Tien dagen om Yves te verleiden

Elegant en beknopt beschrijft Roger Martin du Gard de affaire tussen een sergeant en een bakkersknecht. ’De verdrinking’ is een voorproefje van zijn grote roman, die in de herfst verschijnt.

Roger Martin du Gard: De verdrinking. Vertaald uit het Frans en van een nawoord voorzien door Anneke Alderlieste. Meulenhoff, Amsterdam. ISBN 9789029081412; 126 blz. euro 12,90

Vijfentwintig jaar na de dood van de Franse Nobelprijswinnaar Roger Martin du Gard (1881-1958) publiceerde zijn uitgever Gallimard diens roman ’Le Lieutenant-colonel de Maumort’. Een in leer gebonden uitgave van bijna 1400 bladzijden, inclusief voorwoord, personenregister en tekstverantwoording. Het boek was onvoltooid, maar werd ook in die vorm beschouwd als het meesterwerk van de schrijver. Du Gard was er in 1941 aan begonnen, nagenoeg zonder vooropgezet plan, en had er jarenlang onregelmatig aan voortgewerkt. Op publicatie tijdens zijn leven rekende hij niet, zodat hij zich bij het schrijven alle vrijheden kon veroorloven die in hem opkwamen.

Hoofdbestanddeel van ’Le lieutenant-colonet de Maumort’ vormen de dagboeken van een bejaarde officier, geschreven in de bibliotheek van zijn kasteel, dat door de Duitse bezetters is gevorderd. Het boek is opgezet als een panorama van het leven in Frankrijk tussen 1870 en 1950, en bevat onder meer persoonlijke overwegingen in de stijl van de filosofen Montaigne en Vauvenargues, verhalen, anekdotes, en de novelle ’De verdrinking’, die afzonderlijk gelezen kan worden, een beetje zoals het verhaal van Saïdjah en Adinda in de Max Havelaar.

Du Gard heeft nog overwogen dit verhaal apart te publiceren, maar daar is het nooit van gekomen.

Nu heeft Meulenhoff dat dan toch gedaan, als voorbereiding op de Nederlandse uitgave van de hele roman, die voor dit najaar gepland is. ’De verdrinking’ vertelt, in dagboekvorm, het relaas van de reserve-sergeant Xavier de Balcourt, die opgeroepen is voor herhalingsoefeningen in en rond het dorp Auney-sur-Marne.

Meteen bij het aantreden op de markt van het dorpje raakt hij hopeloos verliefd op een witbestoven bakkersknecht, Yves, een ’Pierrot onder het meel’ zoals hij hem beschrijft, en De Balcourt slaagt erin te regelen dat hij in diens bakkerij wordt ingekwartierd. De sergeant beschikt over tien dagen om de jongen te verleiden, maar tegelijkertijd wordt hij geremd door de vrees in deze kleine gemeenschap een ramp te ontketenen.

Op de avond voordat zijn compagnie vertrekt lukt het De Balcourt toch een afspraakje te maken met de jongen. Het misverstand dat dan aan het licht komt, loopt tragisch af voor de jonge bakkersknecht, en zal uiteindelijk leiden tot de zelfmoord van De Balcourt.

De intrige van het verhaal is eenvoudig, maar de hartstochten, de angst voor ontdekking, het benepen dorpsleven, de achterdocht van de bakker, de gevoelens van machteloosheid, en ook de vanzelfsprekendheid van klassejustitie, worden door Du Gard subtiel beschreven, in eenvoudige, elegante zinnen. De verdrinking is een van die boeken die je tegelijkertijd snel uit wilt lezen om te weten hoe het afloopt, en langzaam om zoveel mogelijk van de stijl van de schrijver te genieten. Maar in dit geval kunt u doorlezen, want, zoals gezegd, het hele boek zal dit najaar in het Nederlands verschijnen onder de titel ’Luitenant-kolonel de Maumort’.

Dat is iets om naar uit te zien, ook vanwege de kwaliteit van de vertaling van Anneke Alderlieste, die deze uitgave bovendien voorzag van een beknopt maar zeer informatief nawoord.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden