Tolstoj's 'Oorlog en Vrede' als betoverend plaatjesboek

Oorlog en Vrede in de handen van Andrew Davies: een vakkundige adaptatie, maar Tolstoj komt er bekaaid vanaf.

Het lijkt onbegonnen werk om de 1600 pagina's van Tolstoj's 'Oorlog en Vrede' in een tv-serie te proppen. Tolstoj vermengde de liefdes- en levensperikelen van Pierre, Andrej en Natasja met lange overpeinzingen over het leven, eindeloos voortdurende veldslagen tegen Napoleon, en een hoop geleuter en gekonkel in de Petersburgse en Moskouse salons. De meeste lezers haken daardoor voor het einde van de roman af.

Toch proberen regisseurs keer op keer het boek in beeld te brengen. In 1972 lukte dat David Conroy heel aardig met niemand minder dan Anthony Hopkins als een innemende, knotsgekke Pierre. Maar er waren wel 20 afleveringen nodig om het boek recht te doen.

Zoveel zendtijd was er niet voor 'War & Peace', de BBC-serie van Andrew Davies die begin dit jaar voor het eerst te zien was. Maar een prestigieus project werd het. Met topacteurs en oneindig veel figuranten op schitterende locaties.

In zes afleveringen wordt verteld over de naïeve, onhandige Pierre Bezoechov (Paul Dano) en zijn norse vriend Andrej Bolkonski (James Norton). Beiden rijk, maar niet gelukkig, omdat ze geen zinvol leven leiden. Hun zoektocht brengt Andrej op het slagveld en Pierre bij de vrijmetselarij en arme boeren. Uiteindelijk blijken liefde en vergeving meer geluk te brengen dan roem en hooggestemde idealen.

Hun liefde draait uiteindelijk rond de levenslustige Natasja, een mooie rol van Lily James. Zij is het stralende middelpunt in haar liefdevolle gezin.

De serie komt heel langzaam op stoom. In de eerste drie afleveringen is de brave, truttige Davies-stijl te veel aanwezig om de acteurs lekker te laten spelen. Sint-Petersburg lijkt wel een Engels oord met al die stijve ladies en gentlemen. Pierre is saai en zijig, Andrej een stuk chagrijn. Alleen Hélène (Tuppence Middleton), de manipulatieve, opzichtige vreemdgaande vrouw van Pierre, zorgt voor leven in de brouwerij.

Davies concentreerde zich alleen op de verhaallijn, die er in rotvaart doorheen gejast wordt. Daardoor missen we al die filosofische gesprekken die de personages karakter geven. Waarom loopt Pierre zo richtingloos rond? Waarom is Andrej zo verbitterd? Met de levensbeschouwing teruggebracht tot one-liners heeft de eerste helft van War & Peace de diepgang van een 'Downton Abbey'-aflevering en zijn de hoofdpersonen van bordkarton.

Pas in de tweede helft van de serie, als de personages getekend zijn door het leven, komen de acteurs aan fijn spelen toe. En dat kunnen ze. Andrej ontdooit, Pierre blijft verbaasd om zich heen kijken, maar het leed dat hij ziet weerspiegelt zich op zijn gezicht.

Davies maakt veel werk van de scènes op het slagveld en in Moskou, als de stad in brand staat en de Fransen zoveel mogelijk mensen vermoorden.

Jammer dat hij veel kostbare tijd gebruikt voor scènes die niet eens in het boek voorkomen, bijvoorbeeld om toefjes erotiek toe te kunnen voegen.

Davies concentreert zich op het vertellen van de gebeurtenissen - verandert de volgorde zelfs om een mooier einde te krijgen - maar mist daarmee het unieke karakter van Tolstoj's meesterwerk. Hij tovert ons een schitterend plaatjesboek voor. Dat wel.

Te zien op dvd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden