Recensie

Toneelfeestje voor de waan van de dag

Titus Muizelaar (l). Beeld TRBEELD

THEATER
Het leven is droom
Toneelschuur Producties
****

Een kleurige lompenvloer die met een blaaspomp zomaar in een luchtkasteel verandert. Een grote zaklamp die even later een zwaard heet. Acteurs die bij aanvang nog snel even hun kelen op elkaar afstemmen, zoals muziekinstrumenten voor een concert. Personages die uit hun rol stappen om tussendoor een soundtrack te creëren. Een actrice die fluks een zwarte snor op haar gezicht tekent als een collega gebaart dat ze dat vergeten is.

Je kunt er niet omheen. In de regie van Olivier Diepenhorst draait 'Het leven is droom' niet om de intrige, maar om de illusie die toneel per definitie is. En daar word je als publiek met open ogen in getrokken. Als in een toneelfeestje pur sang?

Toen de Spaanse schrijver, priester en edelman Pedro Calderón de la Barca zijn filosofische komedie 'La vida es sueño' schreef, in 1635, ging het hem vooral om de ethiek. Een behoorlijk standgebonden en conservatieve ethiek in zijn geval. Maar toch biedt de tekst, een barok verzendrama, wel degelijk aanknopingspunten voor commentaar op het hier en nu.

Het verhaal draait om koning Basilius, die in de sterren heeft gelezen dat zijn zoon hem de kop zal kosten en tiran zal worden. Daarom laat hij Sigismond meteen na zijn geboorte eenzaam in een toren opsluiten. Nee, dit verhaal is niet direct te rijmen met deze tijd. Net zo min als het vervolg: Basilius laat zijn zoon als achttienjarige één dag vrij om te testen of de voorspelling klopt - ja dus. Maar deze intrige kan ook opgevat worden op als metafoor voor de willekeur van macht. En dan komt het verhaal al iets dichterbij.

Link met het heden

De voorstelling speelt met de vraag wat echt en niet echt is, zoals Sigismond twijfelt of zijn leven een droom of realiteit is. Daarmee wordt en passant een link gelegd met het nu, een tijd van nepnieuws en machtsgrillen - want die zijn van alle tijden. Terloopse knipogen en citaten versterken die banden met het nu nog: een koning die verbijsterend abrupt een superdecreet opheft, een rebellenleger dat als een klassiek koor zingzeggend 'orde op zaken' komt stellen; Basilius die à la Richard III om een paard roept.

Geestig is het angeltje van Diepenhorst aan het slot. Als hij Sigismond een happy end laat kwelen, voel je: morgen kan dat bij een andere stemming weer verkeren. Dat 'Het leven is droom' niet louter een toneelfeestje is, komt echter vooral door de subplot met de verleide en eerherstel eisende Rosaura. Haar rol is door Calderon al onverwacht genuanceerd geschreven en wordt hier ijzersterk gespeeld door Julia Akkermans. Een ware edelvrouw, die de mannen in zelfbewuste, felle overtuiging ver voorbij is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden