Tolerant? Dat zijn we juist niét

Overblijfselen van de rellen in Londen, een gevolg van doorgeslagen tolerantie?Beeld afp

Onze tolerantie is ontaard in stevige intolerantie. We zijn oordeelsmoe, schrijft socioloog Frank Furedi in zijn nieuwe boek. En dus spreken we neerbuigend over gelovigen en vinden we dat hate speech moeten kunnen.

Minderheden, andersgelovigen, andersdenkenden, homoseksuelen: we tolereren ze. De strijd over kleine onenigheden hebben we achter ons gelaten. Daardoor zijn wij, verlichte westerlingen, zulke prettige mensen.

Etiquette
Althans: dat is wat we onszelf graag wijsmaken, schrijft de Brit Furedi in zijn nieuwe werk 'On Tolerance'. Ons soort tolerantie is volgens hem een 'beleefde etiquette': het houdt niet veel meer in dan acceptatie van de mensen om ons heen. Waardering en ontvankelijkheid voor hun ideeën laten we gemakzuchtig achterwege.

Dat klinkt misschien wat straf, schrijft recensent Madeleine Bunting in The Guardian. Laat dat nu net Furedi's bedoeling zijn. De socioloog staat bekend om zijn provocatieve dwarsheid. 'Hij hakt in op de heilige huisjes en illusies van onze tijd. Zijn argument: in ons enthousiasme voor tolerantie hebben we juist een diepe cultuur van intolerantie gecreëerd.'

Zero tolerance

'We voeren wetten in die hate speech toestaan en New Atheïsts (een groep antireligieuze intellectuelen, red.) hakken in op gelovigen. Furedi ziet op alle fronten een nieuw soort onverdraagzaamheid. De populariteit van de term 'zero tolerance' geeft aan wat het probleem is'.

Hij bevindt zich in hetzelfde schuitje als moslimdenker Tariq Ramadan, schrijft Bunting. Ook Ramadan wijst op onze hypocriete houding. De Britse premier Cameron gaf tolerantie onlangs zelfs de schuld van rellen in zijn land. Cultuurcritici als Theodore Dalrymple uitten al vergelijkbare kritiek.

Vrijheid
Furedi gaat verder. Volgens hem zijn we juist bijzonder intolerant. Bovendien ziet hij duistere gevolgen als de eerdergenoemde hatelijke spreektrant. De filosoof John Stuart Mill, die veel over het begrip schreef, meende dat tolerantie een voorwaarde is voor vrijheid. Wij zijn dat vergeten, meent Furedi.

In de woorden van recensent Bunting: tolerantie roept niet op om te stoppen met oordelen. Het is juist de stellige overtuiging dat bij debatten iedere visie welkom is. Maar een debat zonder oordelen streeft zijn doel voorbij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden