Toch maar geen kerstboom

Zuid-Korea doet niets wat Noorderburen nu zou kunnen ergeren

In Zuid-Korea werd gisteren gespannen gereageerd op de dood van Kim Jong-il. De autoriteiten kondigden een beperkte noodtoestand af, het leger verhoogde zijn staat van paraatheid en ook de financiële autoriteiten schakelden over op de alarmfase. Ondanks de welkome dood van een beruchte dictator, zijn de zenuwen in het Zuiden voelbaar.

"Vrede en stabiliteit zijn het allerbelangrijkste", benadrukte de Zuid-Koreaanse president Lee Myung-bak gisteren. De hele dag zou in het teken staan van het bewaken van de kalmte. Hij sloeg de handen ineen met de leiders van Japan, de VS en Rusland en riep zijn ministers op de rust op hun gebied extra te bewaken. Kritiek volgde toen het volk en de media de staat verweten het nieuws niet al op zaterdag te hebben achterhaald. De inlichtingendiensten zeiden van niets te weten.

"Het lijkt me echt heel sterk dat de Zuid-Koreanen het niet eerder wisten. Ondanks de straffe retoriek tussen de twee landen, is er wel degelijk sprake van een innige relatie", zegt Remco Breuker, professor Koreanistiek aan de Universiteit van Leiden. "Relaties met grote bedrijven als Hyundai zijn erg hecht. Maar ik begrijp dat als de kennis er was, ze dat niet bekend hebben gemaakt. Dat was de stabiliteit niet ten goede gekomen."

Ook de gewone Zuid-Koreaan zit allerminst op onrust te wachten. "Er is al zoveel werkloosheid en de economie zal in een diepere recessie raken", zegt de gepensioneerde Park Jang-Gyoon (61) nu de situatie in Noord-Korea onzekerder lijkt. Jeon Min-ji (25) uit Seoul reageert positiever op het overlijden van de dictator. "Het is mooi dat hij dood is. Als hij langer had geleefd, was zijn politieke macht alleen groter geworden."

Maar volgens Breuker zorgt juist de zwakkere politieke positie van de jonge Kim Jong-un voor een moeilijke diplomatieke toekomst. "Ik denk dat de Zuid-Koreaanse president Lee Myung-bak teleurgesteld is. Hij had zijn toch al niet zo succesvolle termijn graag willen afsluiten met een top met Kim Jong-il. Zijn zoon is toch echt van een ander kaliber."

De dood van Kim Jong-il betekent vooral afwachten. "Het hangt er nu van af hoe Kim Jong-un het gaat doen. Als het land stabiel blijft, is er wellicht een kans op hervormingen. Dat is ook wat het Zuiden wil. Als Noord-Korea instort is de grootste klap voor Zuid-Korea, zij, en niemand anders zijn uiteindelijk degenen die de boel dan zullen moeten opruimen."

Om provocaties te voorkomen, doet Zuid-Korea een stap terug in de propagandacampagne tegen het communistische Noorden. Gisteren werd besloten de reuzekerstboom aan de grens toch niet op te tuigen om de anti-religieuze Noord-Koreanen niet te ergeren. De kerstboom werd vorig jaar onder de conservatieve regering opnieuw geïntroduceerd nadat de vorige regeringen onder de zogenoemde 'zonneschijnpolitiek' anti-Noord-Koreaanse campagnes hadden gestaakt. Linkse en rechtse politici bleven gisteren echter nog verdeeld over de vraag of de staat het Noorden wel of geen officiële condoleances aan moet bieden.

'Thuis huilen ze niet zo hard, hoor'
"Toen ik zei dat de meeste mensen nu wel zullen huilen, reageerde mijn moeder: Welnee, thuis voor de televisie zeiken ze hem gewoon af", zegt Lee Hyeon-seo (30). Negen jaar geleden ontsnapte ze vanuit Noord-Korea naar China, drie jaar geleden maakte ze de doortocht naar Zuid-Korea. Sinds een jaar is ze herenigd met haar moeder, die ook gevlucht is naar het Zuiden. "In het publiek zullen ze Kim Jong-il niet bekritiseren, maar thuis onder hechte vrienden en familie zeker wel."

De huilpartijen op de Noord-Koreaanse tv beoordeelt Lee dan ook als gedeeltelijk echt: "Veel burgers zijn geen fan van de leider, maar hij is wel de man die Noord-Korea bij elkaar heeft gehouden." Lee heeft weinig hoop op snelle verandering in het Noorden. "Ik denk niet dat Kim Jong-un het goed gaat doen, maar uiteindelijk hebben zijn tante Kim Gyong-hui en haar man Chang Seong-taek de touwtjes in handen, zij zullen hem volledig sturen. Maar het zou zomaar kunnen dat de Noord-Koreanen genoeg hebben van dat machtsspel en zich gaan verzetten."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden