Opinie

Tot oorlog met Iran zal het niet komen

De Iraanse minister van buitenlandse zaken Ali Akbar Salehi. Beeld reuters
De Iraanse minister van buitenlandse zaken Ali Akbar Salehi.Beeld reuters

Nederland moet zich in het Midden-Oosten niet laten leiden door oorlogsretoriek. Ook mét bom zal Iran zich beheersen.

Het bezoek van de Israëlische premier Netanjahoe deze week aan Nederland vindt plaats in een sfeer van oorlogsdreiging tussen Israël, de Verenigde Staten en Iran.

Maar er komt geen oorlog, ondanks de druk vanuit Israël, politici van beide Amerikaanse partijen en de Israëllobby in Amerika - neo-conservatieven, christenzionisten en het zeer conservatieve AIPAC, dat tegen de tweestaten-oplossing is. De VS en Europa kunnen zich de gevolgen van een oorlog met Iran niet veroorloven.

Iran kan de olie-installaties in andere Golfstaten aanvallen en eventueel de Straat van Hormoez blokkeren. Dan duiken Europa en de VS direct in een zware recessie. Dat is ondenkbaar en daarom is er ondertussen 'slechts' een koude oorlog tussen de veiligheidsdiensten gaande.

Zo veroordeelt Iran een Amerikaan ter dood op verdenking van spionage, doet marineoefeningen en probeert zijn invloed in Irak uit te breiden. Op hun beurt worden Israël en de VS aansprakelijk gehouden voor het doden van de zoveelste Iraanse atoomgeleerde. Dit dodelijke 'spel' zal de komende tijd intensiveren, zeker met verkiezingen dit jaar in Iran (parlement) en de VS (president).

Het wrede regime in Teheran is voor zijn macht afhankelijk van een voortdurende hoge olieprijs waarmee ze hun bevolking enigszins kunnen afkopen. De buitenlandse dreiging helpt de aandacht af te leiden van interne kwesties als de martelingen en executies van oppositieleden. En dreigt de olieprijs naar beneden te gaan dan kan de retoriek omhoog, de Shoah ontkend, de dreiging richting Israël vergroot of de Straat van Hormoez afgesloten.

Maar ook de olie- en wapenindustrie en de Israëlische regering varen wel bij de voortduring van de huidige spanningen. Die industrieën draaien een mooie omzet en Israël kan met het spook van Iran de roep om onderhandelingen over een Palestijnse staat negeren, evenals de sociale protesten in het land en de roep om korting op de militaire uitgaven.

Alleen een verregaande democratisering of regime change kan een Iraanse bom tegenhouden. Maar dan nog kunnen de nationalistische Perzen ervoor kiezen hun nucleaire capaciteit te behouden en geen genoegen te nemen met een tweederangs rol in de regio. Maar met een vriendelijker Iraanse overheid kan natuurlijk beter onderhandeld worden.

Als het land de bom krijgt, is Israëls nucleaire afschrikking genoeg om Iran te weerhouden die te gebruiken. Dat stellen ook Israëlische analisten als Martin van Creveld. Dit ondanks de vele referenties aan het apocalyptisch denken van de zetbaas van de Iraanse machtselite, Ahmedinejad. De vraag is dan of een koude oorlog, een lokale revolutie of een (nu nog ondenkbare) detente de Iraanse nucleaire ambities kan indammen.

Nederland moet een langetermijnvisie van democratisering in het Midden-Oosten ontwikkelen. Dit om stromen vluchtelingen te voorkomen en de regio als afzetmarkt te zien groeien. Oorlogsretoriek en het uitstellen van een Palestijnse staat, Netanjahoe's agenda, dragen daar niet aan bij.

In het regeerakkoord van het kabinet-Rutte wordt gesteld dat de politieke en economische banden met Israël aangehaald moeten worden. Maar moeten die banden ook niet de belangen van Nederland dienen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden