Topschool knokt met Den Haag

Begonnen als de eerste gedegen opleiding in toerisme staat NHTV-Breda nu aan de top van hogescholen. Maar hoe blijf je daar? En waarom ligt het Rijk dwars?

Hogeschool NHTV uit Breda, groot geworden met opleidingen in toerisme, vrije tijd, verkeer en inmiddels logistiek en games & media, blinkt uit. Op belangrijke ranglijstjes voor hogescholen staat de onderwijsinstelling met bijna achtduizend studenten uit binnen- en buitenland in de top. Op nummer 1 als specialistische hogeschool bij Elsevier en op nummer 2 bij de categorie middelgroot van de Keuzegids 2016.

Natuurlijk is bestuursvoorzitter Hein van Oorschot trots. Maar hij is er niet gerust op dat zijn school haar kwaliteit en internationale positie weet te behouden. Somberheid krijgt soms vat op hem als hij bedenkt dat het Nederlandse hoger beroepsonderwijs (hbo) in zijn algemeenheid kan afzakken naar de middelmaat. "We zijn het land van nivellering, we kunnen wel ver kijken, maar veel toppen kom je niet tegen. Om internationaal een slag te maken moeten we concurreren met de beteren in de wereld. De maatschappij stelt steeds hogere eisen, maar als je niet investeert in het onderwijs blaas je straks geen veer van de lippen."

Die ambitie om een koppositie te bereiken die ook Van Oorschot koestert, zit in de genen van de hogeschool. Bij de oprichting van het - toen nog - NWIT, Nederlands Wetenschappelijk Instituut voor Toerisme, had initiatiefnemer VVV-directeur Sliepen een opleiding met een eigen researchafdeling voor ogen. Die zou ook het lesmateriaal opleveren - een andere soortgelijke opleiding was er nog niet. Afgestudeerden mochten zich verheugen in de titel Officier Toerisme.

Een halve eeuw later, anno 2016, biedt NHTV (in 1987 gefuseerd met de Verkeersacademie Tilburg) wetenschappelijke bacheloropleidingen aan en sinds 2014 als enige hogeschool in Nederland, geheel zelfstandig, een academische master (MSc). Met deze Leisure Studies (vrijetijdskunde) kan ze zich als enige Europese opleiding meten met de Vancouver Island University in Canada en Arizona State University in de VS. Meer Nederlandse hbo-instellingen bieden academische studies aan, maar altijd in directe samenwerking met universiteiten, die de papieren daarvoor hebben.

Engels dominant

De benamingen van de verschillende studierichtingen en de studenten die de gebouwen bevolken, wijzen tegelijkertijd op de forse internationalisering. In de gangen en collegezalen is Engels dominant. Achttien procent van de leerlingen komt uit het buitenland: Polen, Hongarije, Duitsland en - verder weg - China en Brazilië, mede dankzij docenten uit deze twee landen. De hogeschool hoopt op meer, ondanks de groeiende internationale concurrentie.

Twee jaar geleden kocht het NHTV het monumentale klooster Maria Mater Dei tegenover het huidige hoofdgebouw, waar Franciscanessen huisden. Alle studenten van de nu vijf verschillende locaties komen na een grondige verbouwing in 2020 samen op een parkachtige campus die doet denken aan Amerikaanse universiteiten. Het idee erachter is dat de verschillende opleidingen en nationaliteiten (nu zestig) elkaar bestuiven - culturele cross-overs heet dat in jargon.

In een filmpje vergelijkt bestuursvoorzitter Van Oorschot de strategie van NHTV met die van Hendrik de Zeevaarder (1394-1460). De Portugese koning bracht mensen uit allerlei disciplines samen en begon een vernieuwende opleiding om ontdekkingsreizen te maken. Portugal werd een wereldrijk. Een bundeling van krachten, een echte internationaal gerenommeerde kennisinstelling, zo ziet Van Oorschot het voor zich. Niet per se groter, maar kwalitatief sterker, waarin de drie pijlers van People, Profit en Planet meer tot hun recht zullen komen. De inzet is om bijzonder te blijven. "Anders heb je geen bestaansrecht en kan je net zo goed opgaan in een gewone regionale hbo."

"We willen verdere internationale versterking, op het gebied van onderwijs en als kennisinstelling naast bedrijven. Daar hoort bij dat onze studenten een deel van hun studie in het buitenland volgen. We moeten hen voorbereiden op een internationale carrière in een snel veranderende wereld. Daarom gaan we voor samenwerking met innovatieve ondernemingen en andere kennisinstellingen wereldwijd, om up-to-date te blijven. Daar ligt voor een gespecialiseerde school als de onze je rol en je toekomst."

Het hybride karakter is een heel bewuste keuze. Met haar mix van hoger beroeps- en wetenschappelijk onderwijs, praktijkgericht en wetenschappelijk onderzoek en internationale ambities kiest NHTV niet de makkelijkste weg, realiseert Van Oorschot zich. Want zijn hogeschool is een vreemde eend in de bijt. Het rijksbeleid richt zich vooral op de doorsnee: hbo-instellingen die zich manifesteren als regionale onderwijscentra, vrijwel alle vakken aanbieden, en partners zoeken om hen heen.

Aanvankelijk liet ook NHTV de wetenschappelijke scholing over aan universiteiten. De school sloot aan bij de Universiteit van Tilburg (UvT) en de Wageningen Universiteit. De opleiding aan de UvT was uiteindelijk te klein voor de universiteit en is door NHTV overgenomen, inclusief het wetenschappelijk personeel. Naar Wageningen stappen in hun derde jaar nog wel studenten over die zich verdiepen in maatschappelijk en duurzaam toerisme. Ze krijgen een gezamenlijk erkend diploma.

Maar om aan de top te blijven is het volgens de bestuursvoorzitter noodzakelijk om zijn opleidingen verder te verknopen met de wetenschap en naar een hoger niveau te tillen. "Anders verschraalt het vak en sterft het fundamenteel onderzoek op ons terrein uit."

Zijn studenten moeten inzicht krijgen en oordelen kunnen vormen door zelf onderzoek te doen. "Als researchuniversiteiten iets niet interessant vinden, bieden we het zo nodig zelf aan. Want onze sector is wereldwijd de snelst groeiende."

De hele economie, die zich ontwikkelt tot een kenniseconomie, heeft daar ook belang bij, onderstreept Van Oorschot. Toerisme speelt daarin een belangrijke rol. Ondanks de crisis groeide de sector de afgelopen jaren met zeven tot tien procent. "We moeten mensen opleiden die kunnen bijdragen aan die kennissamenleving. Bij werkgevers in onze sector en studenten is grote behoefte aan academische opleiding, extra bagage om te kunnen innoveren. Maar universiteiten bieden op ons terrein gewoon geen masters aan. Ze vinden ze niet interessant of te klein, dus moeten we die zelf ontwikkelen."

Afgestraft

Het zit hem behoorlijk dwars dat het ministerie van onderwijs daarbij niet helpt. Dat erkent het hybride karakter formeel niet. "Om een topschool te zijn, hebben we ruimte nodig van het Rijk. Het rare is dat de wet die ruimte geeft, maar dat we worden afgestraft voor onze initiatieven." Zo krijgt NHTV voor de wetenschappelijke bachelor per student de helft van het bedrag dat universiteiten ontvangen. Voor de academische master met al zijn hoge eisen veel minder dan voor een hbo-master. Hij heeft er een brief over geschreven naar de minister. Antwoord is er nog niet."Ze hebben de brief pas een jaar."

Een doorn in het oog zijn "de regels, regels, regels", omdat anderen (Hogeschool Inholland en ROC Leiden) uit de bocht vlogen. "Die regels zorgen echt niet voor het beste onderwijs. Je slaat de boel ermee plat."

En dan is er nog het hele gedoe of hogescholen in het buitenland 'university' mogen heten. "We zouden niet aan de kwaliteitseisen voldoen. Hoe moeten ze dit in de Angelsaksische wereld begrijpen? Daar kennen ze geen hbo en heten instellingen als de onze university. Dit is zo schadelijk als je internationaal wilt meedoen."

Een student van de opleiding games & media, de jongste loot aan de stam van hogeschool NHTV in Breda.

Aansluiting vanuit het mbo blijft lastig

Het liefst zou NHTV heel kritisch selecteren bij aspirant-studenten. "Bij voorbaat weten we dat studenten die van bepaalde mbo-opleidingen komen mislukken. Een mismatch, maar van het ministerie van onderwijs mogen we hen niet afwijzen", zegt bestuursvoorzitter Hein van Oorschot. Het Engels van deze jongeren is volgens hem vaak te zwak voor de internationale hogeschool en ze struikelen op een gebrek aan theoretische vorming.

Toch zijn er uitzonderingen. Leerlingen van roc De Rooi Pannen bijvoorbeeld - waar ze ook een mhbo-traject hebben voor havisten voor wie de stap naar het hbo nog te groot is - stromen makkelijk door. Alles hangt samen met een goede voorbereiding en misschien ook wel selectie in de vooropleiding, meent Van Oorschot.

Ook NHTV ondertekende begin dit jaar de afspraken van zeventien mbo- en hbo-scholen in Zuid-Nederland om een speciaal keuzevak 'Voorbereiding hbo' te ontwikkelen voor mbo-studenten. Dat concentreert zich onder meer op een hoger studietempo, meer eigen initiatief en zelfstandig studeren.

Bestuursvoorzitter Hein van Oorschot van NHTV.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden