Toekomst in drijvende bouw

Paviljoen van DeltaSync. (ONTWERP DELTASYNC )

Nederland moet waterbestendig worden. Dus kwam de Deltacommissie onlangs met een stapel adviezen voor zes regio’s: kust, Waddengebied, IJsselmeer, rivieren, de Zuidwestelijke delta en Rijnmond. Trouw peilt wat de mensen daar te wachten staat. Vandaag: Rotterdam (slot). De Nieuwe Maas blijft open en afsluitbaar, en bergt straks drijvende woningen en bedrijven.

Midden in het Rotterdamse havengebied ligt het dorpje Heijplaat. Arbeiderswoningen, een school en diverse (bewoonde) kerkgebouwen tussen kranen en hoog opgestapelde zeecontainers. Een opmerkelijke combinatie, maar als het aan het gemeentebestuur ligt, trekt de stad nog verder de havens in.

Met de komst van de Tweede Maasvlakte zullen veel overslagbedrijven en industrieën zeewaarts verhuizen. Opleidingen, kantoren en woningen kunnen de havens in. En de gemeente denkt niet aan het dempen van bekkens, maar aan bedrijven en wijken die drijven in overbodig geworden insteekhavens. Compleet met een innovatieve Climate Campus, een kennisinstituut op het gebied van energie en watermanagement.

Juist de havenindustrie maakt wonen in Heijplaat zo fascinerend, vindt Henk Spoor. Hij belandde er in 1956, als medewerker van scheepsbouwer RDM, de Rotterdamsche Droogdok Maatschappij. Alleen arbeiders kregen een woning. Spoor: „Daar had ik eerst weerzin tegen, dat je ook in het weekeinde met je collega’s werd geconfronteerd. Maar ik wil nooit meer weg.”

Inmiddels wonen ook andere Rotterdammers in zijn dorp. Aan de rivieroever verrijst een 32 meter hoge flat. En in een RDM-loods worden studenten opgeleid tot machinebankwerker, lasser of industrieel ontwerper. Spoor: „Kijk maar eens door die schuifdeuren naar binnen. Echt fantastisch zoals ze lokalen in die oude machinefabriek hebben gemaakt.” Dankzij die studenten hebben de Heijplaters nu een aqualiner. Spoor: „Met die watertaxi staan we in 15 minuten bij de Erasmusbrug. Via de weg kost de rit drie kwartier.”

Eerlijk is eerlijk, de plannen voor drijvende woningen en bedrijven in de havens hebben vooral een economische drijfveer, zegt gebiedsmanager Hans Scheepmaker van Stadshavens Rotterdam, een samenwerking tussen de gemeente en het havenbedrijf. „We maken gebruik van de klimaatdiscussie. Met drijvend bouwen weet je zeker dat je geen natte voeten krijgt, maar het is ook een manier om een nieuwe leefomgeving te creëren. Het waterfront als woon- en werkgebied is goud waard.”

Daarbij doet Rotterdam alles om mainport te blijven. Scheepmaker: „Dit jaar was er een klimaatconferentie van havensteden. We lopen nog voorop, zijn redelijk klimaatbestendig, maar dat moeten we ook blijven. Deltatechnieken zitten in ons bloed en aangezien een groot deel van de wereldbevolking in laaggelegen delta’s woont, is investeren in dit soort oplossingen big business. Rotterdam moet de Clean Tech Delta van Europa worden.”

Voorlopig bestaat die uit veel papier en mooie woorden, beseft Scheepmaker. De eerste werkeilanden liggen misschien in 2010 in de Heysehaven. De Maashaven moet nog langer wachten op zijn drijvende wijk van 2000 tot 3000 woningen. Scheepmaker: „Technische oplossingen zijn er al lang, er bestaan zelfs concepten voor drijvende torenflats, maar er is weinig praktijkervaring. Hoe pas je drijvend bouwen toe op grote schaal? Hoe zit dat met infrastructuur of het riool? En we hebben het wel over de Maas – wild water, met anderhalve meter getijdenverschil. Je wilt niet dat je glas van tafel glijdt als er een schip langsvaart.” De deining schept ook mogelijkheden. „Dat klotseffect en elke keer anderhalve meter omhoog, daaruit moet je energie kunnen halen.”

Over de zeespiegelstijging en hogere rivierenafvoer lijkt Rotterdam zich nog geen grote zorgen te maken. Het Zuiderpark heeft er 14 hectare wateroppervlak bij gekregen, om overtollig regenwater te bergen. Het Noordereiland, dat soms blank staat, krijgt in de toekomst wellicht hogere kades. Heijplaat en de andere havens liggen vrij hoog, verklaart Scheepmaker. De Maasvlakte rijst zo’n zes meter boven de zeespiegel uit. De Tweede Maasvlakte komt zelfs op zeven meter te liggen.

Rotterdam voelt zich veilig door een ring van waterkeringen, de Maeslantkering voorop. Die beweegbare stormvloedkering, twintig kilometer zeewaarts, is imposant. De witte wanden zijn 22 meter hoog en 210 meter lang. Als het waterpeil in Rotterdam drie meter boven NAP nadert, schuiven ze dicht, lopen vol, en sluiten de waterweg af.

De redenen waarom de kering is aangelegd, gelden nog steeds. Ook de Deltacommissie van Cees Veerman kiest voor een open en afsluitbare Rijnmond. De Rotterdamse haven moet toegankelijk blijven. Bovendien is het goedkoper en minder ingrijpend om keringen te bouwen en verbeteren, dan om de hele Maasoever en alle aangrenzende wijken op te hogen en te bedijken.

Scheepmaker is blij dat de commissie niet met ingrijpender voorstellen kwam voor de Rijnmond. „Je kunt wel uitgaan van extremen, maar dat zou alle discussie doodslaan. Dan kunnen we net zo goed naar Amersfoort verhuizen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden