Tiengemeten geheel natuur Na uitkoop boeren worden de dijken doorgestoken Eiland moet kenmerkend worden voor een zoetwatergetijdegebied

Van een onzer verslaggevers DEN HAAG - Het Zuidhollandse eiland Tiengemeten, dat in het Haringvliet ligt, wordt ontwikkeld tot een groot natuurgebied. Het provinciale bestuur van Zuid- Holland heeft de eerste stap daartoe gezet door de (voorlopige) begrenzing van 700 hectare binnendijks gebied vast te stellen.

Dit bestaat momenteel voornamelijk uit akkerland; op het eiland zijn zeven agrarische bedrijven gevestigd. Het buitendijkse deel van het eiland is al onder de werking van de Natuurbeschermingswet gebracht; een deel daarvan (de Blanke Slikken, 275 hectare) is in bezit van Natuurmonumenten.

In de toekomst moet Tiengemeten zich ontwikkelen tot een kenmerkend element van een zoetwatergetijdegebied. Het eiland krijgt een halfopen landschap, dat wordt afgewisseld met moerassen en slikken. Aan de westzijde wordt de dijk op twee plaatsen doorgestoken, waardoor sommige delen regelmatig onder water komen te staan. Ook wordt het eiland deels vergraven. Op de hogere delen zullen zich bossen ontwikkelen.

Wanneer Rijkswaterstaat besluit om door een ander beheer van de Haringvlietsluizen meer getijdebewegingen toe te laten, neemt de dynamiek van het nieuwe natuurgebied verder toe.

De binnendijkse gronden die binnen de begrenzing vallen, zijn eigendom van het verzekeringsconcern Amev, dat de akkers heeft verpacht. Zuid-Holland wil nog voor februari overleg voeren met het concern, de agrariers, de bewoners en de recreant-bewoners op Tiengemeten. Er wonen in totaal 30 mensen op het eiland.

In de loop van het volgend jaar begint de inspraakprocedure, waarna voor het eind van 1994 de definitieve begrenzing wordt vastgesteld.

Vervolgens kan Natuurmonumenten, als toekomstige beheerder van het nieuwe natuurgebied, gaan onderhandelen over de aankoop van de gronden. Het geld voor de aankoop wordt beschikbaar gesteld door het rijk en de provincie. Hoeveel geld hiervoor beschikbaar is, wilden de provincie, Natuurmonumenten en de ministeries van verkeer en waterstaat en van landbouw, natuurbeheer en visserij gisteren niet zeggen, omdat de onderhandelingen nog moeten beginnen.

De Zuidhollandse gedeputeerde Lynde Blok (natuur, landschap en agrarische zaken) erkent dat de aankoop van gronden voor natuurontwikkeling, die altijd op vrijwillige basis plaatsvindt, op Tiengemeten wat minder vrijwillig is. De onderhandelingen over de verkoop worden immers met de enige grondeigenaar en niet met de pachters gevoerd. Zij zei er de voorkeur aan te geven dat Amev de zaak met de agrariers afhandelt en dat de grond vrij van pacht aan Natuurmonumenten wordt verkocht.

Volgens Lynde Blok beschikt Amev ook elders in het land over grond, onder meer in het deel van de Hoekse Waard dat door de provincie is aangewezen voor glastuinbouw.

De verzekeringsmaatschappij heeft hierdoor mogelijkheden agrariers die elders een nieuw bedrijf willen beginnen, grond aan te bieden, aldus gedeputeerde Blok.

De afgelopen decennia heeft Tiengemeten meerdere bestemmingen toebedeeld gekregen. Zo zou het een eiland worden in een brugverbinding over het Haringvliet, zou er een park van windturbines komen, zou het een vestigingsplaats voor chemische industrie worden en tot voor kort was het nog een serieuze kandidaat voor een bergplaats voor vervuilde bagger.

Voor de bewoners komt het plan voor natuurontwikkeling volgens gedeputeerde Blok niet als een complete verrassing. In het Natuurbeleidsplan (1989) van het ministerie van landbouw, natuurbeheer en visserij maakt Tiengemeten deel uit van de ecologische hoofdstructuur: een netwerk van samenhangende grotere natuurgebieden die met elkaar zijn verbonden door verbindingszones. Binnen de ecologische hoofdstructuur moeten de natuurwaarden niet alleen worden beschermd of hersteld, maar dienen ook nieuwe natuurgebieden te worden ontwikkeld.

De provincies krijgen op grond van het Natuurbeleidsplan hectares voor natuurontwikkeling toebedeeld. De provincie Zuid-Holland kreeg 2 500 hectare; anderhalf jaar terug reeds heeft de provincie aangegeven over welke gebieden zij deze wilde verdelen. In de Krimpenerwaard zijn reeds 500 hectare begrensd; Tiengemeten is de tweede begrenzing.

Tiengemeten ligt op een strategisch punt in de delta van de Rijn en de Maas, namelijk op het kruispunt van twee 'natte assen' in Nederland. De ene wordt gevormd door het rivierengebied en loopt van oost naar west; de andere bestaat uit een keten van moerasgebieden, plassen, meren en zeearmen en loopt van het noordoosten naar het zuidwesten.

Door de geisoleerde ligging in het Haringvliet staat Tiengemeten garant voor een hoge mate van rust. Het is ook een belangrijke schakel tussen bestaande natuurgebieden: ten noordwesten liggen langs de Hoekse Waard de Korendijkse Slikken van Natuurmonumenten en in het zuidoosten de Ventjagersplaten van Staatsbosbeheer.

Er ontstaat een aaneengesloten waterrijk landschap van slikken, moerassen, halfnatuurlijke graslanden en vloedbossen van zo'n vierduizend hectare. Het wordt een belangrijk leefgebied van talloze vogels, zoals ganzen, lepelaars, aalscholvers, reigers en roofvogels, waar ook de otter kan terugkeren.

Bij de inrichting, waarmee op zijn vroegst over twee tot drie jaar kan worden begonnen, wordt ook aandacht besteed aan recreatie die op de natuur is gericht. Aan de oostkant kan de Kleine Haven worden aangepast als aanlegplaats voor recreanten. Gedacht wordt ook aan een informatiecentrum, het aanleggen van een natuurpad en observatiepunten. De inrichting zal ongeveer 2,5 miljoen gulden kosten.

Tegen de vaststelling van de begrenzing kan bezwaar worden gemaakt bij de provincie Zuid-Holland. Na de vaststelling moet de provincie het streekplan wijzigen. De gemeente Korendijk, die eerder heeft laten blijken niet voor de natuurontwikkeling op Tiengemeten te voelen, moet vervolgens het bestemmingsplan aanpassen. Hiertegen is beroep bij de Raad van State mogelijk.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden