Toekomstig kabinet zet de zaak op scherp

Woordvoerders zorg van de politieke partijen en kamervoorzitter Khadija Arib tijdens het debat over het plan van de formerende partijen om het eigen risico volgend jaar te bevriezen op 385 euro, in ruil voor een extra stijging van de zorgpremie.Beeld ANP

Het aanstaande kabinet van VVD, CDA, D66, ChristenUnie botst nu al met de rest van de Kamer.

Het eerste succes is binnen. Het plan van het aanstaande kabinet voor het eigen risico in de zorg is met een speciale ‘noodwet’ door de Tweede en Eerste Kamer aangenomen. Op één dag, en met een overgrote meerderheid. VVD, CDA, D66 en ChristenUnie regelden dat het eigen risico in de zorg volgend jaar niet stijgt, maar gelijk blijft, op 385 euro.

Maar tegen welke prijs? De discussie over het eigen risico is uitgelopen op een botsing tussen het aanstaande kabinet en de voltallige rest van de Kamer. Tegenover een eendrachtig blok van de vier kandidaat-regeringspartijen staat een boze Tweede Kamer, verenigd van SP tot SGP, die vindt dat het aanstaande kabinet niet luistert naar kritiek en wensen uit de samenleving. “Ik heb zelden meegemaakt dat voorstellen om een plan nog aan te passen, zo snel van tafel worden geveegd”, zei PvdA-Kamerlid Henk Nijboer.

Noodwet

Morrend gaven de andere partijen hun steun aan het gelijkblijven van het eigen risico. Niet omdat ze het ermee eens zijn, maar omdat ze het alternatief nog erger vinden. Zonder het ‘noodwetje’ gaat het eigen risico volgend jaar vanzelf stijgen, naar 400 euro. Alleen de partij Denk stemde uit protest ook tegen de noodwet zelf.

De andere fracties in de Tweede Kamer willen dat het eigen risico fors daalt, of wordt afgeschaft. Omdat dit niet haalbaar lijkt, kwamen ze met een compromisvoorstel: het eigen risico blijft gelijk, zoals het aanstaande kabinet wil, maar dat mag niet leiden tot een hogere premie. De vier aanstaande regeringspartijen wezen het af. 

De verhoudingen tussen het komende kabinet en de rest van de Kamer zijn hiermee bij voorbaat op scherp gezet. De andere partijen hadden gerekend op meer begrip voor hun tegenvoorstellen, vanwege de ongebruikelijke situatie dat een komend kabinet vast iets wil regelen, terwijl de kabinetsformatie nog voortduurt.

“De Tweede Kamer was juist constructief”, aldus SP-Kamerlid Lilian Marijnissen. “Dit komende kabinet werkt met stoom en kokend water”, zei Leonie Sazias van 50Plus. “Het komende kabinet haalt een voorstelletje binnen maar zet onnodig de verhoudingen met de Kamer op het spel”, meende in de Eerste Kamer GroenLinks-senator Ruard Ganzevoort.

Niet onder de indruk

Met 76 zetels hebben VVD, CDA, D66 en ChristenUnie precies één stem meerderheid. De vier fracties zijn niet onder de indruk van de kritiek. Bij het CDA wordt gezegd dat een gesloten front vanuit de oppositie niets nieuws is: dat gebeurde ook bij het eerste kabinet-Rutte, toen VVD en CDA even-eens regeerden met een krappe meerderheid van 76 zetels, gedoogd door de PVV.

De vier aanstaande regeringspartijen traden zelf ook als één blok op: de VVD-fractie voerde in de Tweede Kamer het woord namens CDA en ChristenUnie. Zo hield de VVD hen meteen uit de wind. De twee christelijke partijen beloofden in hun verkiezingsprogramma nog dat zij het eigen risico fors zouden verlagen.

Het is sinds 1914 niet eerder voorgekomen dat de Tweede én Eerste Kamer op één dag een wet aannamen. Het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog vroeg toen om spoedbesluiten. De Eerste Kamer nam het noodwetje over het eigen risico aan zonder te stemmen. Ook daar heeft het aanstaande kabinet precies één zetel meerderheid.

Voor zover premier Rutte hoopt dat zijn nieuwe kabinet op steun van andere fracties kan rekenen, heeft hij ervaren hoe lastig dat wordt. Zelfs de gezagsgetrouwe SGP sloot zich aan bij het gesloten oppositiefront. Eén tegemoetkoming deed het aanstaande kabinet wel. Politici van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zeiden eendrachtig dat er in een regeerakkoord plannen staan over de zorg die de kritiek zullen doen verstommen.  “Wacht maar af”, aldus Arno Rutte, Kamerlid van de VVD.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden