Tot schrijven verleid door kunst en mist

Schrijfster Miek Zwamborn zwierf op uitnodiging van het Gemeentemuseum een half jaar door de zalen en depots.

Daar stond schrijfster Miek Zwamborn dan, op haar eerste dag als 'gastschrijver' in het Gemeentemuseum Den Haag. Ze had carte blanche gekregen van directeur Benno Tempel. Een half jaar mocht ze als 'huisschrijver' door de museumzalen en depots struinen om inspiratie op te doen voor verhalen, proza of poëzie.

Maar waar moest ze naar zoeken in die eindeloze collectie kunstwerken? Eigenlijk diende het thema zich spontaan aan, vertelt ze. Bij een verkenningsronde door de museumzalen zag ze mistflarden in de binnentuin. "Misschien lag het aan mijn ogen, maar het leek alsof er ook in de tuinzaal grondmist hing."

Het eerste werk dat ze vond in het depot en dat haar aansprak, was een tekening van een mysterieuze windvlaag, van de hand van dadaïst Oey Tjeng Sit. Na het zien van deze tekening ging ze op zoek naar andere werken die een raakvlak hebben met meteorologische elementen. De fascinatie met het weer en de lucht was er al. Die is door het half jaar in het museum wel aangewakkerd, realiseert ze zich nu. "Maar op dat moment was ik me daar veel minder van bewust."

Ze koos niet alleen voor de bekende landschappen van de Haagse School, maar ging 'heel associatief' te werk. Dat leidde tot verrassende ontdekkingen: twee tekeningen met strepen en stippen van Jan Schoonhoven, waarin je een regenbui zou kunnen zien; een gehavende wollen trui uit de Tweede Wereldoorlog; een sculptuur van Barbara Hepworth met een prachtig 'verweerd' oppervlak; een doosje van Tacita Dean met de titel 'A breath'.

Haar zwerftocht door het museum leidde tot meer ontdekkingen. Ze heeft een voorganger: Guido Gezelle liet zich met het gedicht 'Buigen of Bersten' ook al eens inspireren door de wind, afgebeeld op een oude houtgravure in de collectie.

Bij alle veertien kunstwerken die ze heeft uitgekozen, schreef Zwamborn gedichten. Samen zijn ze vanaf 21 maart te zien en te lezen op de tentoonstelling 'Getemde hemel'. Ook maakte ze, geïnspireerd door de schetsboeken van onder meer Jacob Maris en Isaac Israëls, een eigen boek vol observaties en kleine tekeningen van de werken in de depots. Het boek is nog niet af. De definitieve versie verschijnt aan het eind van de tentoonstelling, op 21 juni. Ook de expositie zal - net zoals het weer - voortdurend in beweging zijn en veranderingen ondergaan.

Dit project smaakt naar meer, vindt Zwamborn. "De collectie is zo rijk, ik had wel tien exposities willen maken."

Ook directeur Benno Tempel is enthousiast. Hij wil elk half jaar een (inter)nationale schrijver uitnodigen om literaire verhalen te schrijven bij de kunstwerken. Het idee voor een writer in residence ontwikkelde Tempel samen met schrijver Kees 't Hart. "Kunsthistorici vertellen hele feitelijke en zakelijke verhalen over de objecten. We denken dat we de rijkdom van de kunst nog beter onder de aandacht kunnen brengen als we gastconservatoren daarover laten schrijven. Die kijken toch door een andere bril naar de kunst. Zo slaan we ook een brug tussen kunst en literatuur, wat tot interessante kruisbestuivingen kan leiden."

De aanwezigheid van Zwamborn leidde niet alleen tot gedichten, maar ook tot een boek en een tentoonstelling. Dat hoeft niet, benadrukt Tempel. "Ik vind het belangrijk dat de schrijvers alle vrijheid krijgen. De enige voorwaarde is dat ze literaire teksten schrijven bij onze kunstwerken. Die kunnen tot een publicatie leiden. Maar het kan ook dat we ze in catalogi opnemen of in de museumzalen hangen."

De tentoonstelling 'Getemde Hemel' van Miek Zwamborn is van 21 maart t/m 21 juni te zien in het Berlagekabinet van het Gemeentemuseum.

Miek Zwamborn

Miek Zwamborn (1974, Schiedam) is schrijfster, vertaalster en beeldend kunstenaar. Ze schreef de romans 'Oploper' (2000), 'Vallend hout' (2004) en 'De duimsprong' (2013), en de dichtbundel 'Het krieken van sepia' (2008).

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden