Toelichting op de lijsten

Op de volgende pagina's vindt u de vijftiende Schoolprestaties, de beoordeling van alle middelbare scholen in Nederland. Net als de voorgaande twee jaar hebben beleidssocioloog Stan van Alphen en hoogleraar onderwijsprestaties Jaap Dronkers de berekeningen verzorgd.

Hoe moet ik de lijsten lezen?
Wat is precies kwaliteit, en hoe meet je dat? Daarover bestaan verschillende opvattingen. Allereerst zou je kwaliteit kunnen meten door te kijken de prestaties van leerlingen aan het eind van hun schooltijd te vergelijken met wat ze kenden en konden toen ze de school binnenkwamen. Zo meet je de toegevoegde waarde van een school. Dat is trouwens lastig genoeg, omdat meestal niet precies bekend is met welke kennis en vaardigheden leerlingen binnenkomen.

In de methode die Stan van Alphen en Jaap Dronkers een paar jaar geleden voor Trouws Schoolprestaties ontwikkeld hebben, gaat het om iets anders: namelijk om minimumnormen voor het eindniveau, afgemeten aan de cijfers voor het centraal eindexamen. De gedachte erachter is eenvoudig: het allereerste wat je van een school mag verwachten, is dat ze haar leerlingen aflevert met de vereiste minimum hoeveelheid kennis en vaardigheden.

Uiteraard zijn er meer zaken van belang op school. De sfeer moet er goed zijn, het moet er veilig zijn, de school moet haar best doen ook de minder goede leerlingen op een goed niveau te krijgen, de zorg voor leerlingen met speciale behoeften moet in orde zijn enzovoorts - en al die zaken staan in Schoolprestaties níet centraal. Want als de school niet voldoet aan de allereerste eis, kennis en vaardigheden bijbrengen op het vereiste niveau, dan is er hoe dan ook iets mis. En een oordeel daarover vindt u wél in de lijsten op de volgende pagina's.

Wanneer scoort een school onvoldoende?
Hoe komt dat oordeel precies tot stand? Het basisprincipe is simpel: hoe meer vakken onder de 6, des te lager de uiteindelijke score. Hier passen de onderzoekers op scholen dezelfde regel toe die geldt voor leerlingen bij het eindexamen: drie vakken onvoldoende? Gezakt, en dus een 5.

Eén uitzondering: een speciale rol is weggelegd voor de kernvakken Nederlands, Engels en wiskunde. Scoort een school onvoldoende op deze vakken, dan telt dat extra zwaar. Als op twee van deze vakken onder de 6 is gescoord, krijgt de school daarom een 5 als eindoordeel. En hoe meer vakken onvoldoende, hoe lager de eindscore.

In één opzicht zijn de onderzoekers strenger dan de scholen zelf. Bij het eindexamen wordt een 5,5 afgerond naar boven, en dat heeft ertoe geleid dat het begrip 'zesjescultuur ' alweer aan inflatie onderhevig is. Veel scholieren hoeven niet zo nodig een 6 te halen; vinden ze, een 5,5 is immers ook genoeg. De onderzoekers zijn strenger: alles onder de 6 is onvoldoende.

En hoe komt een school boven de zes uit?
In principe geldt: hoe hoger het gemiddelde eindexamencijfer van de geslaagde leerlingen, hoe hoger de score. Er zijn daarnaast twee factoren die de score van een school verder omhoog kunnen brengen.

Ten eerste: de snelheid waarmee een school de leerlingen aan een diploma helpt. Een school waarop veel leerlingen blijven zitten, krijgt minder bonuspunten dan een school die leerlingen zonder vertraging naar het diploma leidt.

Ten tweede: het percentage leerlingen dat de school op een hoger niveau afsluit dan ze binnenkwamen. Als een school leerlingen die op de basisschool een vmbo-advies kregen naar een havo-diploma leidt, wordt het eindoordeel hoger.

Deze twee criteria leveren echter alleen een hogere score op als de basis in orde is, en de school toch al een voldoende zou scoren. Scholen kunnen dus geen onvoldoende compenseren door veel leerlingen zonder zittenblijven of zakken aan een diploma te helpen, of door vmbo'ers toch een havo-diploma te laten halen. Dat is weliswaar een goede prestatie, redeneren de onderzoekers, maar alleen als ze genoeg geleerd hebben om ze met een gerust hart de maatschappij in te sturen.

Wilt u precies weten hoe het oordeel van uw school tot stand is gekomen? Kijk dan op de site van de onderzoekers: www.vanalphendronkers.com.

Wat betekenen de kolommen op de volgende pagina's?
Denominatie:

De denominatie is de identiteit van een school. In de kolommen worden de volgende afkortingen gebruikt:

ab = algemeen bijzonder

ant = antroposofisch

ev = evangelisch

ic = interconfessioneel

isl = islamitisch

jd = joods

op = openbaar

ov = overig

pc = protestants-christelijk

ref = gereformeerd of reformatorisch

rk = rooms-katholiek

sw = samenwerkingsschool

Leerlingenaantal

Het leerlingenaantal dat wordt weergeven is het aantal leerlingen dat op de gehele school staat ingeschreven. Daarom staan er soms bij verschillende vestigingen of leerwegen hetzelfde cijfer. Het cijfer per leerweg of vestiging is bij ons niet bekend.

Eindexamen geslaagden

Dit is het gemiddelde cijfer dat de geslaagde leerlingen scoorden op het centraal schriftelijk eindexamen.

Snelheid van doorstroom

Let op: dit is niet het slagingspercentage. Dit is het percentage leerlingen dat in de eerste klas de school binnenkwam en in een keer het diploma haalde, zonder te blijven zitten of te zakken.

Bij sommige scholen staat in deze kolom het woord 'ontbreekt'. Dan had de inspectie onvoldoende gegevens om het percentage leerlingen dat onvertraagd het diploma behaalde te berekenen.

Aantal onvoldoende CE vakken

Het aantal eindexamenvakken waarop de geslaagde leerlingen op het centraal schriftelijk gemiddeld onder de 6 scoorden.

Aantal onvoldoende kernvakken

Scoort een school op het centraal schriftelijk gemiddeld onder de 6 op de vakken Nederlands, Engels of wiskunde? Dit cijfer geeft aan op hoeveel van deze kernvakken er laag gescoord wordt.

Eindoordeel

Het eindoordeel is gebaseerd op de volgende criteria: het gemiddeld eindexamencijfer, het percentage leerlingen dat in één keer het diploma haalt, het aantal eindexamenvakken onder de 6 en het aantal kernvakken onder de 6. Tenslotte speelt mee of een school leerlingen op een hoger niveau aflevert dan ze begonnen zijn.

Voor een uitgebreide toelichting, zie www.vanalphendronkers.com.

2 = heel erg slecht

3 = zeer slecht

4 = slecht

5 = onvoldoende

6 = voldoende

7 = goed

8 = zeer goed

9 = uitstekend

Kijk voor meer gedetailleerde informatie over de methode op www.vanalphendronkers.com. Daar is ook meer informatie over de afzonderlijke scholen te vinden. Bijvoorbeeld op welke vakken een school onvoldoende scoort.

Wat is het verschil met gegevens van de onderwijsinspectie?
De lijsten zijn gebaseerd op de gegevens van de onderwijsinspectie. De inspectie publiceert de gegevens van elke school en het oordeel op haar site, www.onderwijsinspectie.nl. Toch zijn er enkele verschillen tussen de inspectie en het Trouw-oordeel. Ten eerste: de inspectie geeft alleen het oordeel voldoende of onvoldoende. Maar ouders die een school voor hun kind zoeken hebben daar niet zoveel aan; die zoeken geen 'voldoende' school, maar een goede school. Trouw heeft een fijnere indeling, waarop de verschillen tussen de scholen meer naar voren komen.

Een ander belangrijk verschil: de inspectie baseert haar oordeel over een school op gemiddelde scores van drie jaar. Dit zorgt ervoor dat een school niet meteen als 'zwak' wordt bestempeld als een klas een jaar niet goed presteert. Wederom is het oordeel van Trouw wat verfijnder; de onderzoekers kijken naar de scores van één schooljaar. De scores per jaar zijn wel te vinden op de site van de inspectie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden