Toen hij opriep om het menselijk genoom in kaart te brengen,...

Toen hij opriep om het menselijk genoom in kaart te brengen, werd de Amerikaanse cardioloog Victor Almon McKusick door velen uitgelachen. Niemand achtte het in de jaren zestig van de vorige eeuw mogelijk dat men een overzicht kan maken van het geheel van genen dat de erfelijke informatie bevat van een mens. Toch begon hij in 1966 met een databank van genen en genetische afwijkingen die nu al meer dan 12.000 genen telt en zo goed als af is.

McKusick werd op 21 oktober 1921 geboren als zoon van twee onderwijzers. Hij wilde als kind graag minister worden, maar toen hij vijftien was werd hij besmet met streptokokken. Tien weken lag hij in het ziekenhuis waar hij een kuur onderging met een voorloper van de antibiotica. Vanaf toen wilde hij dokter worden. Hij ging studeren aan de Johns Hopkins universiteit in de Amerikaanse stad Baltimore en ontwikkelde als hartchirurg interesse voor aangeboren hartafwijkingen en andere aandoeningen. In 1957, slechts vier jaar nadat James Watson en Francis Crick het DNA-model in beeld brachten waarmee ze de Nobelprijs zouden winnen, begon McKusick een onderzoekscentrum voor studie naar het humane genoom. „Collega’s zagen deze overstap vanuit de bloeiende cardiologie naar een volgens hen onbeduidend terrein als de genetica als professionele zelfmoord”, zou de goedlachse McKusick later vertellen. Maar die collega’s zouden ongelijk krijgen.

McKusick paste zijn onderzoek naar genetische afwijkingen onder meer toe bij zijn studie in de Amerikaanse staat Pennsylvania naar de amish, een strengprotestantse geloofsgemeenschap, die onder meer buitengewoon veel kleine mensen telde. Begonnen met het in kaart brengen van de genen van fruitvliegjes zette hij in de jaren zestig zijn zinnen op het menselijke DNA. De tijd is er rijp voor, zei hij, maar hij realiseerde zich naar eigen zeggen dat zijn idee toen net zo onwaarschijnlijk was als de gedachte dat de mens ooit op de maan zou landen.

Een aardig detail is dat McKusick een tweelingbroer had: Vincent. Onderzoek naar tweelingen lag ooit aan de basis van het genetische onderzoek. McKusick won vele prijzen en was lid van de Amerikaanse National Academy of Sciences. Op dinsdag 22 juli overleed McKusick op 86-jarige leeftijd in zijn huis in Baltimore.

Alvorens de rechtsgeleerde Hugo de Groot op 22 maart 1621 ontsnapte door zich in zijn boekenkist te verstoppen en zich naar buiten te laten dragen, schreef hij tijdens zijn gevangenschap in Slot Loevestein een hoop juridische werken, gedichten en theologische beschouwingen. Een van die werken, het theologische traktaat Meletius, zou nu waarschijnlijk nog onopgemerkt zijn als de Leidse theoloog en kerkhistoricus

Guillaume Posthumus Meyjes

het in 1984 niet had ontdekt. Hij zat aan zijn bureau te bladeren in een handschriftencatalogus uit 1849 toen hij stuitte op een titel die hem bekend voorkwam. Het kostte weken om uit te zoeken of het handschrift echt dat van Grotius was. Toen dat zo bleek te zijn, werd het werk – dat veel laat zien van de ondogmatische theoloog die Grotius was – voor het eerst uitgegeven. Grotius zelf had er in zijn tijd nooit een uitgever voor gevonden. Bij het afscheid van Posthumus Meyjes als hoogleraar in 1992 was zijn liber amicorum – een bundel met afscheidsartikelen van zijn collega’s – aan Grotius’ theologische werk gewijd.

Posthumus Meyjes was vanaf 1967 aan de Universiteit van Leiden verbonden. Voor zijn proefschrift over de middeleeuwse Franse theoloog Jean Gerson waarmee hij zijn wetenschappelijke werk begon, kreeg hij de prestigieuze Mallinckrodt-prijs die slechts eens in de tien jaar aan veelbelovende theologen wordt uitgereikt. Posthumus Meyjes maakte ook studie van het irenisme, dat wel de voorloper van de oecumene wordt genoemd, omdat ze de zoektocht behelst naar de overeenkomsten tussen verschillende religieuze leerstellingen en riten. Volgens Posthumus Meyjes was het niet toevallig dat de Nederlanders het uit Frankrijk aangewaaide calvinisme omarmden en niet het lutheraanse denken uit Duitsland. Met hun voorkeur om helder en rationeel te zijn, denken Nederlanders eerder romaans, betoogde hij. Het meer mystieke lutheranisme ligt hen minder.

Guillaume Posthumus Meyjes overleed op 24 juli op 81-jarige leeftijd in zijn woonplaats Oegstgeest.

Bijdragen: Wouter Bax

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden