Column

Toont al die euthanasie het falen van uw zorgsysteem aan, wilden de Russen weten

Bert Keizer Beeld Trouw
Bert KeizerBeeld Trouw

Als Bert Keizer zijn boek 'Het Refrein is Hein' presenteert in Sint-Petersburg, blijft de nachtmerrie die hij verwachtte uit. 

Vorige week zat ik in Moskou en Sint-Petersburg omdat daar de Russische vertaling uitkwam van mijn eerste boek, 'Het Refrein is Hein'. De Russische titel is 'Tantsy so Smert'yu'. Ja, ik zag het ook meteen: Dansen met de Dood. Dat is natuurlijk smartelijk. Ik was er samen met Rudi Westendorp, de prof met het kekke strikje, wiens boek 'Oud worden zonder het te zijn', eveneens in het Russisch verscheen.

We stonden drie keer samen voor een zaal, waarvan een keer op een vreselijk drukke maar gezellig rommelige boekenmarkt. Ik zorgde er steeds voor als eerste aan het woord te komen, want Rudi heeft een knetterende presentatie met veel sprekende plaatjes, waarnaast mijn aanklacht tegen artsen die verslaafd zijn aan diagnostiek en daardoor hun patiënten laten zitten niet erg opwindend over komt. Inderdaad, ik moet aan de powerpoint.

Mijn nachtmerrie rond dit bezoek kwam gelukkig niet uit. Ik zag ons al voor een enorme zaal staan met alleen op de eerste rij zeventien barse oudere mannen die ons met doffe afkeer aanstaarden om na de voordrachten zwijgend weg te benen zonder ook maar één vraag te stellen. Maar nee hoor, 95 procent van het publiek was vrouw en in de leeftijd tussen de dertig en zestig, schat ik.

Ze lachten ongeveer wanneer dat de bedoeling was en stelden alleen maar relevante vragen: waarom worden vrouwen ouder dan mannen, toont uw euthanasiepraktijk niet aan dat uw gezondheidszorg niet deugt, u bent geen psychiater en kunt niet goed inschatten of iemand dood wil, u zegt dat artsen niet troosten, nou laat een psycholoog of zo dat dan doen, hebt u adviezen voor een lang en gezond leven.

Gelukkig hadden we ook tijd voor uitstapjes. In de Izaak- of Bloedkathedraal in Sint-Petersburg zagen we een icoon met de hele tsarenrenfamilie uit 1917, Nicolaas, Alexandra, Olga, Tatyana, Anastasia, Maria en Alexei, allemaal met aureool, op weg naar heiligenstatus. Wat ik niet begrijp in de vele kerken die we bezochten is de voorraad vroom kijkende iconenkussende oude vrouwtjes. Je zou denken dat die, een eeuw na 1917, geheel zouden zijn verdwenen uit het Russische leven.

Dat ik mij daarover verbaas zegt alles over mijn kennis van de Russische geschiedenis. In de Hermitage is een indrukwekkende fototentoonstelling getiteld '1917'. Bovenaan de beroemde trap hangt een gigantisch uitvergrote poster van een woedende arbeider die met een moker de ketenen verbrijzelt die de arbeidersklasse gevangen hield. Erg grof en gewelddadig allemaal.

Het meest smakeloze wat we gezien hebben, was de met venijnige of cynische trots tentoongestelde bajonet waarmee de tsarenfamilie werd afgemaakt. Het verhaal gaat dat de kogelregen waarmee men hen had willen verdelgen voor een deel afketste omdat ze onder hun kleding gordels van diamanten droegen. Diamanten die hen langs allerlei hindernissen hadden moeten loodsen.

In Moskou reageerde mijn dochter (Facebookgeneratie, nergens respect voor) bij de aanblik van de Basiliuskathedraal: 'De Efteling!' Dat is nou zo'n associatie die mijn generatie (Winkler Prins Encyclopedie) er duchtig onder weet te houden. Maar zij heeft Molotov, Andropov, Tsjernenko, Chroesjtsjov, Vorosjilov, Kosygin, Brezjnev en al die zwaarmoedige partijbonken nooit houterig zien zwaaien vanaf de brute somberte van Lenins mausoleum. We konden naar binnen. Hij ligt daar in een diep donkerrode schemer.

Karel van het Reve vertelt dat het lijk begon te verkleuren ergens in de jaren dertig. Waarna een acteur die vaak Lenin speelde in films voorgoed van het filmdoek verdween. Een frisse start voor de dode Lenin. Een leuke meevaller, voor zover iets kan meevallen rond Lenin, troffen we in het Nationaal Museum: zijn Rolls Royce, een beauty uit 1911 schat ik.

In de gangen van ons hotel hangen foto's van Moskou en Sint-Petersburg uit 1905. Het oogt als Berlijn, Londen of Parijs, maar op het platteland was er nog vrijwel niets doorgedrongen van dit stedelijke leven. We zijn nu een eeuw verder en volgens onze gids is er weinig veranderd. Petersburg en Moskou zijn volkomen eigentijdse wereldsteden met een sterk cultureel leven en obsceen rijke elite. De materiële en geestelijke achterlijkheid van de provincie is niet meer wat die was in het werk van Poesjkin, Toergenjev en Tolstoj, maar het scheelt niet veel. Rusland blijft voor ons in veel opzichten onbegrijpelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden