Toen motorbendes nog geromantiseerd werden

De Nederlandse justitie trad deze week stevig op tegen motorclubs. In de eerste decennia na hun bestaan hadden ze met name dankzij films nog het imago van sympathieke rebellen.

Ruwe bolster, blanke pit. Dat was aanvankelijk het imago van motorclubs als de Hells Angels. Dat romantische beeld ontstond mede onder invloed van de populaire cultuur. De foto van een van bakkebaarden voorziene Marlon Brando in leren jack met pet schuin op het hoofd quasinonchalant hangend op een Triumph Thunderbird 6T-motor werd miljoenen malen gereproduceerd. Het iconische portret inspireerde filmster James Dean en zanger Elvis Presley bij de creatie van hun imago. Zo rebels hoorden jeugdhelden nieuwe stijl eruit te zien.

De foto van Brando komt uit de film 'The wild one' uit 1953, waarin hij een lid van de Black Rebel Motorcycle Club speelt. Zijn personage schopt tegen de gevestigde orde en is ondertussen op zoek naar zichzelf. Autoriteiten in verschillende landen vonden dat zo'n voorbeeld jongeren alleen maar op verkeerde gedachten kon brengen en verboden vertoning of stelden er strenge voorwaarden aan. Het versterkte de cultstatus van de film alleen maar.

Het scenario van 'The wild one' kwam voort uit het fictieverhaal 'The cyclists' raid' (1951) waarvoor Frank Rooney van Harper's Magazine zich op zijn beurt weer had laten inspireren door een artikel in het rijk geïllustreerde tijdschrift Life. Onder de titel 'The riots in Hollister' werd daarin kond gedaan van een motorevenement in het gelijknamige Californische plaatsje op Onafhankelijkheidsdag 1947 dat op een gruwelijke manier uit de hand was gelopen. In werkelijkheid had slechts een enkeling de beest uitgehangen en viel de aangerichte schade erg mee. Maar de pers blies de zaak flink op. Life plaatste onder meer een foto van een drinkende motorrijder omgeven door lege flessen, die een eigen leven zou gaan leiden.

De eerste motorclubs ontstonden in de tweede helft van de jaren veertig van de vorige eeuw. De meeste leden uit die tijd waren veteranen uit de Tweede Wereldoorlog. Teruggekeerd in een vredig Amerika zochten ze naar iets dat leek op de spanning waaronder ze eerder hadden moeten vechten.

Tot welke ruige clubcultuur dat leidde, werd duidelijk in 'Hells Angels. The strange and terrible saga of the outlaw motorcycle gangs', het boekdebuut van journalist Hunter S. Thompson. Zelf verre vies van seks, drugs en rock-'n-roll (hij zou beroemd worden door 'Fear and loathing in Las Vegas') voelde hij zich aangetrokken tot het ruige imago van de Angels. Hij wist zich ook binnen te werken. Die insidersrol belette hem niet om onverbloemd te schrijven over gewelddadige praktijken, zoals inwijdingsrituelen en de verkrachting van twee minderjarige meisjes door twintig man tegelijk.

Niettemin bleven in die jaren nieuwe films uitkomen die de motorbendes romantiseerden. Jack Nicholson speelde de hoofdrol in 'Hells Angels on wheels' (1967). Bij de club vindt hij een uitdagend alternatief voor zijn saaie dagelijkse bestaan als pompbediende. De Angels zijn niet per se lieverdjes in de film, maar ze komen pas op een vervelende manier in actie, als ze daartoe worden uitgedaagd. Wat aan dat beeld kan hebben bijgedragen, is de adviseursrol van de prominente Hells Angel Ralph Barger bij de totstandkoming van de productie.

Peter Fonda was een jaar eerder al ster van de bikerfilm 'The wild angels'. Nancy Sinatra speelde zijn vriendin. Toen Fonda later tijdens de promotie van een andere film gevraagd werd om een foto van hem op een motor uit 'The wild angels' te signeren, kwam hij op het idee voor een andere film. In 'Easy rider' (1969) stonden niet de motorbendes centraal, maar twee eenzame helden, gespeeld door Fonda en Dennis Hopper. Als poor lonesome cowboys figureerden ze in een moderne, psychedelische versie van de aloude western. De soundtrack met onder meer Steppenwolfs 'Born to be wild' deed de rest. Opnieuw was het een verheerlijking van de twee-eenheid outsider-motorfiets.

Tijdens de Summer of Love in 1967 in San Francisco liepen motorbonken en hippies soms dwars door elkaar. Gemakkelijke seks en drugs (plus de bijbehorende handel) trokken de ruige types naar de droomwereld van de bloemenkinderen. Sommigen voelden zich daar wel ongemakkelijk bij, maar het aanzien van de Angels liep eind 1969 pas echt een deuk op. Tijdens een niet al te ver van San Francisco gehouden festival traden leden van de motorclub op als lijfwachten van de optredende Rolling Stones. Ze deden hun werk wel met erg veel overtuiging. Een bezoeker werd doodgestoken. Drie kwamen om in het gedrang. Het drama werd vereeuwigd in de documentaire 'Gimme shelter'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden