Tom Dumoulin: een betweter met zelfreflectie

Tom Dumoulin wist als eerst Nederlander de Giro d'Italia te winnen. Beeld EPA

Tom Dumoulin won de Giro en werd wereldkampioen tijdrijden. Vier terugblikken op zijn doorbraak in 2017.

Paul Lacroix, jeugdtrainer

“Tom was in het begin vooral een betweterig ventje. Hij vroeg ieder keer of onze plannen en ideeën wel wetenschappelijk waren bewezen.” Paul Lacroix, Dumoulins eerste ploegleider, kan er nu om lachen.

Toen in 2010 was het vooral de confrontatie met die jonge, goedgebekte Maastrichtse knaap die de toon zette. Lang duurde dat niet. “Hij was nog een broekie toen hij in 2010 als junior bij Parkhotel Valkenburg kwam. Ik kwam er al snel achter dat hij persoonlijkheid had en leergierig was. Maar vooral dat hij een hele slimme, intelligente jongen is.”

Dumoulins ontwikkeling als renner ging niet zonder slag of stoot. “Hij was een laatbloeier. Van tactiek begreep Tom helemaal niets. Hij reed bijvoorbeeld een hele koers naast in plaats van in het peloton. Of hij zag een ontsnapping niet tijdig en reed dan eigenhandig het gat weer dicht.” Desondanks spatte het talent eraf. “Hij had nog nooit een tijdrit gereden, laat staan dat hij een tijdritfiets bezat. En toch zette hij in zijn eerste koers een toptijd neer op een leenfiets die twee maten te groot was. Tom leerde snel. Je hoefde hem maar één keer iets uit te leggen.”

Dumoulin sloeg de waarschuwingen van Lacroix in de wind en koos na twee jaar voor de opleidingsploeg van Rabobank, destijds de springplank naar een professionele carrière. “Het verbaasde mij niet dat hij daar mislukte. Tom is eigenwijs. Daar kwam hij na twee maanden ook achter. Dan reed hij met mij terug naar Limburg en bekende dat hij spijt had. Hij moest daar in het gareel lopen en voor anderen werken terwijl hij veel meer kon.” Het gaat te ver, zegt Lacroix, om toen al in hem een winnaar te herkennen. “De puzzelstukken vallen pas later op hun plaats. Maar inmiddels is Tom een wereldster.”

Rik van Dongen, zaakwaarnemer

Sinds Tom Dumoulin de Giro won, is zijn status ontegenzeggelijk veranderd. Voor interviews is zelden nog ruimte, commerciële en charitatieve aanvragen worden vriendelijk afgewezen. Zo benaderbaar als andere wielrenners is, is de 27-jarige Maastrichtenaar al lang niet meer. “Tom is van een bekende sporter een Bekende Nederlander geworden. De massa heeft hem sinds de Giro als zodanig erkend en herkend.” Rik van Dongen van Zeloo, het managementbureau dat Dumoulins zaken behartigt, verkoopt dagelijks meerdere keren ‘nee’. “De driehoek Dumoulin, zijn ploeg en wij, zijn daar vrij helder in: Tom is een topsporter en rust is het allerbelangrijkste.” Hij erkent dat er een spanningsveld bestaat tussen wat de media, het publiek en derde partijen van Dumoulin wensen en wat de renner wil geven.

“Tom is tegen wil en dank een BN’er geworden. Het is een bescheiden jongen die sowieso niet graag de publiciteit zoekt en in de belangstelling wil staan.” Dat de winnaar van de Giro met de toegenomen aandacht niet altijd even goed raad weet, bleek daags na thuiskomst in Nederland. ‘Fuck off’ twitterde hij naar pers en fans voor de deur van zijn woning in Belgisch Limburg. De tweet werd snel verwijderd. “Zijn reactie is begrijpelijk. Dit overkomt je als je een grote wielerronde wint. Ook dat hoort erbij. Gelukkig is hij zich er wel inmiddels van bewust dat hij niet meer de Tom is van voor de Giro.”

Toch heeft Dumoulin het steevast moeilijk met de tol die het succes van zijn privéleven eist. Ergens een biertje drinken in een kroeg is er niet meer bij, beklaagde hij zich recentelijk. “Ik heb het daar moeilijk mee.” Dumoulins weerzin tegen het voetstuk zal wel nooit helemaal verdwijnen, denkt Van Dongen. “Het is een jongen die eigenlijk alleen zijn benen wil laten spreken.”

Tekst loopt door onder de foto.

Tom Dumoulin komt over de finish tijdens de slotetappe van de Ronde van Italië tussen Monza en Milaan. Beeld ANP

Adriaan Helmantel, trainer

“Tom blonk in het eerste jaar bij ons meteen uit. Toen ik zijn wattagewaarden zag dacht ik: wow, dit is iemand met mogelijkheden.” Trainer Adriaan Helmantel kwam een half jaar na Dumoulin bij de ploeg Sunweb, toen in 2013 nog Giant-Shimano.

“Tom was erg jong maar op trainingskampen hoorde hij meteen bij de besten.” Helmantel zag de ontwikkeling van Dumoulin van nabij, stuurde waar mogelijk, maar wees Dumoulin ook op diens tekortkomingen. “-Tom presteerde wisselvallig in die beginjaren. Hij bezat veel kwaliteit maar was kwetsbaar qua uithoudingsvermogen. De reden was dat Tom op late leeftijd is begonnen met wielrennen en daardoor weinig trainingsjaren in de benen had. Daarentegen konden wij zijn trainingsschema’s elke keer aanpassen omdat wij niet hadden verwacht dat hij zo snel progressie zou maken.”

Twijfels waren er genoeg. Zelfs voor de Ronde van Italië van 2017 was de vraag hoe de kopman van Sunweb de laatste week en de bergen zou overleven, bekent Helmantel. “Die derde week van een grote ronde was zijn zwakke punt. Zie de Vuelta van 2015. Hoe zou hij daarvan herstellen?”

Het antwoord op die vraag verraste ook Helmantel. “Tom heeft het glansrijk doorstaan. Hij heeft dit jaar de stap naar de wereldtop gezet, terwijl wij twee jaar geleden nog dachten dat hij de potentie had om een topper te worden.” Waar Dumoulins progressie eindigt durft Helmantel niet te voorspellen. “Tom zit zeker nog niet aan zijn limiet qua belastbaarheid en herstelvermogen. Waarin blinkt hij niet uit, zeg ik weleens. Het mag duidelijk zijn dat hij geen sprinter is, maar van het Vlaamse werk tot en met de grote ronden kan hij zich ondertussen meten met de wereldtop.”

Nico van Yperen, hoogleraar sportpsychologie

Hoeveel wielrenners hadden niet wanhopig in de berm gezeten met hun broek op de knieën, terwijl de eindzege in de Giro met elke seconde verder uit beeld leek te verdwijnen? “WatDumoulin liet zien was een exceptioneel voorbeeld van zijn focus”, zegt hoogleraar sportpsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen Nico van Yperen. “Darmklachten konden Dumoulin niet afleiden, ook niet door de gedachte dat hij voor een volledig onmogelijke opdracht leek te staan om weer aan te haken.” Het voorval definieert de topsporter Dumoulin meent Van Yperen. “Als je op het moment suprême kunt presteren, ongevoelig bent voor allerlei externe afleidingen als de volgkaravaan en het publiek, maar ook voor interne zaken als negatieve gedachten, dan ben je mentaal heel erg sterk.”

Het is echter maar een deel van het verhaal, vult hij aan. Er gaat het nodige aan vooraf. “Je moet ook nog heel goed worden. En om heel goed te worden, moet je heel hard trainen. Om heel hard te trainen, heb je weer heel veel discipline nodig. Dus je moet ook mentaal heel sterk zijn om, als het slecht weer is of pijntjes hebt of gewoon geen zin hebt, die discipline kunt opbrengen.

“Wat in Dumoulins voordeel spreekt is zijn academische achtergrond en het gegeven dat hij niet uit een wielermilieu komt. Zijn ouders hebben weinig verwachtingen gehad van wielrennen. Motivatie en leergierigheid heeft hij daarentegen waarschijnlijk met de paplepel binnengekregen.”

Er was voor Van Yperen tijdens de Giro een tweede ijkmoment dat Dumoulin onderscheidt van de rest van het peloton. “Hij is heel erg kritisch naar zichzelf. Dat bleek toen hij Nibali en Quintana bekritiseerde omdat zij blijkbaar samenspanden. Hij reageerde op een manier die hij achteraf ook niet prettig vond, bekende hij. Die zelfreflectie, dat is zijn beste wapen.”

Tom Dumoulin werd deze maand uitgeroepen tot sportman van het jaar

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden