Column

Tjeenk Willinks agenda: rechts, midden of links?

Rob Schouten Beeld Maartje Geels
Rob SchoutenBeeld Maartje Geels

Bij de naam Tjeenk Willink denk ik niet in de eerste plaats aan de informateur en ex-vicepresident van de Raad van State van die naam, ook wel onderkoning van Nederland genoemd, maar aan Tjeenk Willinks schoolagenda.

Dat was namelijk de schoolagenda die in mijn jongelingsjaren bij ons op school was voorgeschreven en waarvan ik nog een paar exemplaren bezit.

Ik zit niet meer op school en ik weet ook niet of Tjeenk Willinks schoolagenda's nog bestaan maar in mijn tijd waren ze een begrip. Het waren de nette agenda's, voor de brave jongens en meisjes, zeg maar de nerds avant la lettre. Daar behoorde ik van tijd tot tijd ook toe. Je had naast Tjeenk Willinks schoolagenda ook de Rijam agenda, die officieel niet mocht maar welks bezit aangaf dat je een vlotte en hippe leerling was en wenste dat de wereld anders werd. Omdat ik niet kon kiezen wat ik wilde zijn, waren er ook jaren dat ik de Rijam agenda aanschafte.

Behoudende ernst of hipheid

Het verschil was duidelijk, in Tjeenk Willink stonden bijvoorbeeld onderaan de pagina's wijze spreuken van geletterde mensen die je voorbereidden op een volwassen leven. Uit die van seizoen 1970/71 citeer ik van Jean de Boisson 'De bloemrijkste geschriften dragen meestal de minste vruchten' en 'Wenn jeder dem anderen helfen wollte wäre allen geholfen' van Maria von Ebner-Eschenbach, in mijn Rijam agenda van het seizoen daarvoor stonden lollige plaatjes met woordgrapjes, een mannetje dat tegen een hertshoorn blaast: 'hertshoornblazer', een boef die olijven eet: 'Olijfstraffen'. En als spreuken 'geen ekster zonder ogen', 'Wij Nederlanders zijn geen volk, maar een federatie van gekwetste bevolkingsgroepen'. In Tjeenk Willink kunst- en antropologische foto's, in Rijam stukjes over film en popmuziek. Er waren geloof ik nog veel wildere, bijkans anarchistische schoolagenda's in omloop maar daar waagde ik me niet aan, voor mij was het de keuze tussen Tjeenk Willink en Rijam, tussen behoudende ernst en hipheid.

Er is in de bijkans vijftig jaar die sinds mijn oude schoolagenda's zijn verstreken eigenlijk niet veel veranderd, ik weet nog steeds niet welke kant het op moet, wat dat betreft doe ik mijzelf wel een beetje aan die andere Tjeenk Willink denken: welke combinatie zal ik nu eens uitproberen: rechts, midden, of links?

Overigens schreef ik in al die agenda's, behoudend of vooruitstrevend, hetzelfde, te weten inmiddels onbegrijpelijk geworden kreten geïllustreerd met talloze droedels. Wie mij eruit wil leren kennen, komt vooral een jongen tegen die zich kennelijk danig zit te vervelen, precies wat een agenda niet wil uitdrukken.

Na mijn middelbare schooltijd heb ik eigenlijk nooit meer op agenda's geleefd, ik kreeg er wel eens ongevraagd eentje toegestuurd, van de Postcodeloterij of een andere geldminnende liefdadigheidsinstelling, maar daar schreef ik dan een weeklang wat afspraken in om vervolgens het bestaan geheel te vergeten. Agenda: zaken die gedaan, behandeld moeten worden.

Daar heb ik geen agenda voor nodig, dat onthoud ik vanzelf wel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden