Toenadering tot EU op kousevoeten

Georgië, Moldavië en Oekraïne tekenen akkoord met Brussel maar willen Moskou niet voor het hoofd stoten

Zitten ze toch met zijn drieën aan tafel. Vandaag tekenen Georgië, Moldavië en Oekraïne in Brussel een associatieverdrag met de Europese Unie. De prangende vraag: hoe gaat Rusland reageren?

Eigenlijk zou er ruim een half jaar geleden, tijdens een top in Vilnius, al volop champagne worden geschonken. Ook toen lagen de vulpennen gereed om de drie voormalige Sovjet-staten hun handtekening te laten zetten onder een voorlopig akkoord ter versterking van de banden met de EU.

Op de valreep haakte de grootste van het drietal echter af. Oekraïens president Janoekovitsj zag plots toch meer heil in een goede relatie met de oosterburen dan met het ver weg gelegen Brussel en besloot van ondertekening af te zien. Het vervolg is bekend.

Het kostte hem uiteindelijk de kop, maar niet nadat die beslissing zijn land in chaos had gestort en binnen Europa de verhoudingen dusdanig op scherp werden gesteld dat hier en daar al werd gesproken van een nieuwe Koude Oorlog.

Ironisch genoeg heeft juist die afwijzing ervoor gezorgd dat de drie landen nu eerder dan bedoeld een definitief akkoord met de EU tekenen. In de oorspronkelijke planning stond dat pas voor eind dit jaar op de agenda. De onverwacht harde opstelling van Rusland de afgelopen maanden (en dan met name de bezetting van de Krim) heeft de EU ertoe gebracht de ceremonie naar voren te halen.

Dat betekent dat de drie landen vandaag met de 28 leden van de EU een verdrag ondertekenen dat onder meer voorziet in handelsvoordelen, financiële steun en hulp bij broodnodige hervormingen. Dat moet de economie en democratie aldaar versterken, en daar, zo is de theorie, profiteert de EU zelf ook van, omdat het zorgt voor een veiliger en stabielere omgeving.

In het verleden werd een associatieverdrag ook weleens omschreven als "eerste stap op weg naar EU-lidmaatschap" en ongetwijfeld wordt dat door veel mensen in Georgië, Moldavië en Oekraïne ook nu nog graag zo gezien. Niet voor niets zei de Moldavische premier onlangs: "De dag nadat we dit akkoord hebben getekend, gaan we eraan werken de status van kandidaat-lid te krijgen." En de Georgische minister van buitenlandse zaken zei eerder in Trouw: "We horen graag dat we welkom zijn."

Dat nu is, vooralsnog, heel veel stappen te ver. Met de economische crisis nog vers in het geheugen en de bepaald niet vlekkeloos verlopen toetreding van Roemenië en Bulgarije iets verder terug, zit vrijwel niemand te wachten op een verdere uitbreiding van de EU. En, ben je geneigd te zeggen, zéker niet met juist deze drie landen.

Niet alleen zijn ze stukken armer dan het armste EU-lid, ze zijn geen van drieën volledig baas op eigen grondgebied. Oekraïne is onlangs de zeggenschap verloren over de Krim, Moldavië heeft al bijna 25 jaar nauwelijks iets te zeggen in het aan Oekraïne grenzende Transdnjestrië, terwijl in Georgië de regio's Abchazië en Zuid-Ossetië de facto onafhankelijk van Tbilisi opereren. In al die 'afvallige' regio's heeft Rusland een flinke vinger in de pap. En kan het voor veel onrust zorgen.

Met de ondertekening van de akkoorden vandaag is de strijd om 'invloedssferen' in Europa dus geenszins beslist. Vanuit Rusland kwamen onlangs geluiden dat de betrokken landen uiteraard het recht hebben hun eigen beslissingen te nemen. Maar ook dat Moskou het recht heeft zijn eigen belangen te verdedigen.

Analisten zien daarin een nauwelijks verholen dreiging met economische maatregelen, waar Moskou al veel ervaring mee heeft. Zeker vanuit Georgië en Moldavië is daarom veel moeite gedaan te benadrukken dat uiteindelijk ook de Russen baat hebben bij hun toenadering tot de EU.

Zoals de Georgische minister van buitenlandse zaken zei: "Europese integratie kan van Georgië een welvarend, democratisch land maken waar Rusland ook van kan profiteren. Georgië kan een goede buur zijn." Zekerheid dat Rusland dat inderdaad zo ziet, is er echter niet.

Drie arme landen

Oekraïne

Hoofdstad: Kiev

Aantal inwoners: 45,6 miljoen

Inkomen per hoofd: 2570 euro per jaar

Moldavië

Hoofdstad: Chisinau

Aantal inwoners: 3,5 miljoen

Inkomen per hoofd: 1520 euro

Georgië

Hoofdstad: Tbilisi

Aantal inwoners: 4,5 miljoen

Inkomen per hoofd: 2400 euro

Ter vergelijking:

In Nederland ligt het gemiddelde inkomen per hoofd van de bevolking op 35.200 euro per jaar en in de 28 lidstaten van de Europese Unie tezamen komt dat uit op gemiddeld 24.700 euro.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden