Tories hervatten interne strijd over Europese Unie

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - Het aftreden van onderminister van financiën, David Heathcoat-Amory, heeft de Britse premier John Major in een lastig parket gebracht. Vlak voor het moment - waarschijnlijk vandaag of morgen - dat de premier zijn kabinet in de onderste regionen herschikt is opnieuw de strijd over 'Europa' losgebrand in de Conservatieve partij.

Heathcoat-Amory diende gistermiddag, na dagenlange speculaties in de Britse media, zijn ontslag in vanwege het kabinetsstandpunt inzake de toetreding tot de Europese Monetaire Unie (Emu) en de deelname aan het gezamenlijke muntstelsel.

Major heeft, tot grote woede van de anti-Europese rechtervleugel van de partij, geweigerd uit te sluiten dat Groot-Brittannië toetreedt tot de Unie. De premier heeft al wel toegezegd een volksraadpleging te zullen houden mocht het kabinet in beginsel besluiten toe te treden. Het stelsel gaat volgens het verdrag van Maastricht op 1 januari 1999 van start.

In zijn ontslagbrief zegt Heathcoat-Amory het kabinetsbeleid niet langer te kunnen steunen. “In het bijzonder ben ik er van overtuigd dat deelname aan het stelsel van één Europese munt desastreus zal zijn, zowel politiek als economisch”, schrijft de onderminister.

In zijn antwoord zegt Major het besluit te betreuren. Hij noemt het een vergissing van Heathcoat-Amory en zegt eveneens de nationale belangen van Groot-Brittannië na te streven. “Als tezijnertijd blijkt dat het niet in ons belang is mee te doen, dan doen we het ook niet”, aldus Major.

Na het bekend worden van het ontslag, dat mogelijk wordt gevolgd door dat van enkele lagere onderministers, bleek hoe ook deze zaak de Tories opnieuw verdeeld op een moment dat het Major en de partij er alles aan gelegen is de gelederen te sluiten. Binnen een jaar zal Major naar de stembus moeten voor de verkiezing van een nieuw parlement.

Stom en dwaas

“Stom en dwaas” kenschetste de voormalige minister David Mellor het besluit van de onderminister. Maar Lord Tebbit, een voormalige minister, partijvoorzitter en toonaangevende 'Euro-scepticus' zei dat Heathcoat-Amory steeds loyaal aan de premier was geweest en dat zijn besluit 'veelzeggend' is. Eerder al had een andere scepticus en aanvoerder van de rechtervleugel, oud-minister John Redwood, de stap van de onderminister verwelkomd.

De hernieuwde ruzie binnen de Conservatieve gelederen komt de oppositie bijzonder gelegen omdat het enigszins de aandacht afleidt van de problemen die Labourleider Tony Blair deze week binnen zijn eigen fractie moet oplossen.

Naar een jaarlijks terugkerende traditie stemt de gehele fractie over de samenstelling van het schaduwkabinet en de linkervleugel is vastbesloten Harriet Harman, verantwoordelijk voor gezondheidszorg, haar zetel te ontnemen. Blair heeft nog getracht de 'verkiezingen' af te gelasten, maar dat leidde tot zoveel protest dat hij toegaf aan de tegenstanders.

Dat kan door ervoor te zorgen dat iemand van buiten het huidige schaduwkabinet meer stemmen krijgt dan Harman. De meest voor de hand liggende rivaal is op dit ogenblik Ann Clwyd, een vertegenwoordiger van de linkervleugel, die zichzelf in een volgend Labourkabinet al de rol heeft toebedacht van minister van ontwikkelingssamenwerking.

Harman heeft zich de ergernis van de linkervleugel op de hals gehaald door haar zoon naar een eliteschool te sturen. Dit staat haaks op het beleid van Labour dat streeft naar gelijke kansen in het onderwijs. Harman volgt in haar besluit leider Tony Blair, die ook een zoon heeft op een katholieke eliteschool. Blair denkt er ernstig over zijn tweede zoon naar dezelfde Oratory-school te sturen.

De kansen voor Harman verbeterden gisteren enigzins doordat John Prescott, de plaatsvervanger van Blair en een vertrouweling van links, zich uitsprak voor haar handhaving in het schaduwkabinet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden