Torentje mannenbolwerk

Voor het maandblad Opzij is de inzet van de Kamerverkiezingen en de formatie glashelder: net zoveel vrouwen als mannen in het parlement en het kabinet. En dat is nog niet alles. Cisca Dresselhuys, als hoofdredacteur van het blad het geweten van feministisch Nederland, wil eindelijk een vrouw in het Torentje: ’Hoe krijgen we Balkenende, Bos of Rutte van de premierstoel?’ Het was wat sterker geweest als ze namen had genoemd van vrouwelijke kandidaten, maar ze voelt vermoedelijk zelf wel aan dat het er ook deze keer niet in zit.

Tot nu toe hebben slechts drie vrouwelijke politici het aangedurfd de ambitie te uiten minister-president te worden. Als eerste deed dat, een beetje tussen neus en lippen door, de christen-democrate Yvonne van Rooy in de jaren tachtig, toen ze staatssecretaris van buitenlandse handel was in het tweede kabinet-Lubbers en zich de bijnaam verwierf ’koningin van de kaasmeisjes’. In de jaren negentig volgde de liberale Annemarie Jorritsma en kortgeleden haar partijgenote Rita Verdonk, naar verwachting de hoogst genoteerde vrouw op de VVD-lijst bij de komende verkiezingen.

Het premierschap is overigens niet de enige post die nog nimmer door een vrouw is bezet. Dat geldt ook voor andere hoge functies als het vice-presidentschap van de Raad van State, het voorzitterschap van de Sociaal-economische raad, de Nationale ombudsman, het presidentschap van Hoge Raad en de burgemeestersstoelen in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Ook de ministersposten van financiën, sociale zaken, buitenlandse zaken, defensie en landbouw waren nimmer in vrouwenhanden. De kansen dat hierop straks een vrouw terecht zal komen, zijn zelfs wat geslonken nu nogal wat ervaren of begiftigde vrouwelijke politici het Binnenhof gaan verlaten.

Tot nu toe is met enige verbazing op de omvang van de exodus van kamerleden en bewindslieden uit Den Haag gereageerd. Minder aandacht heeft gekregen dat onder hen bijna twee keer zoveel vrouwen als mannen zijn. Het rijtje van de dertien gaande vrouwen ziet er aldus uit: Ayaan Hirsi Ali, Lousewies van der Laan, Ursi Lambrechts, Karla Peijs, Sybilla Dekker, Melanie Schultz van Haegen, Medy van der Laan, Ella Kalsbeek, Clemence Ross-Van Dorp, Farah Karimi, Saskia Noorman-Den Uyl, Bibi de Vries en Annette Nijs.

De verhouding fifty-fifty zal in de nieuwe Kamer niet worden bereikt. Het proces gaat trager dan Dresselhuys lief is, maar gestage groei is er wel. Er zitten nu 58 vrouwen in de Tweede Kamer, twintig jaar geleden waren het er 30 en veertig jaar geleden 12. Het record van zestig vrouwen werd in 2004 bereikt. De kans dat er in het Torentje een vrouw komt is niet groot, maar de christen-democrate Agnes van Ardenne zou wel de eerste vrouw op Defensie willen worden en partijgenote Gerda Verburg is kandidaat voor het ministerschap van sociale zaken.

Zij kan ook de tweede vrouwelijke Kamervoorzitter worden, al lijkt het CDA deze keer niet zo happig op deze functie. De huidige voorzitter, de liberaal Frans Weisglas, verklaarde enkele weken terug, toen hij zijn vertrek uit de politiek aankondigde, dat hij dat niet doet wegens gebrek aan steun voor een eventuele nieuwe kandidatuur. Welnee, zei hij, CDA-fractieleider Verhagen had hem kortgeleden nog verzekerd: Frans, wij zijn niet op jouw stoel uit. Daarbij speelt mee dat de voorzitter van de Eerste Kamer, Yvonne Timmerman, een christen-democrate is.

Dat verlegt de blik naar de PvdA, die in Sharon Dijksma en Mariëtte Hamer (what’s in a name?) kandidaten heeft voor de stoel. In de afgelopen periode was Hamer (48) al tweede ondervoorzitter van de Kamer en leidde ze met vaardige hand een aantal, doorgaans lastige, PvdA-congressen. Maar zij brengt nog niet veel politieke statuur mee en is bij het grote publiek vrijwel onbekend. Ook Dijksma, bij haar aantreden in 1994 het jongste kamerlid aller tijden, was ondervoorzitter. Ze zit in de PvdA wat hoger in de boom dan Hamer en is ook een kandidaat voor het voorzitterschap van de fractie als Bos premier zou worden.

De PvdA-fractie had al eens, zij het kort, in Jeltje van Nieuwenhoven een vrouw als voorzitter. In CDA, VVD, SP, LPF, ChristenUnie en SGP is deze post nog altijd een mannenbolwerk. Gerda Verburg schrijft geschiedenis als ze de eerste vrouwelijke CDA-fractievoorzitter wordt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden