Top-10 lijkt ondanks miljoenen utopie

Brazilië maakt zich op voor een sportieve toekomst. Dit jaar het WK voetbal, in 2016 de Olympische Spelen. Rob Velthuis maakt kennis met Brazilië als sportland. Deel vier van een serie: Brazilië hoopt op succes met last-minute medailleplan.

RIO DE JANEIRO - Met het Braziliaanse Medaille Plan 2016 mikt Brazilië tijdens de Olympische Spelen in Rio de Janeiro op een plaats bij de top-10. Daarmee is een extra financiële injectie van een miljard réis (330 miljoen euro) van het ministerie van sport gemoeid.

Het sportieve doel is voor Braziliaanse begrippen ambitieus. Al valt het in het niet bij de sportieve resultaten die China en Groot-Brittannië behaalden tijdens de Olympische Spelen die zij in eigen land organiseerden.

De Chinezen voerden in 2008 het medailleklassement aan; de Britten eindigden vier jaar later op de derde plaats. Brazilië, dat in die periode nog amper nadacht over eigen sportieve successen in Rio, eindigde tijdens die evenementen op respectievelijk de 22ste en 23ste plaats.

In de hele olympische geschiedenis is het land niet de hoogvlieger die met 200 miljoen inwoners mag worden verwacht. Het land dat zich de afgelopen jaren economisch snel ontwikkelde, kampte met te veel problemen. Het onderwijs is slecht, en daarmee staat lichamelijke opvoeding op een laag niveau.

Een wijdvertakt clubsysteem, zoals Nederland heeft, ontbreekt, net als accommodaties. Initiatieven om daar verandering in te brengen zijn van recente datum en lang niet alles omvattend. Daarbij is de bureaucratie groot omdat bonden zijn opgedeeld in 27 federaties die alle invloed op het beleid willen.

Brazilië doet pas sinds 1992 mee aan Olympische Winterspelen, waar nog geen medaille werd gewonnen. Tijdens de zomerspelen werden sinds 1920 20 gouden, 30 zilveren en 55 bronzen medailles gewonnen. Dat is ongeveer een derde van wat Nederland met elf keer minder inwoners won. Tijdens de Spelen van Londen vorig jaar werd de rijkste oogst ooit binnengehaald, met drie gouden, vijf zilveren en negen bronzen medailles.

Opvallend is dat de vijfvoudige wereldkampioen voetbal nog nooit olympisch kampioen is geworden in verreweg de grootste en populairste sport van het land. Volleybal, zowel in de zaal als op het strand, scoort olympisch een stuk beter. In Londen wonnen de volleybalvrouwen goud, net als judoka Sara Menezes en (een Braziliaanse turnprimeur) ringenturner Artur Zanetti. Andere speerpunten zijn boksen, zeilen, zwemmen en sinds de wereldtitel van vorig jaar vrouwenhandbal.

De extra injectie van 330 miljoen voor vier jaar, die in 2012 werd aangekondigd door de Braziliaanse president Dilma Rousseff en minister van sport Aldo Rebelo, heeft veel weg van kortetermijnwerk. De Chinezen en Britten, en eerder de Australiërs (vierde in 2000, toen Brazilië 52ste werd) waren meer dan een decennium voor hun Spelen al met enorme investeringen gaan bouwen aan een brede topsportstructuur.

Het Medaille Plan 2016 van de Braziliaanse overheid komt bovenop de 1.5 miljard réis die al werd geïnvesteerd in topsport. Het geld wordt, net zoals NOC-NSF dat in Nederland doet, gestoken in de sporten die op Olympische Spelen en Paralympics medaillekansen hebben. Het gaat daarbij in Brazilië wel om grotere aantallen sporters in 21 olympische en 15 paralympische sporten.

Sinds 2005 werd door het ministerie van sport in totaal 150 miljoen euro geïnvesteerd in een systeem van toelages voor topsporters. Bij aanvang daarvan kwamen daar 924 topsporters voor in aanmerking. Dit jaar is dat aantal gegroeid naar liefst 5700 olympische sporters.

225 van hen komen uit judo, een sport die Brazilië veel olympische medailles oplevert. Tijdens de WK afgelopen augustus in Rio eindigde Brazilië vlak achter de toplanden Japan, Frankrijk en Cuba op de vierde plaats met een gouden, vier zilveren en twee bronzen medailles.

Op basis van die successen kregen 27 judoka's tijdens de WK toelages toegezegd in de hoogste categorie, Podium Atleten. In deze categorie zijn de 160 beste Braziliaanse sporters opgenomen.

De bedragen die daarvoor worden uitgekeerd liggen tussen de 1650 en 5000 euro per jaar. De voorwaarde: "Een plaats in de top-20 van de wereldranglijst met een vooruitzicht op prestatieverbetering die goed is voor het winnen van een olympisch medaille in 2016."

De Braziliaanse Judo Confederatie (CBJ) krijgt in 2013 en 2014 als focussport ruim 3,5 miljoen euro van het ministerie van sport. Een derde daarvan komt uit nationale loterijen. De versnippering van het geld is groot. Een groot deel wordt geïnvesteerd materiaal. 4500 judomatten en 25 sets technologisch materiaal zoals elektronische scoreborden, videosystemen, televisies en computers komen ter beschikking aan de liefst 27 judofederaties die Brazilië telt.

In Bahia, het centrum van het Braziliaanse judo, wordt 10 miljoen euro geïnvesteerd in de bouw van een Centre of Exellence. De federale overheid zal na de bouw de inrichting van het centrum financieren. Het is een rijkelijk laat initiatief, als dat in 2016 nog invloed moet hebben op de medaillestroom.

Oostenrijkse en Deense hulp helpt Braziliaanse handbalploeg aan wereldtitel
Als tamelijk onbetekenende handbalnatie werd Brazilië onlangs met buitenlandse hulp verrassend wereldkampioen bij de vrouwen. Brazilië was daarmee het tweede land dat de Europese hegemonie doorbrak. Tot voor kort leken hoge klasseringen in mondiale toernooien een onmogelijkheid. Toch was de vijfde plaats voor het vrouwenteam tijdens de WK in 2011 een vingerwijzing dat richting de Olympische Spelen in Rio de Janeiro met het thuisland rekening moet worden gehouden. Dat werd een jaar later onderstreept met de zesde plaats tijdens de Spelen in Londen, waar in de kwartfinale pas na verbeten strijd werd verloren van de succesvolle titelverdediger Noorwegen.

Handbal voor meisjes is een grote schoolsport in Brazilië. Maar de topsport wordt er vormgegeven door twee buitenlanders. De Spanjaard Jordi Ribera, bondscoach van de mannen, heeft een omvangrijk opleidingscentrum opgezet, waar vanaf de jongste leeftijdsgroepen een standaard Braziliaanse speelwijze wordt ontwikkeld. De Deen Morten Soubak is sinds 2009 de vormgever van het steeds sterker wordende vrouwenteam. Het merendeel van zijn speelsters doet ervaring op bij Europese clubs.

Alexandra Nascimento (31) is een van hen. Zij werd in 2012 uitgeroepen tot 's werelds speelster van het jaar. Zij scoorde op drie Olympische Spelen (2004, 2008 en 2012) 82 treffers voor Brazilië. Een medaille in Rio moet de kroon worden op haar werk. Nascimento speelt sinds 2004 bij Hypo Niederösterreich, dat inmiddels acht Braziliaanse internationals onder contract heeft. Dit jaar werd ook Soubak door de Oostenrijkse recordkampioen aangetrokken. Hij kan tot de Olympische Spelen in Rio zowel op club- als nationaal niveau met zijn speelsters werken.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden