Top van de PKN wil minder besturen

De kerkelijke structuur wordt een stuk simpeler

De Protestantse Kerk gaat op de schop. De kerk verliest al lange tijd veel leden, moet veel energie steken in het overeind houden van krimpende gemeenten en lijdt onder haar eigen logge structuur. Maar hoe verander je zo'n grote, brede kerk? De PKN-synode (het hoogste orgaan van de kerk) boog zich er tot gisteravond laat over. Bij het sluiten van deze krant zag het er naar uit dat de kerksynode zich na een dag lang stevig debat achter de meeste plannen van de kerkleiding zou gaan scharen.

Niet dat de gemiddelde kerkganger daar op korte termijn direct veel van gaat merken, trouwens. De wijzigingen gaan vooral over de kerkelijke structuur: die wordt een heel stuk simpeler. "We halen een stuk overregulering weg", zei PKN-scriba Arjan Plaisier. "Dat biedt ruimte."

Die ruimte is nodig, vindt de synode. Om kerken die het al lastig genoeg hebben met krimp, niet ook nog eens te belasten met allerlei bestuurlijke ballast. Maar ook om ideeën voor nieuwe vormen van kerk-zijn volop de gelegenheid te geven. Meer geloven, minder besturen.

Nu telt de Protestantse Kerk nog 75 regionale vergaderingen (classes geheten) waarin afgevaardigden uit plaatselijke kerken zitting hebben. Die classes verdwijnen. Daarvoor in de plaats komen elf regionale vergaderingen. Aan het hoofd van zo'n regio komt een voorzitter. Hoe die voorzitter moet gaan heten, was gisteren langdurig onderwerp van gesprek. De optie van predikant-bisschop lag lang op tafel, maar uiteindelijk koos de synode voor regio--predikant of classis-predikant. Hoe die ook gaat heten: de voorzitter moet vooral geen manager worden, wil de kerkleiding, maar 'iemand die herinnert aan het wezen van de kerk: het evangelie, de geloofsgemeenschap, het diaconaat'. De voorzitter moet kerken helpen met hun beslommeringen en, in de woorden van Plaisier, "bezig zijn met bezieling, verbinding en troost".

Die troost kan soms hard nodig zijn. Want met flink wat plaatselijke gemeenten van de Protestantse Kerk gaat het niet best. Het vertrek van leden kan vaak niet worden gestopt, fusies met andere gemeenten levert doorgaans veel gedoe op en kost erg veel energie. Die energie, beaamt de synode, kun je beter in andere zaken steken. Het wordt daarom makkelijker om gemeenten op te heffen.

Plaisier (zijn opvolger die in de zomer aantreedt, werd gisteren benoemd - zie het verhaal hiernaast) zette zijn visie op de toekomst van de kerk vorig jaar herfst uiteen. In deze krant zei hij toen dat het idee dat de kerk overal in Nederland present is, voorbij is. 'Dat is een fictie. Dat moeten we eens erkennen en uitspreken. Dat betekent inderdaad dat er plaatsen zijn en komen waar de kerk fysiek niet meer is.'

De synode schaarde zich toen achter die visie. Maar de uitwerking van die visie is bepaald niet eenvoudig, bleek gisteren. De komende tijd moeten de plannen verder worden uitgewerkt.

Over één heikel punt is nog lang geen overeenstemming: de mobiliteit van predikanten. Dat predikanten niet jarenlang op dezelfde plaats blijven werken, is een breed gedragen wens. Maar hoe realiseer je dat? De kerkleiding wil dat een predikant in de regel maximaal twaalf jaar aan één gemeente verbonden is. Dat is nog omstreden.

Meekijken wie verhuist

De Protestantse Kerk in Nederland stuurt binnenkort samen met de rooms-katholieke kerk een brief aan de regering waarin 'ernstig bezwaar' wordt gemaakt tegen de plannen om kerken geen inzage meer te geven in de gemeentelijke basisadministratie. "Anders dan andere maatschappelijke organisaties zouden wij daar geen toegang meer toe krijgen. Daarmee worden de kerken achtergesteld en daar verzetten wij ons tegen", zei PKN-scriba Arjan Plaisier gisteren tijdens de synodevergadering. Voor hun ledenadministratie maken de kerken nu nog gebruik van de gemeentelijke basisadministratie. Dankzij die mogelijkheid hoeft wie verhuist van a naar b en lid is van de kerk, die verhuizing niet aan de kerk door te geven. Dat gaat dus veranderen, als het aan politiek Den Haag ligt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden