Toch akkoord in verdeeld Colombia

farc | President Santos heeft de tweede, herziene versie van het vredesakkoord met guerrillabeweging Farc door het Congres geloodst. Een tweede referendum zag hij niet zitten.

Het had wat voeten in de aarde, maar Colombia heeft nu eindelijk een vredesverdrag. Relatief geruisloos joeg president Juan Manuel Santos woensdagnacht het herschreven akkoord met guerrillabeweging Farc door het Congres. En daarmee is het, na vier jaar moeizaam overleg en twee nerveuze maanden rond de afronding, eindelijk definitief. President Santos bedankte het Congres via Twitter voor 'de historische steun aan de hoop op vrede van de Colombianen'.

Het gaat om een tweede, herziene versie. De eerste werd in oktober in een referendum afgekeurd door een krappe 51 procent van de bevolking. Regering en Farc moesten opnieuw om de tafel, met een lijstje wensen van de tegenstemmers die werden aangevoerd door de aartsconservatieve ex-president Álvaro Uribe. Die vielen onder meer over de soepele bestraffing van de guerrilleros. Aan een deel van de bezwaren is tegemoetgekomen, maar celstraffen zijn er niet gekomen, en strijders mogen in de toekomst nog altijd meedoen in de politiek.

D-day

In Colombia wordt veelbetekenend gesproken van 'D-day'. Met de goedkeuring gaat de klok lopen voor de demobilisatie van de guerrillastrijders. Over 180 dagen moet de Farc, die 52 jaar geleden met gewelddadig verzet begon, alle wapens hebben ingeleverd. Tussen de zes- en achtduizend strijders gaan zich nu verzamelen in een tiental aangewezen concentratiezones. Daar worden ze geregistreerd en geïdentificeerd. Er wordt ook gekeken naar de juridische status. Wie zich heeft beperkt tot rebellie gaan vrijuit. Wie oorlogsmisdaden heeft begaan, moet verschijnen voor een speciaal vredestribunaal.

Ook andere trajecten die al maanden in de pauzestand staan, gaan nu lopen, zoals de waarheidscommissie, de verificatie door de Verenigde Naties en de goedkeuring van een serie cruciale wetten die nog door het parlement moeten. Bovenaan de lijst staat de amnestiewet die nog voor het kerstreces moet zijn gepasseerd. Daarna wil Santos versneld een reeks wijzigingen doorvoeren in de grondwet om het akkoord te verankeren. Maar daarmee is het nog geen vrede in Colombia. De uitvoering van het akkoord belooft minstens zo problematisch te worden als de totstandkoming.

Critici buitenspel

Niet alle Colombianen zijn tevreden, ook niet na de herziening van het akoord. Oppositieleider Uribe liet vorige week al weten dat hij geen genoegen neemt met de in zijn ogen 'cosmetische' aanpassinkjes na het referendum. Hij wilde het liefst een nieuw referendum houden, maar daar had Santos geen zin meer in.

Liever koos hij voor de snelle weg door het Congres, waar een veilige meerderheid hem steunt. Daarmee zet hij critici buitenspel en dat is op korte termijn prettig. Nu kan hij volgende week met opgeheven hoofd de Nobelprijs voor de Vrede - die hij kreeg voor het hele proces - in Oslo gaan ophalen.

Bovendien kan hij de uitvoering nu nog even zelf voor zijn rekening nemen voordat zijn mandaat in 2018 ten einde loopt.

Maar op termijn kan zijn strategie als een boemerang terugkomen. De breed gedragen onvrede ondergraaft de legitimiteit van het akkoord. Uribe en consorten zullen de onvermijdelijke tegenslagen bij de uitvoering luidruchtig aangrijpen om hun gelijk te halen. Ze kregen hun referendum niet, maar zullen er alles aan doen om bij de verkiezingen van 2018 revanche te nemen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden