Tijdens het schaaktoernooi houdt de politiek zich koest

Een week geleden schreven we op deze plek dat de Kamerleden Jan Nagel (50Plus), Paulus Jansen (SP) en Sjoerd Sjoerdsma (D66) verdienstelijke schakers zijn. Een attente lezer mailde: vergeet Johan van Hulst niet, vermoedelijk de beste schaker die ooit werkzaam is geweest op het Binnenhof.

Van Hulst, gisteren 103 jaar oud geworden, was senator namens de CHU, en later het CDA. Zijn leeftijd weerhield de Amsterdammer er niet van om - tot enkele maanden - geleden zijn schaakvereniging Caïssa te blijven bezoeken. Maar Van Hulst zal natuurlijk nog eerder de geschiedenisboeken ingaan als verzetsheld dan als groot schaker. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij directeur van de Hervormde Kweekschool in Amsterdam. Van Hulst wist vele Joodse kinderen van de naastgelegen crèche uit handen van de Duitsers te redden. Hoeveel precies, is onbekend. Meer dan vijfhonderd, zegt Van Hulst zelf.

In een interview zei hij ooit: "Ik ben in ernstige mate lijdend aan schaakvergiftiging." Dat is mild uitgedrukt. Van Hulst was vroeger een groot schaaktalent; de nationale top lonkte. In 1935 vroeg de nationale schaakbond of hij wilde deelnemen aan een landenwedstrijd in Warschau. Van Hulst: "Dat duurde drie weken! Waar moest ik van leven? Je moest zelf je reis betalen!"

Remise
Van Hulst werd in 1979 als Eerste Kamerlid namens de CHU uitgenodigd voor een schaaksimultaan tegen toenmalig wereldkampioen Anatoli Karpov. De andere deelnemers - onder wie Ed van Thijn, Dick Dolman, Jan Nagel - verloren. Na drie uur spelen had Van Hulst een licht voordeel tegen de wereldkampioen. De politicus bood brutaal remise aan. Karpov accepteerde het onmiddellijk. Van Hulst, veertig jaar ouder dan Karpov: "De vermoeidheid sloeg toe. Mijn leeftijd!"

In 1980 organiseerde het Hoogovens Schaaktoernooi (later Corustoernooi, weer later Tata Steel Chess toernooi) het eerste kampioenschap voor parlementariërs. Het vond plaats in de schaduw van het 'echte' Hoogovenstoernooi voor de grootmeesters. Tot de fanatiekste deelnemers behoorden Van Hulst, Van Thijn, Bas de Gaay Fortman en natuurlijk Jan Nagel. Henk Vonhoff deed ook mee, herinnert Van Hulst zich: "Die onderscheidde zich voornamelijk in de uitvoering van zijn zetten, namelijk inderdaad even woest als hij eruitzag."

Nagel blikt terug op het Hoogovenstoernooi in het boekje 'Een leven lang schaak als sublieme bijzaak'. Dat werd in 2011 door vereniging Caïssa uitgegeven naar aanleiding van de honderdste verjaardag van Van Hulst. Daarin zegt Nagel dat hij 'een stilzwijgende afspraak' tussen kabinet, coalitie en oppositie vermoedt om tijdens dit schaaktoernooi 'geen grote politieke moeilijkheden te maken'.

Nagel was begin jaren tachtig niet alleen PvdA-senator, maar ook eindredacteur van het Vara-radioprogramma In de Rooie Haan. De schaakwedstrijd opgeven om naar de studio te rijden was ondenkbaar. De oplossing: de radio-uitzending werd gewoon vanuit hotel het Hoge Duin in Wijk aan Zee gehouden, waar ook het toernooi plaatsvond. Nagel: "Hier werd topschaak uiterst serieus voorbereid. Nog zie ik Bas de Gaay Fortman in trainingspak door de duinen rennen om zijn conditie tijdens het toernooi op te voeren."

Van Oudenallen
En dan Torentjes Schaak, de jaarlijkse schaaksimultaan in het Tweede Kamergebouw. De Cubaanse grootmeester Dominguez nam het gisteren op tegen 26 politici en journalisten. Resultaat: 23 overwinningen voor de nummer 14 van de wereld en 3 remises. Dat was niet het meest opvallende aan de simultaan. Tussen de - veelal grijze - mannen zat welgeteld één vrouw: Gonny van Oudenallen. Haar verblijf aan het schaakbord deed denken aan haar termijn in de Tweede Kamer. Het was voorbij voordat je er erg in had.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden