Review

Toneelknecht helpt Siegfried aan reddende zwaard Nothung

'Nothung! Nothung! Reddend zwaard! Nu smolt jouw vergruisde staal!'. Onder de hand timmerde tenor Heinz Kruse in het ritme van Richard Wagner op een staaf ijzer dat in de verste verte niet op een zwaard leek. Met enige wanhoop in de gebaren stond de vertolker van de Siegfried-rol vrijdagavond op het toneel van het Muziektheater bij vuurpot te proberen om een compleet zwaard naar boven te trekken. Een toneeltrucage, want alles is nep in het theater.

Helaas, het lukte niet; tussen het zingen door riep Kruse de coulissen in: 'Ein Schwert, ein Schwert'. Niet te geloven: na een goeie minuut schoof een zwaard de coulissen uit; de hand van de toneelknecht bracht redding; in alle opzichten: het reddende zwaard Nothung. Kruse bukte zich fluks en haalde opgelucht en met ferme stem uit: 'Zo scherp is Siegfrieds zwaard!'.

Het mag een wonder heten (of was men vergeten het zwaard in de pot te stoppen?) dat er een compleet zwaard voor handen lag. Kruse trekt het ongeluk wel aan; bij de Siegfried-serie vorig seizoen struikelde hij over een element in het decor en kon de rest van de voorstellingen wegens een armblessure niet meer uitzingen. En hij heeft zijn kleine gestalte ook al niet mee om overtuigend de Teutoonse held neer te zetten. Totaal geen uitstraling, wanneer hij uiteindelijk tot Brünnhilde doordringt die in toverslaap verzonken is en haar wakker kust.

Maar zingen, ja, dat kan Kruse. Hij stráálde vrijdagavond bij de première van de derde opera (de tweede dag) in de Ring-cyclus toen hij het 'Erwache, erwache! Heiliges Weib' uitschalde na een schitterend uitgezongen verwondering over de slapende gestalte in harnas die hij in de vuurcirkel aantreft.

Dit was stemmagie; vóór die scène hadden John Bröcheler als Wanderer en Anne Gjevang als Erda met soortgelijke stemmagie een aangrijpende duel in woorden en klanken uitgevochten in een even sterke oerworsteling over verleden en toekomst.

De mooiste magie werd in deze opera echter ten gehore gebracht door de Duitse jongenssopraan Stefan Pangratz. Dezelfde 'Waldvögel' in wit sprookjespak met koddige witte kuif boven het expressieve gelaat als vorige keer, vocaal met meer glans in de stem. 'Hei, Siegfried gehört nun der Helm und der Ring' klatergalmde het.

Magie, dat is de drijfkracht die regisseur Audi en zijn vormgevend team in deze voorstelling hebben gestopt zonder geheimzinnige hokuspokus (alle techniek is zichtbaar) toe te passen. Audi volgt de aanwijzingen van Wagner in feite precies, maar op geheel eigen, moderne wijze. Dat begint al met het duister maken van de zaal. Wagner was de eerste die het publiek in het donker zette; Audi begint iedere opera in het donker. Het publiek laat zich meevoeren in die minuten van stille spanning tot Haenchen zijn puntverlichte stokje heft; op die ene bezoeker na die vrijdagavond wilde gaan klappen maar ferm afgesist werd.

Dezelfde magie klonk door in de uitwerking van de partituur. We hebben nu de drie orkesten gehoord: het Residentie Orkest in 'Das Rheingold' klonk bescheiden, verfijnd, maar Haenchen bracht toch meer drift in het ensemble dan twee jaar geleden; het Nederlands Philharmonisch in 'Die Walküre' legde met een laaiende groepsklank en met prachtige soli in de blazers het drama verder uit; het Rotterdams Philharmonisch bezorgde me in 'Siegfried' weer sensaties met het sensuele spel in de te-slaap-legging van Brünnhilde. Dirigent Haenchen durft zich meer te geven in de opwekking van grootse climaxen, in de uitbeelding van mensoverstijgende emoties. Jawel, het artistieke beest in hem krijgt ruimte om los te komen uit het netwerk van super-verantwoorde musicologie, van notencontrole alsof het Calvé-pinda's zijn (Okee....). Vanavond 'Götterdümmerung'; Haenchen bereikt het Walhalla.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden