Ton: veel begrip voor mensen die frauderen

BEMMEL - In zijn woning in Bemmel heeft Ton Slijkerman een dikke ordner voor zich liggen. De inhoud gaat over een wet die hem en zijn vriendin bijna de helft van hun inkomen gaat kosten. Gerda Stienstra-Maasdam zit er mismoedig bij.

“Ik heb vier kinderen opgevoed, en daarnaast mijn hele leven gewerkt. Straks moet ik mijn vriend om 35 gulden vragen als ik iets voor mezelf wil kopen.”

Gerda (54) en Ton (59) behoren tot de duizenden weduwen en weduwnaars die door de nieuwe wet een fors deel van hun inkomen moeten inleveren. Bijna de helft, om precies te zijn. Ze hebben allebei hun partner verloren, en genieten op grond daarvan ieder een volledige AWW-uitkering. Als samenwonenden worden ze vanaf 1 juli echter gelijk behandeld met getrouwden. En wie hertrouwt, verliest het recht op een nabestaanden-uitkering.

Omdat ze beiden voor 1950 zijn geboren, is de klap voor Ton en Gerda nog even uitgesteld. Het actiecomité 'Weduwen in de kou' heeft daar hard voor moeten vechten. Vanaf 1 januari 1998 keldert hun gezamenlijke maandinkomen echter van ruim 5300 gulden naar 3100 gulden. Gerda werkt nu nog 24 uur per week als thuishulp, maar is bang door haar rugklachten binnenkort in de WAO te belanden. Dan houden ze nog naar 2800 gulden over.

Ton: “Ik maak me niet boos om mezelf. Omdat ik voor 1941 ben geboren, mag ik 30 procent van mijn oude AWW-uitkering houden. Dan verlies ik nog zo'n duizend gulden, maar ik red het wel. Waar ik echt kwaad over ben, is dat deze wet duizenden vrouwen weer afhankelijk maakt van hun partner. Mijn vriendin houdt straks een WAO-uitkering van misschien 700 gulden over. Dan mag ze voortaan bij mij haar handje ophouden.”

Die 'huwelijkse' situatie is nu juist wat Ton en Gerda niet willen. Mede omdat Ton het verlies van zijn vrouw, in 1989, nog niet te boven is. “Ik was net 25 jaar getrouwd, toen ik een hartaanval kreeg. Na drie weken kwam mijn vrouw niet meer op bezoek in het ziekenhuis. Toen ik met de ambulance thuis werd gebracht, lag ze ziek op bed. Twee dagen later moest zíj met een ambulance worden opgehaald.” Zijn vrouw bleek kanker te hebben. Ton herstelde niet goed, maar moest vanaf dat moment toch alleen voor het gezin zorgen. “Twee jaar lang hebben we heen en weer gependeld naar het ziekenhuis. Tussen twee chemokuren van mijn vrouw in, kon ik aan mijn hart worden geopereerd.” Nog steeds kan hij moeilijk praten over de eenzaamheid, ondanks de steun uit zijn omgeving, nadat zijn vrouw was overleden.

Inmiddels was Ton, voormalig werkmeester bij de plantsoenendienst, in de WAO beland. De extra AWW-uitkering was een kleine troost na jaren van ontbering. Uit de ordner haalt hij de beschikking uit 1989. “Hier staat het: ik heb tot mijn 65e recht op een AWW-uitkering. Ik beschouwde dat als een garantie voor de toekomst.”

In 1982 verloor Gerda haar man, een binnenschipper, door een auto-ongeluk. Ze bleef achter met drie zonen en een dochter tussen 11 en 20 jaar. “Daar zat ik dan, met vier kinderen in een dorp. Het bedrijf waar mijn man werkte had toen nog geen pensioenfonds. Ik had had geen recht op huursubsidie, mijn kinderen kwamen niet in aanmerking voor studiefinanciering. Gelukkig verdiende ik wat als thuishulp, maar het was altijd krap met geld. Kleding voor mijn kinderen maakte ik zelf. Ik heb het in mijn eentje gerooid, maar makkelijk was het niet.”

Gerda en Ton wonen sinds 1987 samen. Een huis kopen was geen probleem, de bank wilde best een hypotheek verstrekken op grond van twee AWW-uitkeringen. “Gerda wilde wel”, zegt Ton. “Maar ik was wantrouwig. Gelukkig, achteraf. Anders hadden we nu echt in het schip gezeten. Met het inkomen dat we straks overhouden, kun je geen hypotheek van 1200 gulden betalen.”

Ton en Gerda beseffen dat ze straks met 3100 gulden nog niet tot de armsten in Nederland behoren. “Toch is het onrechtvaardig”, vindt Ton. “Veel mensen van onze leeftijd hebben niet zo'n hoge opleiding. We hebben altijd moeten werken tegen een laag salaris waar je niet van kon sparen.” Gerda: “Ik ben nu 54. Ik kan nu nog in de thuiszorg werken, maar dat is binnenkort waarschijnlijk afgelopen. Welke werkgever geeft mij dan nog een baan? Jongere mensen kunnen zich nu bijverzekeren, maar dat is voor ons te laat.”

Ton kan zich levendig voorstellen, dat mensen gaan frauderen. Zogenaamd apart gaan wonen om hun uitkering niet te verliezen. “Maar ik wil iedereen recht in het gezicht kunnen kijken.”

De wet is intussen een feit, pogingen er iets aan te veranderen hebben weinig uitgehaald. Ton zegt alle vertrouwen te hebben verloren in politici die eerst tegen de nieuwe wet waren, maar later toch vóór stemden toen hun partij eenmaal in de regering zat.

“Er spoken twee dingen door mijn hoofd”, zegt hij. “De onrechtvaardigheid dat vrouwen na jaren weer afhankelijk worden, en die brief van de Sociale-verzekeringsbank. Wij hebben vroeger premie betaald voor de AWW. Die brief was een garantie. Ik kan geen dure advocaat betalen. Maar als anderen besluiten naar de rechter te gaan, dan doe ik mee.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden