Toeristisch hart Kathmandu verandert in slagveld

Onrust regeert in Nepal. Begin deze week eisten demonstranten tijdens een driedaagse staking een einde aan 'de regressie' - koning Gyanendra's beslissing van oktober 2002 om het parlement te ontbinden. De premier is inmiddels opgestapt. En dan zijn er ook nog de maoïstische rebellen die aanslagen plegen.

Het kwik stijgt als een groep demonstranten in het centrum van Kathmandu, rond het middaguur een seintje krijgt. De andolan, revolutie, vindt vandaag plaats in New Road, het commerciële hart van Kathmandu. Als de groep aankomt, met in hun kielzog pers en buitenlandse waarnemers, staat de Nepalese mobiele eenheid al klaar met bamboestokken, rubber kogels en gepantserde voertuigen. ,,Natuurlijk zijn we bang”, bekent politie-inspecteur Deep Rana.

,,Ik ben tegenwoordig zo vaak stoned dat hasj onderdeel van m'n ontbijt is geworden.” De confrontatie vindt na een halfuur plaats. Een groepje demonstranten rent, wapperend met de vlag van de Nepalese Congress partij, vanuit een steeg de straat op. Ze blazen op schrille fluitjes en roepen slogans: 'Dood aan de regressie!' en 'Dood aan koning Gyanendra!' Winkeleigenaren trekken met veel lawaai ijzeren rolluiken naar beneden. Een tweede groep volgt vijf minuten later, en binnen tien minuten is New Road het toneel van een oorverdovend lawaai, zinderende emoties en geweld. IJzeren hekken worden uit het plaveisel getrokken en gebruikt om de ME naar achteren te duwen.

Hari Bhakta Adhikari, een 62-jarige demonstrant en voormalig parlementslid, schreeuwt zich schor. ,,We gaan door tot de democratie hersteld is, al kost het ons een jaar”, roept hij. Terwijl de grijzende politicus uitlegt waarom democratie belangrijk is voor zijn land, wordt hij van achteren door de ME-agenten gegrepen en in een busje met andere arrestanten geduwd. 'Dood aan de regressie!', schreeuwt hij nog schor, waarna de deur wordt dichtgesmeten. Een aantal jonge demonstrantenbekogelt de achtergebleven ME'ers met bakstenen. De 'nieuwe revolutie' wordt aangevoerd door de vijf belangrijkste politieke partijen plus verwante studentenverenigingen, met als doel de 'regressie' ongedaan te maken, oftewel koning Gyanendra's beslissing in oktober 2002 om het parlement te ontbinden. Na een maand van demonstraties die het verkeer dagelijks lamlegden, met veel schade aan gebouwen en voertuigen, honderden gewonden en duizenden arrestaties, nam de door de koning aangestelde minister-president Surya Bahadur Thapa ontslag, om ,,een nationale uitweg voor de politieke impasse te vinden”.

Terwijl de koning gesprekken voert met bureaucraten en maatschappelijke leiders gaan de demonstraties door. Daarnaast zorgen maoïstische rebellen voor druk op de ketel door geregeld chakka jams en bandhs af te kondigen - algehele stakingen en incidentele erupties van geweld in de Kathmandu Vallei. Transportorganisaties werken niet langer om te voorkomen dat ze slachtoffer worden van de blokkadesen vernieling door rebellen. De prijzen voor goederen in de hoofdstad zijn dramatisch gestegen, en er dreigt een tekort aan melk, groenten en olie.

Volgens de woordvoerder van de maoïsten, Prachanda, is het ontslag van premier Thapa een poging om de samenwerking tussen partijen en rebellen tegen de monarchie te verbreken. ,,Partijen die deze kans aangrijpen om de koning zijn macht terug te geven plegen politieke zelfmoord”, zegt Prachanda in een persbericht, waarin hij opnieuw pleit voor rondetafelgesprekken met alle partijen, inclusief het paleis, geleid door de Verenigde Naties.

Het politieke conflict speelt zich acht jaar na het begin van de 'People's War', gelanceerd door de Communistische Partij Nepal (Maoïsten) af in alle districten van het land. Een tiental ontwikkelingsorganisaties, inclusief de Nederlandse organisatie SNV, voelde zich een week geleden gedwongen hun projecten in een vijftal districten te staken, na bedreigingen door de rebellen. De beslissing heeft grote invloed op het leven van 55 000 mensen in zeer arme, afgelegen districten.

De toerisme-industrie, die sterk te lijden heeft onder het voortdurende geweld, werd bovendien vorige week opgeschrikt door de moord op twee zakenmensen in Gandruk, op de drukke trekkingroute in het Annapurnagebergte. Toeristen die de pech hebben om een groep rebellen tegen te komen worden gevraagd om 'revolutionaire belasting' van US$ 50 per persoon. De toeristen worden verder overigens niet aangevallen.

Terwijl New Road in een slagveld verandert, neemt fotograaf Bibi Funyal even rust. Hij en zo'n 150 collega's werden onlangs gearresteerd, waarna hij zes uur in een politiecel doorbracht. ,,De situatie ziet er niet goed uit. De koning kan zich niet verzoenen met de partijen, en zal waarschijnlijk opnieuw een eigen stroman aanstellen. Dat betekent dat de protesten zullen voortduren, met de grote kans dat steeds meer gefrustreerde burgers mee gaan doen.” Terwijl hij het zweet van zijn voorhoofd veegt, concludeert Funyal: ,,Het wordt hoe dan ook een hete zomer in Nepal.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden