Toch patent op veredelde groenten en planten

Beeld Colourbox

Patenten op groenten en planten zijn omstreden. Een uitspraak in hoger beroep zet er nu toch weer de deur voor open.

Kunnen bedrijven octrooien aanvragen op groente- en fruitrassen die zijn ontwikkeld via biologische processen, zoals kruising? Nee, zei vorig jaar het Europees Octrooibureau. Maar er kan wellicht een streep door dat antwoord.

Die mogelijke streep is een gevolg van een uitspraak van de Technische Kamer van Beroep van datzelfde octrooibureau. Die oordeelde vorige week dat het huidige verbod op het patenteren van planten die via klassieke methoden als veredeling zijn ontstaan, niet strookt met het Europese octrooiverdrag. Dat verdrag is ondertekend door 38 landen.

De Technische Kamer sprak zich uit in een hoger beroep in een zaak over het patenteren van een paprikasoort die resistent is tegen de witte vlieg en het donderbeestje. Deze rode paprika is ontstaan na kruising van een commercieel paprikaras met een wilde paprika die al bestand was tegen de witte vlieg. De paprika is ontwikkeld door het Zwitserse Syngenta, een van de grootste producenten van zaden en bestrijdingsmiddelen ter wereld, sinds vorig jaar in Chinese handen en met meerdere vestigingen in Nederland.

red pepper on white background top view Beeld colourbox

De Technische Kamer verklaarde de eerdere beslissing van het octrooibureau ‘ongeldig’. Of het daardoor mogelijk wordt om patenten aan te vragen op groente- en fruitsoorten die via veredeling zijn ontstaan, is nog niet geheel duidelijk. De Technische Kamer sprak zich mondeling uit, een schriftelijke bevestiging mét uitleg komt pas over een paar weken. Dan moet duidelijk worden wat de Kamer precies vindt en wat de reikwijdte van de uitspraak is. Vervolgens moet het Europees Octrooibureau bepalen wat het met die uitspraak doet. Een inhoudelijke reactie op het oordeel van de Technische Kamer wilde het bureau dinsdag niet geven.

‘Hoogst ongelukkig’

Een woordvoerder van minister Schouten (landbouw) noemde dat oordeel ‘hoogst ongelukkig’. Plantum, de branchevereniging van Nederlandse zaad- en verdelingsbedrijven is ­‘hogelijk verbaasd’ en ‘bijzonder teleurgesteld’. Syngenta zelf is content.

Het gaat om gevoelige materie. Er bestaan in de wereld van de zaden­bedrijven twee kampen. Enerzijds zijn er (grote) bedrijven die vinden dat zij patenten moeten kunnen aanvragen op gewassen die via kruising zijn ontstaan. Zij krijgen dan twintig jaar het alleenrecht om die gewassen te vermeerderen en te verkopen, en kunnen dus hoge prijzen vragen voor hun vinding – net als farmabedrijven voor nieuwe medicijnen. Zo vangen ze de hoge kosten op die met de ontwikkeling van nieuwe gewassen zijn gemoeid.

Kwekersrecht

Het andere kamp opteert voor het zogeheten kwekersrecht. Bedrijven die via kruising een nieuwe tomaat- of paprikasoort hebben gekweekt, krijgen het alleenrecht om dat te vermeerderen en te verkopen. Andere bedrijven mogen dat nieuwe gewas wel gebruiken voor het ontwikkelen van nog nieuwere rassen.

pepper on a white background Beeld TR BEELD

Volgens de voorstanders, onder wie minister Schouten en brancheorganisatie Plantum, komt het kwekersrecht de innovatie in de zadenbranche ten goede. Bovendien vinden de adepten van het kwekersrecht het onjuist dat bedrijven patenten kunnen aanvragen op plantensoorten of eigenschappen die gewoon in de natuur voorkomen of door kruising zijn ontstaan.

38 landen

De discussie over de patenten leek in 2017 te zijn beëindigd. In de jaren ervoor werden tientallen octrooien toegekend op veredelde producten, onder meer op tomaat- en broccolisoorten. Zowel de Europese Commissie als het Europees Parlement sprak zich in 2017 uit tegen die patentering. Maar commissie en parlement gaan niet over het Europees Octrooibureau. Dat bureau is een instelling van 38 landen, waaronder de 28 EU-landen; 38 ministers van economische zaken bepalen de koers van het ­octrooibureau. Dat koos in juni 2017 voor dezelfde lijn als de Europese Commissie.

Dat het om een verbod met tanden gaat, merkte Bayer vorige maand nog. Het Duitse concern verloor zijn ­patent op een broccolisoort met een hoge steel. Die was ontwikkeld door Monsanto, de Amerikaanse producent van zaden en bestrijdingsmiddelen die door Bayer is overgenomen.

Lees ook: 

Geen octrooi op veredelde planten

Patent Zaadbedrijven mogen geen patent meer op hun eigen veredelde rassen aanvragen, zegt Brussel.Het Europees Octrooibureau verleent die patenten wél.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden