Top Assad en Clinton Hervatting vredesbesprekingen in Washington

Van onze redactie buitenland AMSTERDAM - De Amerikaanse president, Bill Clinton, en zijn Syrische collega, Hafiz Al-Assad, houden volgende maand een topconferentie in Geneve. Dat heeft de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, bekendgemaakt in de Syrische hoofdstad, Damascus, een dag voor zijn terugkeer naar Amerika.

Het voornaamste doel van de rondreis van Warren Christopher door het Midden-Oosten was om de vredesgesprekken tussen Syrie en Israel weer op gang te brengen. Daarvoor is het van belang dat ook de betrekkingen tussen Amerika en Syrie gezuiverd worden. Die betrekkingen bereikten in de jaren tachtig een dieptepunt. Assad, toen nog een bondgenoot van de SovjetUnie, was ervan overtuigd dat het westen, onder leiding van Amerika, Israel en Turkije, tegen hem samenzwoer. Amerika op zijn beurt had sterke aanwijzingen dat Syrie steun verleende aan tal van terroristische groepen.

Nog steeds staat Syrie op de Amerikaanse lijst van staten die het terrorisme steunen, waardoor er allerlei handelsbelemmeringen zijn. Onlangs gaf Amerika wel toestemming aan Koeweit om enige oude Boeings te leveren aan Syrie. Verbetering trad op na de Iraakse bezetting van Koeweit. Syrie sloot zich, zonder zich een moment te bedenken, aan bij het anti-Iraakse militaire bondgenootschap, en waste daarmee in Amerikaanse ogen veel zonden weg. Tijdens de top in Geneve zal Clinton de angst bij Assad moeten wegnemen dat hij met lege handen zal blijven staan bij het vredesoverleg met Israel. Het is het trauma van 1978, toen het gonsde van geruchten over een vrede in het Midden-Oosten, maar er uiteindelijk alleen maar een verdrag kwam tussen Egypte en Israel.

Christopher, die in vier dagen tweemaal met Assad heeft gepraat, zei ook dat de bilaterale vredesgesprekken in Washington, waarin Israel overlegt met afzonderlijke Arabische delegaties, zullen worden hervat. Ze waren opgeschort in september, na het verdrag tussen de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie PLO en Israel.

Tijdens de reis van Christopher is ruzie uitgebroken tussen koning Hoessein van Jordanie en PLO-leider Jasser Arafat. Om Christopher te spreken was Arafat naar Jordanie gekomen, waar hij koning Hoessein schoffeerde door te weigeren een economisch verdrag te ondertekenen met Jordanie. Volgens dat verdrag zou in de overgangsperiode van vijf jaar de Jordaanse dinar de gangbare munt blijven in de Palestijnse autonome gebieden. Voor Jordanie is dat belangrijk, omdat, wanneer de Palestijnen een eigen munt invoeren, dat de dinar kan schaden. In 1989 leidde een vrije val van de dinar tot ongeregeldheden in Jordanie. Volgens het door Arafat geweigerde verdrag zou de Jordaanse centrale bank toezicht houden op de filialen van de Jordaanse banken in de bezette gebieden, die sinds de oorlog van 1967 zijn gesloten.

Arafat maakte maandag in een persconferentie, die hij samen met Christopher hield, niet duidelijk waarom hij het economische verdrag niet had ondertekend. Hij volstond ermee te zeggen dat de relaties zo goed zijn dat er geen verdrag nodig is. Volgens anderen zou Arafat boos zijn geweest, omdat hij op het vliegveld van Amman niet als een staatshoofd was ontvangen.

Hoessein was niet aanwezig en zelfs premier Abd Al-Salaam Al-Madjali was er niet. In plaats daarvan was vice-premier Aboe Nawar gestuurd, geen boezemvriend van Arafat, want tijdens de recente Jordaanse verkiezingscampagne zei hij dat Palestijnse Jordaniers, die meedoen aan de verkiezingen voor de Palestijnse Raad in de bezette gebieden, hun Jordaanse nationaliteit moeten opgeven. Een tweede ontmoeting tussen Hoessein en Arafat, die maandagavond had moeten worden gehouden, ging niet door, hoewel Hoessein in zijn persconferentie met Christopher er nog op had gezinspeeld. Zowel in Palestijnse als Jordaanse kringen heerst de vrees dat Israel de verdeeldheid zal benutten om hardere voorwaarden te stellen.

Het is de bedoeling dat Arafat aanstaande maandag naar Nederland komt, maar of hij dat haalt, is niet meer zo zeker. Zondag onderbreekt hij zijn rondreis in Europa om in de Egyptische hoofdstad, Cairo, de Israelische premier Jitschak Rabin te ontmoeten. Dan moet ook duidelijk zijn of de terugtrekking van het Israelische leger uit Gaza en Jericho volgens de afspraken op maandag zal beginnen, of dat ze zal worden uitgesteld. Israel dringt aan op uitstel, PLO-functionarissen in Amman, die anoniem wilden blijven, zeiden vorig weekeinde dat Arafat daarmee akkoord was, maar Arafat zelf heeft dat de afgelopen dagen een aantal malen krachtig ontkend.

Maar Nabil Sjaat, een top-onderhandelaar van de PLO, liet woensdag weten dat een kort uitstel aanvaardbaar is, als het niet langer duurt dan een week. Gisteren spraken Arafat en de Israelische minister van buitenlandse zaken, Sjimon Peres, met elkaar, in het oude, Arabische Al-Hamra-paleis in de Spaanse stad Granada.

In het dorp Toermoes Ajja, bij de stad Ramallah op de bezette westelijke Jordaanoever, hebben joodse kolonisten een boer op een tractor doodgeschoten, nadat hij had geweigerd zijn land te verlaten. In de nederzetting Sjilo heeft het Israelische leger in verband met die moord een jongere aangehouden. De Raad van de joodse nederzettingen heeft de moord veroordeeld. In Gaza pldeegden Palestijnen een aanslag met messen op een Israelische vrouw die in een broeikas werkte van een joodse nederzetting. De vrouw liep verwondingen op. Deze maand verloren vijf Israeliers het leven bij aanslagen door Palestijnse tegenstanders van het akkoord tussen de PLO en Israel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden