Toen Afrika nog duister was, waren de kaarten het mooist

Amerika’s grootste Afrika-bibliotheek heeft deze week zijn complete verzameling antieke landkaarten van Afrika op het internet gezet.

De 113 kaarten van de Northwestern University in Chicago, een van ’s werelds grootste verzamelingen, tonen de voortschrijdende ontdekking en kolonisatie van het continent vanaf de zestiende eeuw.

De witte plekken op de kaart van Afrika waren talrijk – ook lang nadat de Schotse journalist Dr Stanley in 1871 midden in Afrika de hand schudde van de Schotse ontdekkingsreiziger dr. David Livingstone (die nota bene langs de rivier de Congo op zoek was naar de bronnen van de Nijl, vergeefs bleek later).

Veel Afrika-cartografen hadden het ’donkere’ continent in werkelijkheid nooit bezocht, en bepaalden de ligging van oorden als ’Barbarije’ en ’Negerland’ op basis van verslagen uit de tweede hand. Ze sierden hun kunstwerken op met tekeningetjes van olifanten en andere exotica. „De cartografen wisten ruwweg welke plaatsen er waren, en waar ze lagen”, legt curator David Easterbrook uit op de website van de universiteit. „Ze sloegen vaak aan het raden, sommige kaarten zijn zeer fantasierijk.”

De factor fantasie verklaart waarom de kaart links, in 1635 getekend door de Nederlandse cartograaf Willem Janszoon Blaeu, er op het oog zoveel gedetailleerder uitziet dan de kaart rechts, uit 1805, van de hand van de Britse John Cary. De laatste was zo eerlijk om het grootste deel blanco te laten, onder de noemer ’onbekende streken’. Maar in artistiek opzicht legt de Brit het af tegen de Nederlander. De oudste kaart op de site, uit 1530, is van de Vlaming Gerardus Mercator.

De kaarten zijn bedoeld voor wetenschappers en andere geïnteresseerden. Echt makkelijk navigeren tussen de digitale kaarten is het voor de bezoekers niet: de bestanden zijn zwaar en niet al te gebruiksvriendelijk te raadplegen – al helemaal niet voor Afrikanen die surfen over een telefoonlijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden