Toerist hard nodig voor wederopbouw Zuid-Afrika

Zuid-Afrika mág niet alleen, Zuid-Afrika móét. Met een nieuwe campagne probeert het nationale verkeersbureau Satour de rest van de wereld daarvan te overtuigen. Want toeristen verrichten nog een goede daad ook: ze helpen mee aan de wederopbouw van het nieuwe Zuid-Afrika.

'Explore South Africa 1995' heet de campagne die deze maand in Nederland is gelanceerd. Een toepasselijke titel, want de nadruk ligt voorlopig nog even op het ontdekken van het land. Tenslotte was het tientallen jaren verboden gebied voor de politiek correcte toerist.

Die hoeft zich niet meer te schamen voor zijn vakantiebestemming nu de nieuwe vlag op de vliegtuigen van South African Airways is geschilderd en het cabinepersoneel de passagiers op binnenlandse vluchten in vier talen begroet - Zulu, Xhosa, Engels en Afrikaans. Ook de kaartjes in de reisgidsen zijn gemoderniseerd en op de kleurenfoto's staan blanke en zwarte modellen gezellig met de armen om elkaar.

'Zuid-Afrika: een wereld-in-één-land' lokken de brochures met afbeeldingen van ongerepte stranden, kosmopolitische steden, knappende kampvuren en inlandse dansen. Een ideale vakantiebestemming voor avontuurlijke reizigers met een grote culturele belangstelling - en nog relatief goedkoop ook.

De campagne 'Explore South Africa 1995' benadrukt de veelzijdigheid van het land met evenementen zoals de Johannesburg Biennale waar kunstenaars hun hedendaagse werk tentoonstellen (januari); het Klein Karoo Kunstfeest in Kaapstad, waar de Afrikaanse taal centraal staat (april); het bloemenseizoen in Namaqualand (augustus); het 'Food and Wine-festival' in Stellenbosch (september) en het internationale golftoernooi in Sun City (november). Ecotoerisme en cultuur worden de thema's van de campagnes in 1996 en 1997.

ZWARTE NEUSHOORNS

Bij trendsetters is de nieuwe republiek al populair sinds de eerste democratische verkiezingen in april. “Ik heb net de laatste cijfers binnen van het Nederlandse vliegverkeer naar Zuid-Afrika: per maand neemt het aantal vluchten toe met vijftien procent”, meldt Niel Venter, manager van het Satour-kantoor in Amsterdam.

Maar de stijging gaat hem nog niet snel genoeg. Venter heeft een streefcijfer in zijn hoofd voor het eind van 1996: zo'n 45.000 Nederlanders moeten dan in een jeep door de wildreservaten zijn getrokken - op zoek naar zwarte neushoorns - of met een kabelbaan de Tafelberg op zijn geklommen. Ruim twee keer zoveel als vorig jaar dus.

Venter heeft het vast al vaker gezegd: dertig toeristen leveren per saldo drie banen op. Een bewijs dat de toeristen-industrie de sociaal-economische omstandigheden van de Zuidafrikaanse bevolking kan bevorderen.

Tijdens de apartheid verdiende slechts een klein deel aan de blanke toerist die de anti-apartheidslobby trotseerde. Dat moet rigoureus veranderen, vindt de regering-Mandela. Daarom heeft het verkeersbureau parallel aan de wereldwijde Explore-campagne een binnenlandse promotie-actie georganiseerd. Onder het motto 'De voordelen van toerisme' probeert Satour alle delen van de Zuidafrikaanse bevolking bij deze sector te betrekken.

JAZZ-ROUTE

“We zijn in Kaapstad begonnen met een training van gidsen en in het Bokaap-gebied leiden we twaalf reisbegeleiders op. Dat gebeurt in samenwerking met leiders van de zwarte en bruine gemeenschap. Zij zijn ook nauw betrokken bij een Jazz-route in Kaapstad en een Shebeen-kroegenroute in Soweto. Rond wildreservaten hebben we soortgelijke projecten opgezet. Door mensen een baan te bieden als taxi-chauffeur, kokkin, spoorzoeker of game-ranger voorkomen we dat ze massaal van het platteland naar de stad trekken.”

Een voorbeeld van werkverschaffing is te vinden op veertig kilometer van Johannesburg. Een groep Nederlandse journalisten bezocht daar onlangs een Zulu-dorp uit Natal dat in zijn geheel was overgeplant. Om de eeuwenoude cultuur in stand te houden, legde de Duitse eigenaar de bezoekers uit. Maar zakelijke argumenten speelden ontegenzeglijk een grote rol.

In het weekeinde wachten de vrouwen, mannen en kinderen de bussen met bezoekers in traditionele kledij op. Onder het wakend oog van hun baas dansen ze de heilige Pythondans, ze koken authentiek Zulu-voedsel in grote houten potten en verkopen hun kralenwerk en maskers in een winkeltje. Authentiek of commercieel? Met zijn dominante aanwezigheid lijkt de eigenaar het antwoord al te geven.

Niel Venter: “Ik zet ook wel vraagtekens bij de omstandigheden waarin deze Zulu's leven. Maar in Natal waren ze zeker werkloos geweest. Iets is beter dan niets, zou ik denken.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden