Toegeven leverde nooit iets op

Opnieuw keert Frankrijk zich massaal tegen een hervormer. Dit keer is dat premier Dominique de Villepin en zijn Eerste Baan Contract. Omsingeld door links en de vakbonden kan hij eigenlijk nog maar één ding doen: volhouden.

door Paul-Kleis Jager

Volgens zijn rivaal Nicolas Sarkozy verlangt de zwierige, jongensachtige De Villepin naar 'het epische politieke gevecht waarvan geen weg terug is'. “Het alledaagse maakt hem slaperig, middelmatigheid deprimeert hem, maar tegenspoed kikkert hem op“, schreef Sarko al jaren geleden.

Een oud-ambassadeur noemde De Villepin, parttime dichter, 'een romanticus in de politiek, iemand die gek is op actie, avontuur en de geur van kruitdampen'.

Aan actie en tegenspoed geen gebrek de afgelopen weken, alleen is het niet waarschijnlijk dat De Villepin zich in zijn element voelt. De crisis rond het Eerste Baan Contract is een levensgrote bedreiging voor Villepins eigen politieke toekomst en voor die van rechts in het algemeen.

Nooit had De Villepin kunnen bevroeden dat een maatregel die na het verlies van het referendum over de Europese Grondwet juist werd bedacht om iets te doen aan de grootste zorg van de Fransen - de werkloosheid - zoveel weerstand zou oproepen.

Ook de vakbonden zullen zich af en toe in de arm knijpen over de omvang van de mobilisatie. Want het Eerste Baan Contract, een overeenkomst voor werknemers onder de 26 jaar die de eerste twee jaar elk moment ontslagen kunnen worden, verandert weinig aan de veelbesproken bestaansonzekerheid, de précarité.

Veel starters op de arbeidsmarkt doen er jaren over om een vaste baan te veroveren en dat blijft ook zo. Nieuw is alleen dat het risico voor de werkgever kleiner wordt - dat moet hem verleiden mensen aan te nemen - en dat de werknemer bij ontslag een uitkering krijgt.

Het Contrat Première Embauche, afgekort CPE, is door de bonden en de linkse partijen op een uiterst effectieve manier gelijkgesteld aan de ontmanteling van het arbeidsrecht en een knieval voor de 'liberale wereldorde'.

Tot nu toe weigert de premier het CPE in te trekken. De kans is groot dat hij weinig zal toegeven, ook na de grote staking van vandaag.

Door vol te houden, de kern van het CPE te redden, hoopt hij uiteindelijk waardering af te dwingen. De kritiek op zijn onbuigzaamheid en zijn vermeende autisme moet zo uiteindelijk plaatsmaken voor bewondering voor zijn standvastigheid.

De Villepin kan zichzelf voorhouden dat zaterdag weliswaar een miljoen mensen demonstreerden, maar dat 98 procent van de Fransen thuis bleef. Bovendien is er onder de studenten een grote groep, misschien zelfs wel een zwijgende meerderheid, die de wekenlange blokkades en bezettingen van universiteiten zat is.

De strategie is riskant. Maar toegeven, en dat betekent in het geval Van De Villepin intrekking van het CPE, heeft nog nooit iets opgeleverd. Van de lange rij hervormers die hun plan de afgelopen 35 jaar onder druk van de straat weer op moesten bergen, is niet veel meer vernomen.

Een van de bekendste slachtoffers van Franse volkswoede was Alain Juppé, premier van 1995 tot 1997. Zijn plan voor stevige ingrepen in de staatsfinanciën en de publieke sector werd beantwoord met een eindeloze serie stakingen, vooral in het openbaar vervoer. Exit Juppé.

Edouard Balladur probeerde in 1994 een minimumjeugdloon in te voeren. Studenten en scholieren protesteerden een maand, daarna hield Balladur het voor gezien. Balladur maakte geen kans bij de presidentsverkiezingen een jaar later en een jeugdloon kent Frankrijk nog steeds niet.

Ondanks die precedenten neemt de ambitieuze nummer twee van de huidige regering, Sarkozy, afstand van zijn premier. De Villepin dreigt Sarkozy, kandidaat voor het presidentschap volgend jaar, mee te slepen in zijn val in de peilingen.

“Een uitweg zoeken, een compromis sluiten kan heel moedig zijn“, suggereerde Sarkozy, die zegt dat de CPE-crissis niet te vergelijken is met de rellen in de voorsteden van vorig jaar. “Toen stond de essentie op het spel, de vraag of de wet van de republiek gehandhaafd kon worden of niet.“

Ook de ingreep in de pensioenen in 2003 was een zaak van het allergrootste belang, meent Sarkozy. Maar het CPE is dat wat hem betreft niet: “De essentie is de werkloosheid, niet de formule“, aldus Sarkozy afgelopen weekend.

Anders gezegd, het CPE is de koppigheid die De Villepin nu tentoonspreidt niet waard. Een prominent lid van het kamp van Sarkozy, oud-minister François Fillon, drukte het zo uit. “De Villepin speelt voor Margaret Thatcher, maar dit is niet het goede moment of het goede onderwerp.“

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden