Toekomst van de cao verdeelt coalitiepartners VVD en PvdA

Het stormt in de polder: er zijn acties bij onder meer de politie en in de metaal. Morgen praat de politiek over de toekomst van de cao. Een confrontatie tussen Roos Vermeij (PvdA) en Anne Mulder (VVD).

De Tweede Kamer praat morgen met vakbonden, werkgevers en deskundigen over de toekomst van de cao, de collectieve arbeidsovereenkomst. Om de paar jaar worden deze afspraken over lonen, arbeidstijden en andere werkzaken herzien. Momenteel liggen werkgevers en bonden in veel sectoren met elkaar overhoop. Bij de politie, de rijksambtenaren, in de grafische sector, de metaal en bij installatiebedrijven wordt actie gevoerd. FNV-voorzitter Ton Heerts voorziet een hete zomer. De bonden vragen meer geld, werkgevers willen flexibilisering en hekelen bijvoorbeeld seniorendagen en toeslagen voor onregelmatig werk.

De vrede die werd getekend bij het sociaal akkoord in april 2013 lijkt voorbij. Ook in de politiek is de spanning terug. Links en rechts in de Kamer verschillen van mening. Is het goed individueel afspraken te maken over pensioen en verzekeringen of is een collectieve regeling beter? Is er te veel druk op werknemers om flexibel te werken? Wat is de toekomst van een groeiend leger zelfstandigen zonder personeel (zzp)? En is twee jaar doorbetalen van zieke werknemers een te zware last voor bedrijven of kunnen zij eenvoudig meer moeite doen om zich te verzekeren?

Zelfs de coalitiepartijen VVD en PvdA zijn zwaar verdeeld over de toekomst van het sociaal overleg. Premier Rutte noemde de cao vorig jaar nog 'gestold wantrouwen'. En VVD-Kamerlid Anne Mulder wil dat cao's minder vaak 'algemeen verbindend' worden verklaard, dat wil zeggen dat ze niet meer voor alle bedrijven in de sector gelden. Onzin, vindt PvdA-Kamerlid Roos Vermeij: "Wat nou als er geen cao is? Dan zal een werkgever met iedere werknemer apart arbeidsvoorwaarden moeten afspreken. Daar is niemand blij mee. Een race to the bottom, is dat waar wij met de samenleving naar toe willen? Ik denk wel dat collectieve regelingen vernieuwd kunnen worden, maar het is voor iedereen het beste dat het principe in stand blijft."

Mulder: "Ik denk dat ondernemers graag een cao willen, maar wel eentje die flexibel is en maatwerk biedt. Geen loonsverhoging van 3 procent voor een hele sector, want een aantal bedrijven kan dat niet dragen. Ik ben er dus tegen dat zo'n cao algemeen verbindend wordt verklaard. In een aantal cao's worden afspraken gemaakt om het aantal uitzendkrachten en zzp'ers aan een maximum te binden. Dat staat haaks op de ontwikkeling van de arbeidsmarkt en vernietigt banen. Werkgevers moeten ook twee jaar loon doorbetalen bij ziekte van een werknemer. In het tweede jaar gaat het om 70 procent van het salaris. De cao's doen er nog een schepje bovenop. Daarin is vaak geregeld dat je 100 procent krijgt doorbetaald. Dit soort afspraken leidt ertoe dat werkgevers geen vast personeel meer aantrekken; het risico is te groot."

Vermeij: "De werkgevers gaan akkoord met die afspraken. Die zitten daar ook aan tafel."

Mulder: "Er zijn ook werkgevers die niet aan tafel zitten, maar door het algemeen verbindend verklaren van de cao voor de hele bedrijfstak, moeten zij er wel aan voldoen."

Vermeij: "Een individuele werkgever is niet altijd in staat om te beoordelen of een loonsverhoging te betalen is. En hij kan toch ook een telefoontje plegen met de werkgeversonderhandelaar voordat er een centrale afspraak wordt gemaakt?"

Mulder: "Sommige werkgevers zijn geen lid van de branchevereniging."

Vermeij: "Reden genoeg om lid te worden."

Mulder: "Hoor dit nou. Mag je nog de vrijheid hebben om zelf te bepalen of je lid wordt?"

Vermeij: "Tuurlijk. Ik signaleer alleen dat de VVD graag wil dat iedere werknemer straks met iedere werkgever de arbeidsvoorwaarden moet onderhandelen. Concurrentie tot op het bot."

Mulder: "Wat je ziet is dat de jonge vakbondsleden van Young United gaan klagen: jongeren hebben alleen maar tijdelijke contracten. Ik zeg hen: logisch als je als vakbond de arbeidsvoorwaarden muurvast timmert. In de bouw hebben oudere werknemers zestig vrije dagen. Dan kiezen werkgevers voor flexcontracten waarmee ze niet hoeven te voldoen aan die onmogelijk strenge regels."

Vermeij: "We hebben juist een sociaal akkoord afgesloten. Op basis daarvan is de Wet werk en zekerheid gemaakt. Het ontslag van werknemers wordt eenvoudiger en flexwerkers krijgen iets meer zekerheid. Dus arbeidsvoorwaarden van vaste krachten zitten niet muurvast. Wat we uiteindelijk willen is niet een baan voor het leven, maar werk voor het leven. Dus is het belangrijk dat mensen van baan kunnen veranderen. Dat zien werkgevers en werknemers ook. Neem bijvoorbeeld de nieuwe ziekenhuis-cao. De werknemers daar worden gemiddeld steeds ouder. Er is afgesproken dat er meer scholing komt, onder meer met het oog op nieuwe technologie. Dat toont dat de verhoudingen helemaal niet zo vastgeroest zitten als jij denkt. Werkgevers en werknemers komen er samen uit. Daarom hebben wij ook, in het algemeen, tevreden werknemers en arbeidsrust. Dat komt door de overlegstructuren waarvan de cao een onderdeel is. Het is heel makkelijk om te roepen dat werkgevers overal last van hebben. Ik ben niet somber over vernieuwing van de cao. Als we gaan roepen dat we het allemaal wel kunnen afschaffen helpen we niemand. Laten we er geen wild-west van maken."

Mulder: "Ik luister goed naar je. Je bent genuanceerder dan ik had verwacht."

Vermeij lacht: "Jij bent ook bij vlagen genuanceerd, maar vaker vlieg je uit de bocht."

Mulder: "De arbeidsmarkt verandert onder invloed van technologische ontwikkeling en globalisering. Kennis veroudert snel. Dus moeten bedrijven zich voortdurend aanpassen en zie je de opkomst van de flexibele arbeidskrachten. Ongeveer 30 procent van de Nederlanders werkt met een tijdelijk contract, via een uitzendbureau, als zzp'er of een variant. Die beweging is gaande. Het vaste arbeidscontract zit muurvast en wordt nog verder dichtgemetseld in afspraken die vakbonden eisen in cao's. De bonden komen op voor hun leden maar dat is nog slechts een op de zes werknemers. De vakbonden stellen zich nu hard op want ze zijn op zoek naar bestaansrecht."

Vermeij: "Jij schetst een karikatuur. Werknemers voelen zich prima vertegenwoordigd door de vakbond. Bijzonder is dat we een crisis achter de rug hebben en dat mensen er jaren niets bij hebben gekregen. Het lijkt iets beter te gaan met de economie en dus zeggen de werknemers: 'Mag ik daar ook iets van?'. Af en toe is er strijd. Dat hoort erbij. Als we het hebben over bestaansrecht: Lodewijk de Waal zei als FNV-voorzitter altijd: er zijn nog altijd meer VVD-stemmers lid van de FNV dan lid van de VVD."

Mulder: "De VVD heeft meer dan twee miljoen kiezers. Dus wij hebben voldoende legitimatie."

Vermeij: "De organisatiegraad is wel een issue, maar dat is de organisatiegraad van de werkgeversorganisaties evenzeer. We zien dat bij cao-onderhandelingen de ondernemingsraad een belangrijkere rol speelt en dat er meer inventiviteit is om niet-leden te betrekken bij de cao-gesprekken. Ik denk wel dat daar meer moet gebeuren. Maar het is zeker geen achterhoedegevecht. Op de arbeidsmarkt met vaste werknemers, flexwerkers en losse krachten zijn structuren nodig om zaken te regelen. Ik denk dat ook de werkgevers daarvan overtuigd zijn."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden