Toen wist ik: we zijn in Oekraïne

In Rusland worden steeds meer militaire graven ontdekt van soldaten die vermoedelijk in Oekraïne zijn omgekomen, zoals in Pskov. Beeld reuters

Voor het eerst vertelt een Russische militair onder zijn eigen naam over hoe het Russische leger te werk gaat in Oekraïne. 'We moesten alles inleveren. Telefoon, papieren, etc. Pas toen we het naambordje Donetsk zagen, beseften we dat we in Oekraïne waren.'

Rusland ontkent dat het deelneemt aan de oorlog in Oekraïne, maar de bewijzen dat Russische militairen meevechten, beginnen zich op te stapelen.

Een interview met de 20-jarige Dorzhi Batomkunuev, dat begin deze week verscheen in de Russische krant Novaya Gazeta, is daar het belangrijkste voorbeeld van. De Russische militair, afkomstig uit Siberië, vertelt hoe hij in zijn tank, samen met 31 anderen, de grens met Oekraïne overstak. Vervolgens bereikte Batomkunuev de stad Donetsk en raakte hij gewond bij de slag om Debaltsevo.

Verbrand
Officieel is Batomkunuev nooit ingelicht over de reis naar Oekraïne. "Toch wisten we allemaal dat we daar naartoe gingen om te vechten", vertelt de militair tegen de Russische krant in een brandwondencentrum in Donetsk. Zijn gezicht en handen zijn verbrand en in verband gewikkeld.

In Ulan-Ude, een regio in het midden van Rusland - waar Batomkunuev officieel gestationeerd was - verfde hij de Russische nummerplaten van de tanks, de officiële insignes werden weggenomen en Batomkunuev moest zijn identiteitsbewijs achterlaten. Vervolgens reisde de militair per trein naar de zuid-westelijke regio Rostov, aan de grens met Oekraïne.

Na drie maanden van training, werd de militairen opgedragen plaats te nemen in de tanks en het konvooi te volgen. "We moesten alles inleveren. Telefoon, papieren, etc. Pas toen we het naambordje Donetsk zagen, beseften we dat we in Oekraïne waren."

Verdwenen zoon
Het is de eerste keer dat een Russisch militair onder zijn eigen naam gedetailleerd uiteenzet hoe het Russische leger te werk gaat in Oekraïne. Maar het verhaal van Batomkunuev staat niet op zichzelf. De afgelopen weken duiken in de (Russische) media geregeld verhalen op van ouders die zich zorgen maken over hun 'verdwenen' zoon of van militairen die anoniem verslag doen van hun reis naar Oekraïne.

Graf van een vermoedelijk Russische soldaat die in Oekraïne heeft gevochten. Beeld Censor

Uit die gesprekken en uit gegevens van onafhankelijke organisaties valt steeds beter op te maken hoe het Russische leger te werk gaat. Aan het eind van de dienstplicht, die in Rusland een jaar duurt, worden de militairen min of meer gedwongen een contract te tekenen voor drie jaar. Vervolgens worden ze richting Rostov gestuurd om deel te nemen aan militaire trainingen, om daarna de grens met Oekraïne over te steken.

Het is een manier om te verbloemen dat dienstplichtigen gedwongen worden mee te vechten in Oekraïne, aldus het Comité van Soldatenmoeders, een onafhankelijke organisatie die opkomt voor de belangen van militairen.

Vrijwillig
Door de inzet van professionele militairen legaliseert Rusland min of meer het conflict. Want de pro-Russische separatisten in het oosten van Oekraïne hebben al vaker verklaard dat ze geholpen worden door Russische militairen. Die zouden zich allemaal vrijwillig melden, en enkel vechten tijdens de vakantieperiode.

Veel van de jonge dienstplichtigen durven niet te weigeren als ze een contract van drie jaar onder de neus geduwd krijgen, zegt datzelfde Comité. Bovendien is het salaris aantrekkelijk. De meeste jongens die vechten in het Russische leger zijn afkomstig van het platteland en kunnen zich niet veel veroorloven. De mannen die zo'n driejarig contract tekenen, krijgen 20.000 roebel (zo'n 300 dollar) per maand. Dat is veel in vergelijking met de 2000 roebel (30 dollar) die een dienstplichtige ontvangt.

Ook de 20-jarige Batomkunuev heeft zo'n driejarig contract getekend dat hem werd aangeboden terwijl hij zijn dienstplicht uitzat. Spijt heeft hij nooit gehad. "Ik wist dat ik het juiste deed. Telkens wanneer we de tv aanzetten was er nieuws uit Oekraïne. Mensen werden gedood, verbrand. Ik had een gevoel van rechtvaardigheid, ik moest dit doen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden