InterviewReinier van Zutphen

Toeslagenouders moeten sneller geholpen worden, zegt de Ombudsman. ‘Mensenlevens gaan naar de knoppen’

Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen. Beeld Phil Nijhuis
Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen.Beeld Phil Nijhuis

De hersteloperatie toeslagenaffaire verloopt zo traag dat ouders volledig het vertrouwen verliezen in een goede afloop, stelt de Nationale Ombudsman.

Esther Lammers

“Als de overheid nu niet inzet op veel snellere oplossingen, zoals mediation, dan weten we 100 procent zeker dat er heel veel mensen- en gezinslevens naar de knoppen gaan.” Reinier van Zutphen, de Nationale Ombudsman, schetst een somber beeld bij het uitkomen van de nieuwste monitor Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen. Toeslagenouders lopen vast in procedures, wachten op dossiers die maar niet op orde komen, of op de bezwarencommissie die langzaam tot besluiten komt.

Het enige wat goed gaat, concludeert Van Zutphen, is dat klachten keurig binnen de wettelijke termijn worden afgehandeld. “Dat is nu op orde, maar inhoudelijk is er niets opgelost.”

Het lijkt wel Kafka in de polder, erkent hij. “We lijken te vergeten dat het hier om ouders gaat die soms al vanaf 2014 in de problemen zitten. Ouders die eindelijk eens hun kind naar voetbal willen sturen, die het liefst een nieuwe start maken. Ik durf de stelling aan dat 70 procent van de ouders er dolgraag via mediation snel een punt achter wil zetten.”

Maar dat lukt niet, waardoor het vertrouwen in de overheid verder afneemt. Van Zutphen merkt dat steeds meer burgers niet meer bij de overheid aankloppen voor hulp, uit angst in dezelfde problemen te komen als de toeslagenouders. “Het wantrouwen neemt alleen maar toe.”

Hij ziet een overheid die te veel gericht is op procedures om een probleem op te lossen. “Terwijl het vooral om empathie gaat, en om de vraag hoe de gedupeerde zelf geholpen wil worden. De overheid lijkt onmachtig dit te doen”.

De wereld op zijn kop

Het gevolg is dat toeslagenouders alweer honderden zaken bij rechtbanken hebben aangespannen, om de overheid te dwingen zich aan de afspraken te houden. Van Zutphen: “En die zaken snijden hout. De overheid erkent al op voorhand dat ze gaat falen. Er is 70 miljoen euro gereserveerd voor een schadevergoeding aan ouders omdat ze niet op tijd worden geholpen. Begrijp me niet verkeerd, maar dat is de wereld op zijn kop. Met de rechterlijke uitspraken krijgen deze ouders voorrang, en dat betekent dus dat andere ouders langer moeten wachten.”

Staatssecretaris Aukje de Vries (toeslagen) meldde onlangs aan de Tweede Kamer dat een deel van de ouders pas in 2026 zal worden geholpen. Maar Van Zutphen voorspelt dat het nog veel langer gaat duren voordat alle erkende gedupeerden zijn geholpen. Daarom bepleit hij een snellere route, een soort mediation met een vaststellingsovereenkomst.

“Geef ouders de mogelijkheid tot een persoonlijk gesprek, waarbij iemand namens de overheid de ouder echt in de ogen kijkt en excuses aanbiedt. En stel gewoon de vraag wat de ouder nodig heeft om het af te ronden. Je geeft daarmee de regie terug en laat gedupeerden weer over hun eigen leven beslissen. Ik ben ervan overtuigd dat veel toeslagenouders hiermee zijn geholpen. Ze vragen hier zelf om. Ik mag toch verwachten dat de staatssecretaris dan luistert?”

De erkende ouders kregen vorig jaar al 30.000 euro en een excuusbrief van premier Rutte, ook om er een punt achter te zetten. Toch wilde het merendeel daarna alsnog een uitgebreide beoordeling. Van Zutphen begrijpt dat. “Het was een onpersoonlijke brief. De overheid denkt problemen op te kunnen lossen zonder iets te vragen. Gedupeerden willen persoonlijk gehoord worden, en erkenning voor hun leed. Het draait steeds om hetzelfde: empathie.”

Lees ook:

Jarenlang werd kinderopvangtoeslag onterecht stopgezet en teruggevorderd en werden levens geruïneerd

Zo kwam deze ramp in slow motion tot stand

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden