Tijd voor vrouwen aan boord van onderzeeërs

Er zijn van die verhalen in de krant die herinneringen oproepen uit mijn verleden als verslaggever. Dat was het verhaal van Marno de Boer, donderdag, over de vervanging van de huidige vier onderzeeërs van de Walrus-klasse, prijskaartje vooralsnog 2,5 miljard euro. Dit naar aanleiding van een hoorzitting in de Tweede Kamer.

Trouw heeft in de afgelopen tien jaar verschillende malen geschreven over een speciaal probleem met deze gevaarlijke, relatief onzichtbare wapens. Op deze schepen worden namelijk vrouwen geweerd. Daar komt alleen maar gedonder van in die krappe ruimtes, is tot op heden het antwoord van de marine en de minister.

Ergens in de tweede helft van de jaren negentig wurmde ik me, bij de Lofoten, door de krappe commandotoren van een kleine Noorse onderzeeër van de Kobben-klasse. Naar men zei een opvolger van de Duitse U-boot. Wie schetste mijn verbazing toen ik, beneden aangekomen, werd ontvangen door een vrouwelijke commandant, baas van twintig mannen? Zij heette Solveig Krey en was de eerste vrouwelijke commandant van een onderzeeër, niet alleen bij de Noorse marine, maar wereldwijd.

Ze liet me haar verblijf zien en dat van haar manschappen. Privacy was er nauwelijks. Als een torpedo naar binnen werd getakeld moest het bemanningenverblijf worden afgebroken. Ze legde met smaak uit hoe Noorse onderzeeërs in de fjorden ware sluipmoordenaars waren, tussen de rotsen wachtend op de vijand.

Tijdens diezelfde reis mocht ik ook een Nederlandse Walrus bezoeken. Wat een luxe in vergelijking met het scheepje van Solveig Krey. Drie dekken, douches, aparte verblijven voor officieren, goed uitgeruste keukens, een beetje fitness was ook nog mogelijk. Waarom konden er op de veel ruimer bemeten Walrus geen vrouwen werken en op zo'n krappe Noorse onderzeeër wel? Een klacht bij de Commissie Gelijke Behandeling in 2000 stelde de marine in het gelijk. De Walrussen konden niet geschikt worden gemaakt voor gemengde bemanningen. Te krap.

PvdA-Kamerlid Angelien Eijsink ging in 2005 zelf op onderzoek uit. Ze woonde aan boord van de Hr. Ms. Dolfijn een Navo-oefening bij. Gemengde bemanningen leveren in die krappe ruimtes alleen maar spanningen op, concludeerde zij heel opmerkelijk. "Als er iets fout gaat kun je niet even een luchtje scheppen'', vertelde ze Trouw. De toenmalige staatssecretaris Cees van der Knaap (CDA), tegenwoordig burgemeester van Ede, liet het er niet bij zitten. Hij wilde wel gemengde bemanningen op onderzeeboten en liet een onderzoek instellen. Daarna werd het stil.

Tot op de dag van vandaag werken er geen vrouwen op de vier Walrus-onderzeeërs. In tegenstelling tot landen als Amerika, Verenigd Koninkrijk, Noorwegen, Denemarken, Duitsland en Zweden, waar wel vrouwen onder water actief zijn. De hoogste baas van de onderzeedienst, kapitein-ter-zee Hugo Ammerlaan, zei vorig jaar dat de nieuwe onderzeeboten ingericht moeten worden voor gemengde bemanningen, dus met aparte faciliteiten voor mannen en vrouwen. "Uitgangspunt is dat we gemengd gaan varen'', zei hij toen.

Bij de hoorzitting afgelopen woensdag in de Tweede Kamer is over deze kwestie niet gesproken, meldt Marno de Boer. Maar toch, met een vrouwelijke minister van defensie, moet het toch mogelijk zijn dat wanneer rond 2025 de nieuwe boten in de vaart komen, vrouwen welkom zijn aan boord. Dan is het veertig jaar geleden dat Solveig Krey als eerste vrouw baas werd van een onderzeeër.

Cees van der Laan

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden