Tien jaar na de hiv-zaak is er weinig veranderd in de homoscene

Ingrediënten voor seksfeesten: injectienaalden, xtc-pillen en grondstoffen voor het bereiden van GHB.

Vandaag tien jaar geleden kwam er nieuws uit Groningen dat zijn weerga niet kende. Wat is er sinds de hiv-zaak veranderd in de homoscene?

"Is dat alweer tien jaar geleden joh?'', vraagt barman John Herder van 'heterovriendelijk gaycafé' de Rits in Groningen, terwijl hij in een neongeel koekiemonsterhemdje een bierglas afdroogt.

Op deze dag in 2007 maakte de politie Groningen bekend drie mannen te hebben aangehouden op verdenking van opzettelijke hiv-besmettingen op seksfeestjes. Peter M., Wim D. en Hans J. zouden hun slachtoffers hebben gedrogeerd en ze daarna besmet. Soms door onveilige seks, soms door ze te injecteren met hun eigen besmette bloed.

Het is dat de verslaggever ernaar vraagt, maar anders had noch Herder, noch Klaas Noordhuis, die aan de bar zit, eraan gedacht. Niet dat het totaal vergeten is hoor, één van de slachtoffers is vaste klant bij de Rits. Maar het gesprek van de dag is het al lang niet meer.

Want, zeggen de mannen: bewuste hiv-besmettingen waren er al lang voor 2007, en ze zijn er nu ook nog steeds. Het verschil, zeggen ze, is dat het toen even naar buiten kwam.

Ghb

Maar: in het geval van Peter M., Wim D. en Hans J. was er natuurlijk wel iets anders aan de hand. De mannen die naar hun seksfeesten kwamen, hadden geen keuze - ze waren immers gedrogeerd.

Ook dat was niet uniek, zegt Noordhuis. Althans: hij kent twee jongens die wel eens wat rommelden met ghb in de Groninger homo-uitgaansscene, zegt hij. "En die wisten dat ze besmet waren.''

De toen 48-jarige Peter M. en Wim D. woonden samen in Scharmer bij Slochteren. Een van de vaste sekspartners van Peter M. was Hans J. (toen 35) uit Groningen. Peter M., destijds leidinggevende in een verpleegtehuis, nam de injectienaalden mee van zijn werk.

De seksfeesten vonden plaats in hun woning, in de woning van Hans J. of op andere plekken in en om de stad Groningen.

Veel van de besmette mannen deden in eerste instantie geen aangifte. Uit schaamte of uit angst, om banen, familie, gezinnen te verliezen. Uiteindelijk stapten veertien mannen naar de politie.

Een van hen is vaste klant in de Rits. Noordhuis: "Die jongen is nooit meer aan het werk geweest, heeft nergens energie voor. En hij moet voor de rest van zijn leven elke dag medicijnen slikken. Dat hakt erin hoor. Ook emotioneel."

Tien jaar geleden zat de Rits propvol journaille. Net als tijdens de rechtszaak trouwens, anderhalf jaar later. Na die vijf dagen durende zitting legde de rechtbank Peter M. negen, Hans J. vijf jaar cel op. Wim D. had zijn straf - acht maanden - in voorarrest al uitgezeten.

Tekst loopt door onder afbeelding. 

Hiv-remmers

In hoger beroep werd Peter tot acht jaar veroordeeld. Het Hof achtte niet bewezen dat de slachtoffers door de verdachten waren besmet, en niet al eerder hiv hadden. Daarmee bleef het voor het Hof bij een poging tot zware mishandeling, in plaats van zware mishandeling.

Dat is ook veranderd, zegt de barman. Door de opkomst van hiv-remmers is het virus, feitelijk, minder erg geworden en wordt het ook zo gezien. In de jaren tachtig en negentig werd hiv nog beschouwd als een doodvonnis. "Er ging een enorme dreiging vanuit, er hing een taboe omheen: het was een homoziekte waar je aan doodging. De dood van zanger René Klijn maakte grote indruk op me.''

Tien jaar geleden was de status van hiv al veranderd naar die van een chronische ziekte, en over nog eens tien jaar kan het weer anders zijn. In verschillende landen is momenteel al PrEP te verkrijgen, een hiv-preventiepil die kan worden ingenomen vóór onbeschermde seks.

In Nederland is de pil momenteel alleen nog tijdelijk beschikbaar voor deelnemers aan een onderzoek. Over de vraag of het middel vergoed zou moeten worden wordt druk gediscussieerd.

Peter M., Hans J. en Wim D. zijn weer vrij. M. was zelfs weer aan het werk als wijkverpleegkundige, zo bleek vorig jaar. Het Regionaal Tuchtcollege oordeelde toen dat dat niet meer mocht. Hij had het beroep van verpleegkundige 'onteerd en geschaad'.

Nee, zegt de barman. Misschien toen even, maar op de lange termijn heeft de hiv-zaak totaal geen invloed gehad op de homoscene. Hij verontschuldigt zich en loopt naar buiten met een vol dienblad, de klanten wachten.

Uit de speakers klinkt Madonna.

'PrEP in basispakket'

Het Aidsfonds en Soa Aids Nederland roepen demissionair minister Edith Schippers van volksgezondheid op om PrEP op te nemen in het basispakket. Het medicijn kan besmetting met hiv voorkomen. Volgens het Aidsfonds lopen jaarlijks 250 mensen onnodig aids op doordat de pil niet vergoed wordt. Schippers wil een advies van de Gezondheidsraad afwachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden