Toenemende piraterij winst voor krijgsheren

(Trouw)

De toename van piraterij voor de Somalische kust gaat hand in hand met de toenemende onrust in Somalië. De winst uit losgeld gaat naar de krijgsheren.

Een Indiaas oorlogsschip heeft dinsdag een Somalisch piratenschip in de Golf van Aden tot zinken gebracht, waarop twee begeleidende speedboten de vlucht namen.

De boot weigerde zich te laten onderzoeken door oorlogsschip INS Tabar en opende het vuur. Daarop vuurden de Indiërs terug. India patrouilleert standaard in de drukke Golf van Aden. Als er op volle zee sprake is van zeeroverij – meer dan één schip, dat met geweld illegaal bezig is – hebben oorlogsschepen het recht om in te grijpen, zegt professor Eddy Somers, directeur van het Maritiem Instituut te Gent.

Het Zeerechtverdrag uit 1982, waarvan 160 staten lid zijn, regelt dit. „Het verplicht zelfs de lidstaten samen te werken om piraterij te bestrijden.” Volgens Somers mag een koopvaardijschip ook beveiligers met een mitrailleur op de boeg zetten. „Maar reders zijn daar niet zo happig op, omdat het kan leiden tot escalatie waarbij doden op het eigen schip vallen.”

Toch zullen meer reders deze optie gaan overwegen, omdat de kosten te hoog oplopen. Omvaren via Kaap de Goede Hoop kost rederijen immense bedragen. Ook de verzekeringspremies schieten nu omhoog.

De dit weekend gekaapte Saoedische Sirius Star met twee miljoen vaten ruwe olie (waarde 80 miljoen euro), is op weg richting Somalische kust. Experts waarschuwen ervoor dat de piraten zelf de ultramoderne tanker niet kunnen besturen. Als de stuurman om wat voor reden ook niet doet wat de kapers zeggen, bestaat het gevaar dat het schip op de ondiepe kust vastloopt en een milieuramp veroorzaakt.

Dit jaar zijn voor Somalië al 36 schepen gekaapt. Momenteel worden er 14 voor het losgeld vastgehouden, inclusief 243 bemanningsleden. Daaronder ook de Oekraïense Faina, vol tanks en wapentuig. Reders betalen standaard uiteindelijk forse bedragen aan de gijzelaars, wat het beroep van piraat voor de werkloze Somalische jongemannen heel aantrekkelijk maakt.

Volgens Somers leverde het piraten alleen in oktober en november al 20 miljoen dollar op. Een deel daarvan wordt opnieuw geïnvesteerd. Dat de rovers zich steeds verder uit de kust en aan steeds grotere buit wagen, duidt ook op het professionaliseren van het vak.

In het zo goed als regeringsloze Somalië zijn de krijgsheren oppermachtig. Het ligt voor de hand dat opbrengsten van de zeemaffia ook in hun handen terechtkomen. Het zijn dezelfde ’politici’ met wie landen uit de regio en de VN over vrede moeten overleggen. Toch zullen alleen meer patrouilles op zee niet de oplossing zijn. „Met 16.000 schepen die jaarlijks passeren en met zo’n lange kustlijn is dat niet te doen”, aldus Somers. „Er moet ook een politieke oplossing komen.”

De tien extra Europese oorlogsschepen die volgend jaar voor Somalië gaan varen, zijn volgens Somers een substantiële verbetering, zeker als er luchtsteun gegeven kan worden en een corridor wordt aangewezen. „Maar of het volstaat...” De havens afsluiten waar gekaapte schepen liggen, is niet zonder gevaar. De vechtende partijen ín Somalië zijn immers ook bijzonder stoutmoedig.

Bij gebrek aan Somalische justitie, kunnen de piraten berecht worden volgens het recht van het land dat de rovers oppakt, zegt Somers. Zo heeft Frankrijk diverse piraten mee naar huis genomen, Britten leverden hen uit aan Kenia. „Europa kent zware straffen voor dit misdrijf, in België staat er 30 jaar cel op. China executeerde Indonesische piraten.”

Overigens bestaan er over de aanpak van piraterij diverse juridische inzichten. Zo pleit de Leidse hoogleraar internationale betrekkingen Fred van Staden voor een aanvullende resolutie van de VN-Veiligheidsraad. „Die kan lidstaten machtigen geweld te gebruiken tegen piraten, in internationale én territoriale wateren.”

Het ICC Commercial Crime Services heeft een kaartje online met overzicht van alle meldingen over piraten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden