Torenhoge boetes geen probleem

Sinds het begin van de crisis hebben banken wereldwijd voor meer dan 160 miljard dollar geschikt

"Als je niet vals speelt, doe je ook niet je best." Een valutahandelaar van de Britse bank Barclays schreef dat, eind 2010, in een chatgesprek met collega's van zes grote banken. De frauduleuze handelaren vormden clubjes en gaven zichzelf namen als 'The A-team', 'De 3 Musketiers' of '1 team, 1 droom'. Samen vormden ze 'Het Kartel'. In online gesprekken wisselden zij in codetaal kennis uit, om zo tussen december 2007 en januari 2013 dagelijks de wisselkoersen van de dollar en de euro te beïnvloeden. De handelaren wilden daarmee hogere winsten halen: voor zichzelf en voor de bank.

Uiteindelijk bekenden de Amerikaanse banken JPMorgan Chase, Citigroup en Bank of America, en de Britse banken Barclays en Royal Bank of Scotland schuld. Dat deden zij aan het Amerikaanse ministerie van justitie, het stelsel van centrale banken (de Fed) en andere financiële toezichthouders. Daarmee hopen ze een streep te zetten onder de slepende affaire. De Zwitserse bank UBS was ook betrokken bij de valutafraude, maar de bank hielp de aanklagers en ontliep daarmee zijn straf.

Het is zeldzaam dat banken verklaren dat zij schuldig zijn. Zelfs tijdens de crisis troffen banken in diverse affaires schikkingen en betaalden miljardenboetes, maar hielden zij vast aan hun onschuld. Legden zij toch een bekentenis af, dan kwam die meestal van een dochteronderneming of een divisie.

Om hun zaak niet voor de rechter te laten komen, onderhandelden de vijf banken maandenlang over een schikking. Onderdeel van die afspraak is een boete van opgeteld 5,8 miljard dollar. Barclays wordt het zwaarst gestraft. De Britse bank moet 2,4 miljard dollar betalen aan de Amerikaanse justitie en toezichthouders in binnen- en buitenland.

In een eerdere ronde van het schandaal, vorig jaar november, werden de banken ook al beboet voor in totaal 4,3 miljard dollar. Daarmee loopt de schade op tot boven de 10 miljard dollar. Dat is een miljard meer dan het totaal aan boetes dat werd uitgedeeld voor de geruchtmakende Libor-affaire, waarbij de hoogte van een belangrijk rentetarief werd gemanipuleerd. De Rabobank betaalde twee jaar geleden 774 miljoen euro om die kwestie te schikken.

Sinds het begin van de economische crisis in 2008 troffen banken, zo schrijft de Financial Times, wereldwijd voor meer dan 160 miljard dollar aan schikkingen in diverse affaires. De hoogste boete (16,7 miljard) kreeg de Bank of America acht jaar geleden voor de verkoop van zogeheten rommelhypotheken. In totaal heeft de Bank of America sinds 2007 bijna 60 miljard dollar aan boetes moeten betalen, berekende Het Financieele Dagblad. JPMorgan Chase kreeg boetes opgelegd van 32 miljard dollar.

Hoe hoog de boetes ook lijken, onoverkomelijk zijn ze niet voor de banken. Zo boekte JPMorgan Chase in het eerste kwartaal van dit jaar een nettowinst van 5,9 miljard dollar. De bank moet een boete betalen van 1,9 miljard dollar.

Wereldwijd gaat er elke dag 5300 miljard dollar om in de valutahandel. Het belangrijkste moment in die handel is vlak voor vier uur 's middags. De koers om 16.00 uur geldt als maatstaf voor de prijs waartegen banken bereid zijn valuta te kopen of te verkopen. Handelaren probeerden die koers te beïnvloeden, door vlak voor 16.00 uur grote orders te plaatsen. Omdat er in de valutahandel enorme bedragen omgaan, kan een schommeling van een paar cent al zorgen voor veel winst.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden