Toch naar Israël? Jonge Jood twijfelt.

Zodra de terreurdreiging oploopt, wordt de beveiliging van synagoges opgeschroefd en gaan Joodse scholen dicht. Ook in Nederland vragen jonge Joden zich af: hoe lang is dit land nog veilig? Studentenrabbijn Yanki Jacobs en een Joodse student vertellen hoe zij dit zien.

Op de sportschool doet hij zijn davidster altijd meteen af. Die durft hij daar echt niet om. Laatst was hij de ster, een vrij groot exemplaar aan een zilveren kettinkje, vergeten af te doen. Hij schrok zich wild in de kleedkamer.

De Joodse student (21) neemt die schrik voor lief. Dat hij niet met zijn keppeltje de straat op durft, vindt hij nog tot daaraantoe. Maar langzamerhand sluipt er in dit ongemak iets anders: angst. En de vraag: "Hoe lang kan ik in Nederland nog Joods leven? En kunnen mijn kinderen dat straks?"

Bang werd hij afgelopen zomer na anti-Israëldemonstraties in Den Haag. Burgemeester Van Aartsen zei dat er 'geen grens overschreden' was. "Wat flik je me nu?", dacht ik. "Beschermt Nederland ons nog?"

Hij weet dat de overheid meer investeert in de beveiliging van Joodse gebouwen en scholen. "Nederland doet veel, de politiek neemt verantwoordelijkheid. Maar toch. Joden zijn hier een minderheid. In Israël kun je er zekerder van zijn dat Joden altijd beschermd zijn. Als mij iets zou overkomen in Nederland, zou ik mezelf verwijten dat ik niet naar Israël was gegaan. En als me dan toch iets overkomt, dan liever in Israël dan in Nederland."

Die veiligheid is meteen ook de reden waarom hij niets wil prijsgeven van de stad waarin hij studeert, welke studie hij doet of hoe hij heet. "Er zijn maar zo'n dertigduizend Joden in Nederland. Wie kwaad wil, heeft mij via Facebook zo gevonden."

Het is voor de student een prangende vraag wanneer het moment komt dat hij moet vertrekken uit Nederland. "Als kind kreeg ik les op een gewone school. Op zich zou ik mijn eigen kinderen best naar een Joodse school willen sturen, maar ik moet er niet aan denken dat dat zo'n zwaar beveiligde school is die eruit ziet als een kazerne. Dat zou aanleiding kunnen zijn om te vertrekken. De grens is voor Joden moeilijk aan te geven. Het werkt in mijn gemeenschap zoals met een kikker in een pan die langzaam opwarmt: hij verlegt zijn grens steeds verder tot het hem fataal wordt."

Zodra het over kinderen gaat, wordt vertrekken reëler. Niet alleen voor deze student, maar voor veel jonge Joden. Studentenrabbijn Yanki Jacobs van de internationale Joodse studentenorganisatie Chabad on Campus op de Amsterdamse Zuidas spreekt er de laatste maanden steeds vaker over met de achterban. "Vertrekken was vroeger een thema voor oudere Joden, nu is het dat juist voor jongeren. Ze staan nog niet klaar met hun koffertje bij het vliegtuig, maar vragen zich wel af of hun kinderen straks net zo vrij op straat kunnen lopen als zij."

Waar zit de twijfel over de veiligheid van Joden in Nederland? Jacobs: "Het kan met radicalisering heel hard gaan. Dinsdag was er op de Vrije Universiteit een groepje islamitische studenten dat een debat wilde houden over een Israël-boycot. Een paar maanden geleden bestond dat groepje nog niet. Nu zijn honderden mensen geïnteresseerd in zo'n debat. Dat vind ik schokkend. Het college van bestuur weet niet goed wat ze ermee aan moet."

Hoe snel het sentiment zich tegen Joden kan keren, weet Jacobs uit eigen omgeving. "Mijn oom was opperrabbijn in Marokko. Jarenlang was hij bevriend met de koning. In die periode was er voor Joden veel mogelijk. Maar later zijn veel Joden uit Marokko verdreven. Er wonen daar nu nog maar zo'n vijfduizend. Joden zijn iedere keer afhankelijk van de machthebbers."

Cruciaal voor de leefbaarheid in Nederland vindt de rabbijn hoe de leiders van de islamitische gemeenschap zich opstellen. "Dan heb ik het over mensen met een achterban. Dat is niet per definitie iemand als Ahmed Aboutaleb. Hij spreekt namens Rotterdam, niet namens de moslims. Leiders - dat kunnen de lokale imam, de voetbalcoach of de succesvolle zakenman zijn - moeten stelling nemen. Niet voor mij, maar voor hun eigen mensen."

Jacobs: "De universiteiten spelen ook een belangrijke rol in het vormen van islamitische leiders. De studenten daar zouden zelfstandig moeten leren nadenken, bijvoorbeeld over Israël. Nu is daar geen discussie over mogelijk. Ik word als Jood afgewezen omdat ik het beleid van Israël steun. Je mag het bestaansrecht van Israël ontkennen, maar doe het met argumenten en luister ook naar de mijne."

Volgens de student loopt debat op de universiteit snel uit op 'Israël-bashing'. "En niet alleen door moslims. Meteen vallen er woorden als 'oorlogsmisdaden' en 'apartheid'."

Is de kans dat moslim-fundamentalistische leiders opstaan in een Europees land niet veel kleiner dan in het Midden-Oosten? Jacobs weet het zo net nog niet. "Hier geldt geen totalitair regime. Als de ideeën onder de bevolking postvatten, hebben ze ook alle ruimte om zich te ontwikkelen."

De student hoopt dat Nederland in staat is de vrijheid te behouden. "Ik ben het eens met de Franse premier Valls, die zei: 'Als een staat de Joden niet kan behouden, dan is dat het falen van alles waar die vrije democratie voor staat."

De naam van de Joodse student is bij de redactie bekend.

Synagoges beveiligd

Overal in Nederland hebben synagoges maatregelen getroffen na de anti-terreuracties in België. De Nederlands-Israëlietische Hoofdsynagoge (NIHS) in Amsterdam voert de beveiliging op. In Amersfoort is de synagoge aan de Drieringensteeg gestopt met rondleidingen. Ook zijn er extra beveiligingsmaatregelen genomen. Dat is ook het geval bij de synagoge aan de Nonnenstraat in Nijmegen.

Amsterdamse joods-orthodoxe school Cheider heeft besloten de deuren dicht te doen omdat ook de Joodse scholen in Antwerpen en Brussel dat doen. De overige twee Joodse scholen in Nederland (ook in Amsterdam) blijven wel open.

Volgens voorzitter Binyomin Jacobs van het Cheider zijn er na de anti-terreuracties in België geen aanwijzingen dat de school (200 leerlingen) extra gevaar loopt, maar is het verstandig om deze gesloten te houden. "Het bestuur is verantwoordelijk voor de veiligheid."

De afgelopen jaren werd de beveiliging al opgevoerd. Zo zijn er tien jaar geleden betonnen palen om het gebouw gezet. Ook is er kogelwerend glas op de benedenverdieping.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden