Toekomst Duitse politiek ligt in handen van politicologiestudent Kevin Kühnert

Kevin KühnertBeeld AFP

Kevin Kühnert, de jonge aanvoerder van het nee-kamp bij de Duitse SPD kan het politieke lot van Angela Merkel bezegelen. Als voorzitter van de jongerenafdeling van de SPD voert hij campagne tegen deelname aan het vierde kabinet-Merkel.

Dit zijn de dagen van Kevin Kühnert. De 28-jarige politicologie-student uit Berlijn is nog maar drie maanden voorzitter van de Juso, de jongerenafdeling van de Duitse sociaal-democraten. Toch ligt het politieke lot van Angela Merkel, die maandag haar beoogde CDU-ministersploeg voorstelde, nu grotendeels in zijn handen. Een vierde kabinet-Merkel komt er pas als de SPD-leden er deze week ja tegen zeggen. En het hangt erom, de tegenstanders roeren zich flink.

Begin december werd Kühnert in een klap het gezicht van dat nee-kamp. Op een SPD-partijdag in Berlijn hield hij een opmerkelijk harde rede tegen nog vier jaar samenwerken met Merkel. 

Hij stal de show: niemand kreeg zoveel applaus als hij, ook niet partijleider Martin Schulz, die bleekjes afstak bij de fulminerende Kühnert. "De vernieuwing van de SPD zal buiten een grote coalitie zijn. Of ze zal niet zijn", riep die. Er moet nog wat van de partij overblijven: "verdomme nog!"

Onvermoeibaar

Sindsdien is Kühnert niet weg te slaan uit de Duitse media. Van een onbekend jonkie groeide hij uit tot een landelijke politicus naar wie geluisterd wordt. De onvermoeibare Kühnert draafde op bij talrijke debatprogramma's en toerde door heel Duitsland om het verzet binnen de SPD aan te wakkeren. Overal zaten de zalen vol. Ongeveer 25.000 nieuwe leden kreeg de SPD, opmerkelijk veel in zo'n korte tijd. Waarschijnlijk vooral tegenstanders.

Bekijk hieronder hoe Kühnert zich uitspreekt tegen samenwerking met Merkel. Artikel gaat verder onder de video. 

Vorige week was er opeens een rel rond Kühnert. 'Nieuwe lastercampagne bij de SPD!' kopte Bild Zeitung. Kühnert zou hulp van een Russische internettrol hebben gekregen om zijn tegenstanders binnen de SPD zwart te maken. Bild had 'brisante e-mails' van een anonieme bron gekregen. Later meldde het satirische tijdschrift Titanic dat het de boulevardkrant erin had geluisd.

Veel ophef om niets, maar het toont aan hoezeer Kühnert dezer dagen in de schijnwerpers staat. De man met de 'ronde babyface', schreef weekblad Focus, is 'Merkels grootste zorg'. Slaagt hij erin het nee-kamp te laten winnen, dan kunnen de gevolgen groot zijn: waarschijnlijk nieuwe verkiezingen en misschien wel het politieke einde van Merkel.

Lot van de coalitie

Dinsdag rondt Kühnert zijn campagnetournee af. Tot vrijdag kunnen de circa 463.000 SPD-leden nu per brief over het lot van de nieuwe coalitie beslissen. Voor Merkel is het de week van de waarheid, en ze heeft het niet zelf in handen. 

Bij haar CDU is alles wel geregeld. De partijgedelegeerden stemden gisteren met grote meerderheid voor regeren met de SPD, in de peilingen staan de christen-democraten op 33 procent. Dat is in de geschiedenis van de partij weleens beter geweest, maar gelijk met de verkiezingsuitslag van september.

Bij de SPD ligt dat anders. De partij is in de peilingen onder de 20 procent (die ze bij de verkiezingen haalde) geduikeld. De SPD concurreert nu met de rechts-populistische Alternative für Deutschland om de tweede plaats in de Duitse politiek, het verschil tussen hen schommelt tussen 2 en 5 procent in het voordeel van de sociaal-democraten.

Met die weinig opbeurende cijfers op zak moet het partijbestuur de leden nu voor een nieuwe samenwerking met Merkel zien warm te krijgen. Ook Andrea Nahles, beoogd opvolger van Martin Schulz als partijchef, toerde daarom de afgelopen dagen door het land. Zondag, als de uitslag verwacht wordt, zal blijken of de SPD-leden echt tegen hun partij bestuur in durven te gaan.

Bij de CDU stemt  bijna iedereen voor samenwerking met SPD

Angela Merkel heeft haar partij weer in het gareel. Na de onderhandelingen met de SPD klonk gemopper: Merkel zou er te weinig hebben uitgesleept, vooral qua ministersposten. Verder klonk het dat ze nu eindelijk werk moest maken van haar opvolging en van de vernieuwing van het partijkader.

Artikel gaat verder onder de foto

Angela Merkel maandag op de CDU-partijdagBeeld EPA

Merkel zette sindsdien een paar stappen die goed uitpakten. Ze stelde voor haar vertrouweling Annegret Kramp-Karrenbauer secretaris-generaal te maken - een opstap naar het partijvoorzitterschap. Dat landde goed: Kramp-Karrenbauer werd maandag op een CDU-partijdag met 99 procent van de stemmen gekozen.

Merkel kwam verder met zes nieuwe CDU-ministers - drie mannen, drie vrouwen - waar opmerkelijk veel jong bloed tussen zit. Zoals de ambitieuze Jens Spahn (37 jaar oud), haar felste criticus. Hij krijgt gezondheid. Ze wees naast Spahn drie veertigers aan voor ministersposten én twee ministers van Merkels eigen generatie: Ursula von Leyen (59) blijft op haar post bij defensie. Economische zaken gaat naar Merkels vertrouweling Peter Altmaier (59). 

Met deze mix van jong en oud - plus een bevlogen speech van een uur - wist Merkel gisteren haar partij achter zich te krijgen. Met 97 procent van de stemmen werd een regering met de SPD goedgekeurd.

Lees ook:

Verbazing alom in Duitsland: wat moeten we met een Heimat-ministerie? En riekt dat niet naar het Derde Rijk? Wie de minister wordt, is al duidelijk: Horst Seehofer (CSU) uit Beieren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden