'Toen ze in de dierentuin woonde, voelde ze zich gekooid'

Tania Heimans (1969, schrijfster)

"Steeds als ik dacht dat ik haar karakter doorgrondde, ontglipte ze me weer. Corry Kuiper was opvliegend en onzeker, weinig daadkrachtig maar wel ondernemend: ze was een vat vol tegenstrijdigheden. Ze was huisvrouw en moeder van vier kinderen en schreef tegelijk columns voor De Groene Amsterdammer en de Nieuwe Rotterdamsche Courant (NRC) - begin twintigste eeuw hoogst ongebruikelijk voor een vrouw. Ze was haar tijd ver vooruit.

Corry Kuiper, geboren in 1891, trouwde met de laatste directeur van de oude Rotterdamse diergaarde en kwam zodoende te wonen in de directeurswoning op het complex. Na de oorlog verdween de dierentuin snel uit het collectieve geheugen, het bestaan zijn we nu vergeten. Ik kwam Corry op het spoor toen ik in het archief van de diergaarde dook, nieuwsgierig geworden door de verhalen van mijn oma over de chique plek, bestemd voor de Rotterdamse elite. Een ballotagecommissie bekeek bij elke lidmaatschapsaanvraag zorgvuldig of de kandidaat beschaafd genoeg was.

Net als ik voelde Corry zich als jong meisje in Rotterdam aangetrokken tot de diergaarde, die vlak voor het tegenwoordige Centraal Station was gevestigd. De plek belichaamde voor haar de ultieme vrijheid. Als kind ging ze er haar eigen gang en liet ze haar fantasie de vrije loop onder het toeziend oog van het kindermeisje.

Haar favoriete dieren waren de leeuwen en kamelen, die werden gehouden tegen het decor van kitscherige Moorse gebouwtjes. Als ze daar was, zo leerde ik uit de verhalen van haar dochters, dan waande Corry zich even tussen het wild in verre oorden. De diergaarde vormde voor haar een blauwdruk van de rest van de wijde wereld, die zij eens zou bereizen.

Toen ze 22 was, trouwde ze met Koenraad Kuiper, en ging met hem op de diergaarde wonen. Maar ze vond er niet het leven waarop ze had gehoopt. Buiten de muren van de dierentuin waren de roaring twenties gaande, er werd gedanst en genoten, maar daarbinnen was de tijd stil blijven staan. Ze besloot zich weliswaar te schikken in haar rol van toegewijde moeder en huisvrouw, maar het kostte haar moeite. Ze stoorde zich aan de archaïsche sfeer in de diergaarde en aan het elitaire volk dat de plaats bezocht en de gewone Rotterdammer weerde. Ze ergerde zich aan het bestuur dat klaagde over de gewone burgermeisjes die in de dierentuin rondliepen aan de hand van welgestelde herenleden en aan de opmerkingen in het klachtenboek over haar eigen kinderen, die zonder toezicht op het gras liepen.

In haar columns voor NRC liet Corry doorschemeren hoezeer ze nog steeds naar vrijheid verlangde. Ze kon schrijven hoe ze soms de diergaarde verliet, de stad in liep en fantaseerde dat ze niet in Rotterdam was, maar in een buitenlandse metropool.

Bij het bombardement op Rotterdam in 1940 werd de oude diergaarde getroffen en eind dat jaar ging Diergaarde Blijdorp open. Corry en haar man waren ongelukkig met het ontwerp van de architect, ze vonden het te weinig diervriendelijk. Na de bevrijding hoopten ze dat er een nieuwe tijd zou aanbreken en wilden ze er in Blijdorp het beste van maken. Maar in 1947 werd Koen ontslagen als directeur en zag Corry haar dromen verdampen.

Wat daarna volgde was tragisch: Corry Kuiper raakte verbitterd. Uiteindelijk was zij een mens zoals wij allemaal: ze verlangde naar een groots en meeslepend leven, maar moest zich neerleggen bij een alledaags en weinig spectaculair bestaan. Ooit was ze haar tijd ver vooruit geweest, uiteindelijk zou ze roemloos sterven, als een vergeten schrijfster die in een vergeten diergaarde woonde."

Tania Heimans: Het huis met de leeuwen Ambo Anthos; 364 blz. euro 19,99

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden