Tom Waits blijft helaas weer hangen in pathos

CD POP | Tom Waits |Bad As Me | Anti

Iedereen houdt van Tom Waits. Hipsters en huisvaders, jong en oud, de populariteit van de hese zanger blijft maar groeien. Waar de meeste muzikanten van boven de zestig vertrouwen op een schare oude fans, blijft Waits (geboren in 1949) er maar nieuwe aanhang bij winnen. Zijn nieuwste plaat, 'Bad As Me', die onlangs verscheen, kwam in de meeste landen binnen in de toptien van de albumlijsten, hoger dan welke van zijn oude platen ooit gestaan hebben.

Ik vraag me dus zo langzamerhand af: ben ik nou de enige die soms het gevoel heeft dat ik in de maling word genomen als ik Tom Waits hoor zingen?

Niet dat ik nou direct een hekel aan hem heb. Sterker nog, in veel opzichten kun je blij zijn met een muzikant als Tom Waits.

Hij is mainstream geworden op zijn eigen voorwaarden - zijn nummers zal je niet in reclames terughoren - en met muziek die bepaald niet makkelijk in het gehoor ligt. Dat wil zeggen, de muziek die hij de afgelopen kwart eeuw gemaakt heeft.

In de jaren zeventig werd Waits bekend als de crooner met de whiskeystem die, begeleid door een jazzy combootje, de lotgevallen van de nuttelozen van de nacht bezong. Tot hij begin jaren tachtig tegen de beperkingen van die stijl opliep, en aan zijn geluid begon te schaven. De jazz maakte deels plaats voor ongepolijste blues, de invloed van Randy Newman voor die van Captain Beefheart. Hoekige percussie die soms eerder van een olievat dan van een drumstel afkomstig lijkt te zijn, gitaren die tegendraads gieren, nummers die zich in een springerig, gekarteld ritme met horten en stoten voortbewegen, het werden de bouwstenen van een onmiddellijk herkenbaar eigen geluid. Op de plaat 'Rain Dogs' (1985) was die stijl min of meer uitgekristalliseerd.

Maar hij behield ook iets van zijn vroegere muzikale persoonlijkheid, en cultiveerde dat zelfs verder: namelijk zijn stem, doordrenkt van pathos en whiskey. Die is met de jaren alleen maar harder gaan raspen. Hoe meer valse lucht, hoe beter, lijkt het devies te zijn.

Het is bekend dat Tom Waits al heel lang gestopt is met drinken, en braaf getrouwd. En bij het luisteren naar zijn platen dringt zich soms een huiselijke scène op. Meneer Waits, die aan mevrouw Waits vraagt: "Schahahat, hhhrheb jjij eeennnhr khopjjjjeeeh thhee voorhrr me?"

Nee, zo zal dat in het echt toch niet gaan. De stem van Waits hoort bij een rol die hij speelt als hij op een podium staat. Zijn rol is die van de doorleefde muzikant, die zijn leven in de goot heeft gesleten. Die via de speakers een vleugje rock & roll in onze huiskamer brengt.

Is dat erg? Nee, natuurlijk is het niet erg als een muzikant een rol speelt, haast alle muzikanten spelen een rol. Het probleem is wel dat Tom Waits een acteur is die de neiging heeft tot overacteren, en zich af en toe een beetje door zijn eigen rol laat meeslepen. Zodat zijn rol een soort karikatuur wordt, en de zanger plaatsmaakt voor een stripfiguur met een gek stemmetje.

Soms gaat het goed, soms gaat het verkeerd. Op zijn vorige album, 'Real Gone' uit 2004, ging het voornamelijk goed, doordat de arrangementen zo fantasievol waren.

'Bad As Me' klinkt ietsje minder radicaal dan zijn voorganger, maar prettig genoeg. Het gaat eigenlijk goed tot Waits in het nummer 'Kiss Me', op de tekstregel 'I want you to kiss me like a stranger once again' blijft haken en daarbij in een draaikolk van pathos verzeild raakt. Steeds herhaalt hij die regel, en per herhaling geloof je minder dat hij meent wat hij zingt.

En dan verschijnt automatisch weer die huiskamer van de familie Waits voor je geestesoog, alwaar meneer Waits zijn vrouw met veel overgave smeekt om hem weer te kussen alsof ze vreemden zijn. Mevrouw Waits komt net de huiskamer binnenlopen, kijkt haar man hoofdschuddend aan, en zegt: "Hier is je thee, schat".

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden