Toch nog een derde

(Trouw)

Waarom zou je als je al een zoon en een dochter hebt eigenlijk nog een kind willen? Kennelijk is een groter gezin toch niet ’rampzalig’. Het is soms zelfs een statussymbool of salonfühig.

Bij de geboorte van haar derde kind zullen er heel wat minder felicitatiekaartjes op de deurmat vallen dan bij de geboorte van haar zoontje en dochtertje, verwacht Margot Swart (28). Ze is zestien weken zwanger. „Het eerste kind is in de ogen van anderen het meest bijzonder. Een tweede is ook prima, want het ideale plaatje bestaat uit ouders met twee kinderen. Het liefst eerst een jongen en daarna een meisje’’, vertelt Margot. „Mensen waren verbaasd toen mijn man en ik besloten voor een derde te gaan. Waarom zou je, werd ons gevraagd. Jullie hebben al een jongen en een meisje. Meer smaken zijn er niet, hoor!’’

Miriam (34) heeft lang getwijfeld voordat ze besloot voor de derde keer zwanger te worden. „Is het eerlijk een kind zijn kamer te laten delen met een broertje of zusje? Wij hebben maar twee kinderkamers. Hoe betalen we de kosten van een andere auto? De stoeltjes zijn zo breed dat er in veel auto’s maar twee achterin passen. En mijn collega’s zitten er vast niet op te wachten dat ik binnen vier jaar met drie zwangerschappen kom.’’

Het zijn geen argumenten die uiteindelijk standhouden, zegt ze. „Mijn omgeving begrijpt niet waarom je weer zou kiezen voor een zware bevalling, voor nachten wakker liggen – terwijl je al zo moe bent. Maar wat voor mij de doorslag gaf, is het feit dat mijn kinderen alleen elkaar hebben. We hebben geen neefjes en nichtjes in de familie. Als ons iets gebeurt, moeten ze het met z’n tweeën zien te redden. Voor de kinderen lijkt het ons fijn om iets meer houvast te hebben dan alleen maar één broer of zus. En daarbij heb ik altijd al een groot gezin gewild.’’

Hoewel een jongen en meisje in de volksmond geldt als ’het koningskoppel’, groeit het aantal gezinnen met drie kinderen. Het aantal derde kinderen is in de eerste negen maanden van 2008 met 3,7 procent gestegen in vergelijking met dezelfde periode in 2007. De teller staat nu op 18.387 kinderen, dertien procent van het totaal. De stijging van het aantal kinderen in deze eerste negen maanden van dit jaar – sinds 2000 zijn er niet meer zoveel kinderen geboren – ontstaat door de uitbreiding van gezinnen met meerdere kinderen. Deze geboortegolf heeft alles te maken met consumentenvertrouwen, constateert Joop Garssen, demograaf bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Hoe meer vertrouwen mensen hebben in de economie, des te meer kinderen het levenslicht zien, blijkt uit cijfers. „Maar daarnaast spelen er volstrekt subjectieve zaken mee. Een tv-serie als ’Happy Family’, over een gezin met twee zoons en een dochter, kan al een positief effect hebben.’’

De beeldvorming over het ideale gezinsleven draagt zeker een steentje bij. Zag je enkele decennia geleden vooral uitgebluste moeders achter hun kinderen aan rennen en verzuipen in het wasgoed, nu blijk je best een aangenaam leven te kunnen leiden met meer dan twee kleintjes.

Zo krijgt de tv-kijker regelmatig het plaatje van het koninklijk paar met hun drie dochters voorgeschoteld. Prinses Laurentien en prins Constantijn hebben eveneens drie kinderen, Pieter van Vollenhoven en prinses Margriet vier. De Duitse gezinsminister Ursula von der Leyen draait haar hand zelfs niet om voor zeven kinderen. Wie de glamourbladen doorbladert, treft daar vaak de filmsterren Brad Pitt en Angelina Jolie aan met hun drie biologische kinderen – naast de drie die ze al van andere continenten hebben gevist. De vrouw van volkszanger Frans Bauer, een tijdje gelukkig met drie, komt met een vierde. En laten we de presentatoren Martijn Krabbé en Robert ten Brink niet vergeten, met respectievelijk vier en vijf kinderen.

De grotere gezinnen vind je ook in de betere wijken van de Randstad. Kennelijk is het hebben van meer dan twee kinderen toch niet zo rampzalig en kan het zelfs salonfühig zijn. Macro-econoom P. Oomens van het CBS vergeleek het krijgen van een derde kind met het aanschaffen van duurzame consumptiegoederen, zoals een huis. „Want ook een nieuw kind heeft ingrijpende gevolgen voor de financiële situatie van het gezin.’’

„Kinderen kunnen op zo’n manier best een statussymbool worden’’, zegt Garssen. „Een kind kost veel geld. Als je drie kinderen hebt, dan betekent dat vaak dat je een grotere auto moet kunnen kopen. Een redelijk groot huis is nodig. Een deel van de zorg zul je moeten uitbesteden als je daarnaast werkt.’’

Het heeft natuurlijk wel wat als je in je vrije uurtjes met een hele club eigen kroost in de bakfiets onbezorgd en ontspannen door het park kunt fietsen. Als je tenminste geld hebt voor af en toe een oppas, of zelfs voor een au pair.

In de luxe kinderzaak KidsFactory in Amsterdam scharrelen steeds vaker gezinnen rond met plannen voor een derde. „Als de twee eigen kinderen al wat ouder zijn, zo rond de acht jaar, lijkt het ouders leuk om weer met een kleintje te beginnen’’, vertelt een medewerkster. De klanten hebben doorgaans meer te spenderen dan gemiddeld. Voordat de baby er is, krijgen de andere kinderen vaak ook een nieuwe kamer. „Om te laten zien dat niet alle aandacht alleen naar de nieuwe baby zal gaan.’’

Het kan dan wel salonfühig zijn om te kiezen voor een groot gezin, het zal zeker niet de belangrijkste reden zijn. Sommige vrouwen zeggen dat ’er nog ruimte in hun hart is’ of ’het gezin nog niet compleet is’.

De Rijksuniversiteit Groningen onderzocht waarom ouders van twee kinderen voor een derde gaan. Uit de gegevens van de European Social Survey uit 25 Europese landen blijkt dat meer ouders met twee zoontjes of twee dochtertjes hopen op weer een kind, in vergelijking met stellen die al een jongen en meisje hebben. Ze krijgen ook daadwerkelijk vaker een derde kind dan stellen met het koningskoppel. Het verlangen naar een gezin met kinderen van beide seksen is dus van doorslaggevend belang.

Voor advies over de keuze voor en het runnen van een groot gezin kloppen steeds meer ouders aan bij de Vereniging Groot Gezin, merkt voorzitter Nell Coumans. „Ze zoeken bevestiging bij ons, want als je kiest voor drie kinderen, moet je je toch meer verantwoorden ten opzichte van je omgeving dan met twee.’’ Vooral vrouwen maken zich zorgen, blijkt uit de studie van de Rijksuniversiteit Groningen. Meer mannen dan vrouwen zouden graag nog een derde kind willen, zelfs als ze al een zoon en dochter hebben. „Sommige ouders zijn bang dat ze de kosten niet kunnen overzien’’, zegt Coumans. ,,Je ziet vaak dat een van de partners economisch minder actief wordt als er nog een kleintje bij komt.’’

Dat er ondanks de praktische bezwaren toch een stijging van het aantal gezinnen met drie kinderen heeft plaatsgevonden, wil Garssen niet verklaren als een trend. Daarvoor zijn de aantallen niet groot genoeg. „Nog steeds kiest ongeveer twee derde van de stellen voor twee kinderen. Dat is al jarenlang zo.’’ Ook verwacht hij niet dat steeds meer gezinnen te enthousiasmeren zijn voor nog een koter. „Met de kredietcrisis kun je er vrij zeker van uitgaan dat de vruchtbaarheid van de Nederlandse vrouw zal inzakken. Dat het geen trend is, is ook maar goed. Anders hadden we over dertig jaar een bevolking gehad die anderhalf keer zo groot is als de huidige.’’ Wie nu dus nog het ene kraambezoek na het andere aflegt, kan verwachten dat er over negen maanden waarschijnlijk minder geboortekaartjes op de mat vallen.

Margot Swart ligt niet wakker van de kredietcrisis. Ze kijkt vooral uit naar de komst van de derde. „Natuurlijk zijn twee kinderen handig. Je hebt twee verzorgers, twee knieën, twee handen. Misschien betekenen drie kinderen iets meer chaos, maar mij lijkt het vooral erg gezellig.’’

Natuurlijk hangt er een prijskaartje aan, zegt ze. „De vakanties worden duurder. Het is toch een extra stoel in het vliegtuig. Maar je kunt ook voor een bestemming dichtbij kiezen. Het enige wat een derde kind je sowieso gaat ’kosten’, is veel aandacht en liefde. Een derde kind zou zich zo gemakkelijk aanpassen, hoor ik wel van ouders. Maar hij of zij heeft net zoveel recht op je aandacht als je eerste twee kinderen. En dat betekent dat je je nog wat meer weg zult moeten cijferen voor je gezin.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden