interview

Tjeenk Willink strandde op exact hetzelfde punt als Schippers

Rutte, Klaver, Buma en Pechtold in de tuin van het Catshuis. Beeld ANP

Het is de ‘day after’ voor VVD, CDA, D66 en GroenLinks. Ook onder leiding van formateur Herman Tjeenk Willink bleken zij gisteravond niet in staat om tot een regeerakkoord te komen; weer liep het stuk op het migratievraagstuk. 

De grote vraag is dus: hoe nu verder? We bespreken de mogelijkheden met Bart Zuidervaart, chef van de politieke redactie van Trouw.

Allereerst: hoe is de sfeer in Den Haag de dag na het klappen van de formatiebesprekingen?

Zuidervaart: "Het beeld wat hier blijft hangen is dat de schuld grotendeels bij GroenLinks ligt. Los van hun inhoudelijke standpunt, lijkt er op enig moment toch de indruk gegeven dat ze akkoord waren met een compromistekst van Tjeenk Willink, maar dat er daarna nieuwe aanvullende eisen kwamen. In het aankomende Kamerdebat zal hopelijk meer uitleg komen over hoe het precies is verlopen."

Is Tjeenk Willink eigenlijk verder gekomen dan Schippers, of zijn ze op precies hetzelfde punt gestrand?

"Dat laatste. Ook bij Schippers lag er op het punt van migratie een soort kopie van de Turkije-deal voor die voor Noord-Afrika moest gaan gelden, dus wat dat betreft is Tjeenk Willink niet verder gekomen. Het enige wat we dankzij Tjeenk Willink wel zeker weten is dat deze optie nu definitief van de baan is."

Vandaag of morgen wordt er gedebatteerd. Kunnen we daar nog vuurwerk verwachten?

"Klaver zal ingewreven worden dat GroenLinks is weggelopen en hij zal zich daar verbaal goed uit moeten redden wil hij er geen krassen door oplopen. Daarnaast zullen de partijen elkaar ook aanspreken op hun verantwoordelijkheid in de vraag: hoe nu verder?"

Want wat zijn de overgebleven opties?

"De logische eerste keus is om met de ChristenUnie aan tafel te gaan, al is het maar voor informele verkennende gesprekken. Maar D66 heeft dat eerder onwenselijk genoemd en Pechtold heeft al aangegeven dat zijn bezwaren nog steeds staan. Ook de PvdA heeft al aangegeven niet mee te willen doen en de SP roept al, zowel voor als na de verkiezingen, dat het niet in een kabinet met de VVD wil."

Blijft over: een minderheidskabinet?

"Dat hangt nu inderdaad boven de markt, hoewel alle partijen hebben aangegeven dat een meerderheidskabinet de absolute voorkeur heeft. Maar dan zal er toch echt beweging moeten komen. De vraag is overigens ook hoe levensvatbaar een minderheidskabinet is. D66 heeft slechte herinneringen aan een samenwerking met VVD en CDA. Zo’n rechtse samenstelling was er eerder tijdens Balkenende II [meerderheidskabinet van 2003-2006, red.]en dat betekende bijna het einde voor de partij: bij de erop volgende verkiezingen hield de partij slechts drie zetels over."

Het lijkt dus nog wel even te duren voor we een kabinet op het bordes hebben. Moeten we de statistieken van de langste formaties ooit er al bij pakken?

"Dat is wat voorbarig, maar gezien de ingewikkeldheid is dat niet uit te sluiten. We zitten zo’n drie maanden na de verkiezingen en dat is ongeveer een gemiddelde duur van een formatie, maar je zou kunnen zeggen dat we nu nog in een embryonale fase zitten. Als het ze lukt om voor de zomer een kabinet te vormen kan er ook nog een begroting worden gemaakt, maar dat lijkt zo onderhand wel moeilijk te gaan worden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden