Toekomst van regering-Berlusconi uiterst onzeker

Silvio Berlusconi passeert een erewacht van de carabinieri bij zijn ambtswoning. (FOTO AP) Beeld AP
Silvio Berlusconi passeert een erewacht van de carabinieri bij zijn ambtswoning. (FOTO AP)Beeld AP

Silvio Berlusconi gaat een beslissende maand tegemoet, nu de zomervakantie voorbij is en het parlement gisteren weer aan de slag is gegaan. Want vlak voordat de parlementariërs begin augustus naar zonnige oorden afreisden, is de Italiaanse premier zijn zekere meerderheid in de Tweede Kamer kwijtgeraakt. En daarmee is de toekomst van zijn centrum-rechtse regering, die in 2008 is aangetreden, uiterst onzeker geworden. Berlusconi moet een keuze maken: gaat hij doorregeren, in principe tot 2013, of gaat hij voor vervroegde verkiezingen?

Pauline Valkenet

De premier verloor zijn solide meerderheid in de Kamer door een scheuring binnen zijn partij: 34 kamerleden zijn uit het de fractie van het Volk van de Vrijheid (PdL) gestapt. Het gaat om medestanders van partijgenoot en Kamervoorzitter Gianfranco Fini. Fini en Berlusconi hadden samen het PdL opgericht, maar botsten constant over zaken als justitiële hervormingen, federalisme en ethiek in de politiek. Hun ruzie liep hoog op en leidde uiteindelijk tot een splitsing in de partij; de zogenoemde Finianen vormen nu een eigen fractie.

Het officiële standpunt van Fini is dat de regering gewoon aan de macht blijft. Fini belooft Berlusconi te steunen – als de premier het tenminste niet te gek maakt met diens op-zijn-maat-gemaakte wetten. De vraag is of, en hoe lang, zijn fractie dat ook werkelijk zal doen.

Wat te doen? De 73-jarige Berlusconi heeft verschillende opties. Hij kan stug doorgaan, hopen dat Fini’s fractie hem bij stemmingen niet in de steek laat en zien waar het schip strandt. Om het regeren te vergemakkelijken probeert hij zich in de Kamer – in de Senaat is de situatie minder nijpend – te verzekeren van de vaste steun van een paar mini-fracties als die van de ’liberaal-democraten’ en de ’Siciliaanse autonomen’.

De premier kan ook aansturen op nieuwe verkiezingen, en een regeringscrisis forceren. In die optiek moet mogelijk zijn aankondiging van gisteren worden gezien: Berlusconi gaat de Kamer aan het eind van de maand toespreken over de politieke situatie. Dat kan spannend en doorslaggevend worden als daar een vertrouwensmotie of een resolutie over het regeringsbeleid aan wordt gekoppeld. Misschien scharen de Finianen zich dan toch niet achter de premier, of haakt de Lega Nord af.

Want de Lega Nord, de coalitiepartner van Berlusconi’s PdL, is het gedoe zat. De partij uit Noord-Italië vecht voor federalisme, voor meer autonomie voor de welvarende noordelijke regio’s, en ziet dat beleid alsmaar uitgesteld worden. De Lega roept om nieuwe verkiezingen, gesterkt door veelbelovende opiniepeilingen. Partijkopstukken noemen hun ideale maand voor die verkiezingen zelfs al: november.

Berlusconi lijkt te twijfelen – al zou het hem goed uitkomen als de Lega in de ogen van de kiezers de schuld krijgt van de val van het kabinet. Dan is niet híj de boosdoener. Maar de premier weet niet of zo’n crisis wel leidt tot nieuwe verkiezingen. Want de man die dat beslist, de president van Italië, zou ook kunnen besluiten om een soort partijloos zakenkabinet, een governo tecnico, te benoemen. Daardoor zou Berlusconi – waarschijnlijk tijdelijk – de macht kwijtraken, en dat wil hij niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden