Tijd voor volwassen migratiebeleid

De commissie integratie kreeg deze week de wind van voren. Toch is de analyse van het rapport sterk. Maar wat ontbreekt, zijn goede oplossingen voor deze nieuwe sociale kwestie. Het Binnenhof kan wat leren van de Rotterdamse aanpak.

Sjaak van der Tak

Integratie verdient een prominente plaats op de politieke agenda. Dat zal iedereen duidelijk zijn na het verschijnen van het rapport van de commissie Blok begin deze week.

De analyse van het rapport is sterk. Het is volstrekt ondenkbaar dat dit rapport na deze week onbesproken in een Haagse bureaulade terechtkomt, wat uit sommige (te) snelle reacties was te lezen.

Het rapport stelt het integratiebeleid van de afgelopen 30 jaar aan de kaak. Terecht. Nederland zit met een nieuwe sociale kwestie. En deze nieuwe sociale kwestie verdient een dialoog in de samenleving en een diepgaand debat in de Tweede Kamer.

Voorop staat dat vervolgde vluchtelingen in Nederland gastvrij worden opgevangen. Nu en in de toekomst. Eerder hebben wij migranten te veel betutteld, en daardoor in de steek gelaten. Wij hebben hen niet in staat gesteld om hun eigen verantwoordelijkheid te nemen en volwaardige Nederlandse burgers te worden. Dat moet anders en beter.

In Rotterdam vestigen zich al decennialang migranten, die onder aan de maatschappelijke ladder staan. Die nieuwe Nederlanders leven vaak in armoede. Soms zijn binnen bepaalde families zelfs drie achtereenvolgende generaties werkloos. En als de migranten al de sociale ladder opklimmen, vertrekken ze naar de randgemeenten. Dat kan niet zo doorgaan.

Daarom hebben we in Rotterdam het actieprogramma 'Rotterdam zet door, op weg naar een stad in balans' gepresenteerd. Onze analyse spoort voor een groot deel met de commissie Blok. Bovendien komt Rotterdam met praktische oplossingen. Daarom beschouw ik het rapport van de commissie Blok als steun voor het Rotterdamse programma. Dat rapport bevat een sterke analyse: chapeau! Veel aanbevelingen zijn daarentegen zwakker. Rotterdam heeft betere adviezen.

Allereerst: Nederland heeft een volwassen migratiebeleid nodig. De tijd van vrijblijvendheid is voorbij. Dus stellen we eisen: aan leeftijd en inkomen. En ook aan de mate van inburgering en aan de opleiding. Inburgeren verloopt veel soepeler als mensen al een vakopleiding achter de rug hebben. Immigranten moeten meebetalen aan de kosten van hun inburgering. Bovendien moeten migranten beschikken over adequate huisvesting: dus geen inwoning bij familie of kennissen. En ze moeten actief participeren in de samenleving.

Eisen moeten er ook gesteld worden aan de gezinsvorming. Ik mis over dat onderwerp een open dialoog. Er is specifieke aandacht nodig voor de rolpatronen en de sociaal-economische achterstelling van de vrouw. Met name voor vrouwen kan het hebben van een dubbele nationaliteit negatief uitpakken. Na een echtscheiding komen veel vrouwen in een vrijwel uitzichtloze positie terecht.

Verschillende partijen grijpen nu hun kans om een eenzijdig debat te voeren over het afschaffen van het grondwettelijk recht op de vrijheid van onderwijs. Dat zie ik met de andere grondrechten niet zo snel gebeuren. Er is geen enkele reden om te tornen aan artikel 23. Keuzevrijheid voor ouders om scholen te stichten op een bepaalde grondslag is een van de kernwaarden van ons onderwijs. Maar natuurlijk mag artikel 23 niet oneigenlijk worden gebruikt, zoals voor het stichten van een mono-etnische school onder de vlag van religie.

Gemengde scholen zijn prima. Belangrijker nog is de mate van achterstand van leerlingen. Als een school heel veel achterstandsleerlingen telt, die onvoldoende scoren, moet een gemeente die situatie met dat schoolbestuur bespreken.

De commissie Blok wil geen zwarte scholen in gemengde wijken. De school moet een afspiegeling zijn van de wijk. De meeste zwarte scholen in Rotterdam presteren echter goed. Waarom zou je dan veranderen?

Op vier basisscholen in Rotterdam zijn initiatieven ontplooid om iets aan de kleur van de school te doen. Op basisschool 'De Vierambacht' hebben (witte) ouders uit de wijk hun kinderen gezamenlijk naar de toen vrijwel zwarte school gestuurd. Zo'n school krijgt onze hartelijke steun. In dit geval betekent het dat de gemeente snel voor een nieuw gebouw zorgt.

Het rapport van de commissie Blok heeft de aansprekende titel 'Bruggen Bouwen'. Rotterdam heeft een speciaal actieprogramma: 'Mensen maken de stad'. Het biedt mensen praktische en concrete mogelijkheden met elkaar op straatniveau in contact te komen. Want juist daar kunnen ze bruggen bouwen. Uit zulke 'gewone' contacten kan sociale verbondenheid groeien. En van daaruit kunnen mensen zich ontwikkelen tot actieve burgers. Dat zijn mensen die zich betrokken voelen bij wat er in hun straat gebeurt: met hun buren, met hun kinderen. Mensen die actief bijdragen aan de samenleving.

De Tweede Kamer is aan zet. Over enkele weken verwachten we van het kabinet concrete steun te krijgen voor de uitvoering van 'Rotterdam zet door'. We willen doorgaan met de uitvoering van ons actieprogramma, graag mét steun van de Tweede Kamer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden