TILBURG De handomdraai

Brabant, landschap in de maak. Noordbrabants Natuurmuseum, Spoorlaan 434, Tilburg. Open dinsdag t/m vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur, zaterdag en zondag van 13.00 tot 17.00 uur.

Victor Westhoff werd niet vrolijk van de metamorfose van de Peel. Vaak tevergeefs vocht de stichting Brabants landschap tegen de grootschalige ontginningen en een niet te stillen landhonger van jonge boeren vlak na de Tweede Wereldoorlog. Tot men in de jaren zestig eindelijk ging beseffen dat er iets te behouden viel. Het grote aankopen door Brabants landschap kon beginnen.

Sindsdien is het landschap weer in de maak, laat een blijvende tentoonstelling in het Noordbrabants Natuurmuseum zien. Acht verschillende landschaptypen staan model voor wat natuurbeschermers moeten doen of beter kunnen laten om het geschonden uiterlijk weer wat op te poetsen.

Voor elk van die landschappen is het wel en wee van één diersoort maatgevend voor de kans op herstel. Dat de bever uitkomt voor de Biesbosch ligt voor de hand, maar dat de raaf oordeelt over de Noord-Oost Peel wekt verbazing. Hij komt er immers niet voor. De filosofie: als deze lijkenpikker hier straks nog eens rondvliegt, dan hebben we het goed gedaan met de Peel.

En als de korhoen het redt op de Regte Heide wijst dat ook op knap beheer. En misschien rukt die zeldzame kruldistel hierboven dan ook nog eens op in Brabant. Het zal allemaal niet meevallen. Slechts bij een streng gecontroleerde waterhuishouding maakt de diversiteit in het landschap kans op behoud. Landschap valt en staat met water. En dan die mest hè: Brabant zit vol met varkens, maar je ziet er niet één, schampert een samensteller van de tentoonstelling. “Verhuis die beesten naar onze flats - gooi de mest in de kelder - en wij trekken het landschap in. In elk geval horen varkens in dat landschap niet thuis maar eerder op een industrieterrein.”

In Tilburg wordt wel duidelijk dat we voor onszelf op onze hoede moeten zijn. Waar wij sturen maken we brokken. Met het landschap mangelden we niet zelden ook de eigen cultuur. Al is het alleen maar dat we een eenvoudige natuurlijke scheiding tussen verschillende dialecten - laat het een brede sloot zijn - in een handomdraai kunnen wegvagen.

En dan de oude beelden, die de eens zo indrukwekkende Biesbosch tonen. Met een getijverschil van meer dan twee meter nog, toen de muizen om droge pootjes te houden bij hoogwater met honderden in de toppen van de rietstengels bivakkeerden en de uilen ze voor het uitzoeken hadden. Toen de katholieken op vrijdag nog bever aten, omdat het een 'vis' was. En de mensen, vooral als ze het koud en ellendig hadden, op fotogenieke wijze in het landschap konden opgaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden