Toen bleven de toeschouwers nog netjes achter een touwtje; Oranje bestaat 125 jaar

Dankzij deze tekening is er zelfs beeld van de wedstrijd van 125 jaar geleden. Beeld -
Dankzij deze tekening is er zelfs beeld van de wedstrijd van 125 jaar geleden.Beeld -

125 jaar geleden legde een bijeengeraapt zooitje voetballers de basis voor het Nederlands elftal.

Jurryt van de Vooren

Zo’n 125 jaar geleden was voetbal een heel kleine sport. De Nederlandsche Voetbal- & Athletische Bond (NV&AB) telde eind 1893 precies 571 voetballers. Sparta uit Rotterdam had veruit de meeste ambities; dat had het eerder dat jaar al getoond door te spelen tegen de ­Engelse Harwich & Parkeston Footballclub, de eerste internationale voetbalwedstrijd ooit met een ­Nederlands team.

In februari 1894 nodigde Sparta het Engelse Felixtowe uit voor een wedstrijd op zijn terrein op het Schuttersveld. De NV&AB greep ­deze gelegenheid aan om dan ook maar een Bondselftal samen te stellen voor een tweede wedstrijd ­tegen de Engelse club. “De toegangsprijs werd vastgesteld op een kwartje”, aldus bondsofficial A.J. Bronkhorst.

Elitesport

Voor dat vertegenwoordigende elftal werden de beste spelers uit het land geselecteerd. In 1894 was voetbal nog een elitesport en daarom was het niet verrassend dat een jonkheer als J.W.F. van den Bosch in het Bondselftal belandde. Twee andere spelers uit dit elftal werden na hun voetbalcarrière zeer vooraanstaande figuren. Na zijn benoeming in 1902 tot hoofdredacteur van De Telegraaf werd Gerard ‘Kick’ Schröder één van de meest gevreesde journalisten van het land. En Jan Kan werd later minister in het eerste kabinet-De Geer – maar bekender nog werd hij als de vader van ­cabaretier Wim Kan.

Van dit selectieproces moeten we ons niet zo heel veel voorstellen. “Men dient rekening te houden met het feit”, zo schreef Het Rotterdamsch Nieuwsblad in zijn verslag, “dat het bondselftal bestond uit voor het grootste deel elkaar vreemde krachten, waarin de noodzakelijke eenheid grootendeels ontbreeken moest”. Er was niet eens een gezamenlijk shirt, zodat elke speler de wedstrijd in zijn eigen clubkleuren speelde – vijf verschillende shirts door elkaar heen.

Op 6 februari 1894 verloor dit Bondselftal met 1-0 van Felixtowe, vooral omdat de meeste spelers nog nooit met elkaar in één team hadden gespeeld. Aanmoedigingen konden helaas niet helpen, ook niet van een Haarlemse bezoeker met een stem als een klok. “Allo jongens, vooruit Holland! Hou binnen, Kan!”

Gelegenheidswedstrijden

Deze wedstrijd was het begin van het Nederlands elftal. In de jaren ­erna groeide de voetbalbond zo snel dat het team sterk genoeg werd om meer van dergelijke gelegenheidswedstrijden te organiseren. Op 30 april 1905 werd tegen België de eerste officiële interland gespeeld, ­onder auspiciën van de wereldvoetbalbond Fifa, die een jaar eerder was opgericht.

Gelukkig had Het Rotterdamsch Nieuwsblad dit historische belang al in 1894 goed ingeschat. De krant had een tekenaar naar de wedstrijd gestuurd om die ook in beeld vast te leggen.

Het leverde geen technisch hoogstaande tekening op, maar desondanks is dit het enige vastgelegde spelmoment van de eerste wedstrijd van het Bondselftal. Er bestaat weliswaar ook een foto van dit elftal in hun verschillende shirts, maar daarop staat iedereen stil. Actiefoto’s van voetbal bestonden in die tijd simpelweg nog niet, laat staan filmbeelden.

Op die historische tekening zien we de voetballers in shirts van hun eigen clubs over elkaar heen struikelen alsof ze rugby speelden. Twee palen en een wiebelige dwarslat vormen een goal. De toeschouwers bleven keurig netjes achter een touwtje.

“De verzekering werd gegeven, dat de Hollanders binnenkort ­revanche zouden komen nemen”, schreef het Nieuwsblad erbij. “En daarover was men het eens, dan zouden de Engelschen verliezen!” En zo kende het begin van het ­Nederlandse voetbal op de internationale velden een hoopvol begin.

Lees ook:

Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd voetbal pas echt populair in Nederland

Honderd jaar na het einde van de Eerste Wereldoorlog, is duidelijk dat tijdens de oorlog het voetbal in Nederland een enorme groei doormaakte. Volgens sporthistoricus Jurryt van de Vooren lijdt het geen twijfel: in WO I kwam het voetbal in Nederland tot bloei.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden