Tibetaanse monnik brengt ex-leiders China in het nauw

De Tibetaanse monnik Thubten Wangchen. Beeld Maartje Geels

Na jaren juridische strijd is het de Tibetaanse monnik Thubten Wangchen gelukt. Spanje heeft een arrestatiebevel uitgevaardigd tegen zes vroegere Chinese leiders. 'Een mijlpaal voor gerechtigheid.'

Monnik Thubten Wangchen, tevens lid van het Tibetaanse parlement in ballingschap, begon zijn juridische strijd al in 2005. Het resultaat: baanbrekende stappen in het internationale recht en een deuk in de relatie China-Spanje.

"De rechtszaak gaat over hoe China sinds 1959 Tibetanen martelt en doodt, en onze cultuur en kloosters vernietigt", vertelt Thubten Wangchen (59) in een café in Amsterdam. "Mijn inspiratiebron was de zaak tegen dictator Pinochet van Chili die in 1998 in Londen gearresteerd werd op last van de Spaanse Justitie. Zoiets moest voor ons toch ook mogelijk zijn? Ik adviseerde onze advocaat José Elias Esteve Molto om zelf te gaan kijken in de regio. In India sprak hij met ex-gevangenen van alle leeftijden. Hij schreef daarna een dik rapport over genocide in Tibet; dat werd de basis. In 2005 begonnen we bij het Hooggerechtshof in Madrid. Elk jaar haalden we getuigen daarheen, zoals monnik Palden Gyatso die 33 jaar gevangen zat en zwaar gemarteld is."

Heeft China druk uitgeoefend op Spanje om het proces te voorkomen?

"Dat doet Peking altijd, altijd, als iemand ons steunt. Ze eisten dat Spanje met de rechtszaak zou stoppen. Mede daardoor is de Spaanse wet in 2009 veranderd." Voorheen kon het Hooggerechtshof marteling en oorlogsmisdaden in elk land aankaarten volgens het principe van universele rechtspraak. Sindsdien moet er een link zijn met Spanje. Daarom verviel een tweede zaak, die draaide om de toegenomen repressie in de Tibetaanse gebieden sinds het jaar van de Olympische Spelen (2008). "Ik ben sinds 1995 Spanjaard. Zodoende kon de genocidezaak overeind blijven en werd ik de hoofdklager. Ik heb ook tweemaal getuigd."

Wat is uw betrokkenheid?

"In 1959 was de eerste grote opstand tegen de Chinese bezetting. Mijn moeder werd door Chinese soldaten uit ons dorp weggehaald en gedood, ik was toen vijf. Mijn vader vluchtte met ons vijf kinderen, ik weet nog dat ik op zijn schouders zat, en dat we vielen in het donker. Lang woonde ik in het klooster van de dalai lama in Dharamsala, India, totdat ik op diens verzoek naar Spanje verhuisde. Bij een reis met Spaanse toeristen in Tibet in 1987 wilde ik de panchen lama (de man direct onder de dalai lama) zien. Maar ik werd opgepakt, en met de dood bedreigd, omdat China 'geen criminele separatisten nodig heeft'. Op het nippertje kon ik ontkomen."

Thubten Wangchen draagt een horloge met op de wijzerplaat de Tibetaanse vlag met zijn twee sneeuwleeuwen. Hij maakt met een brede glimlach contact met een blonde peuter die haar ogen niet van zijn kleurige gewaad kan afhouden.

Wat betekent de ongekende aanklacht tegen de Chinese ex-leiders voor hem?

"Een mijlpaal voor gerechtigheid. Hoe traag het ook gaat, blijf altijd hopen. Ik dank het Spaanse hof voor de kans om over de ware aard van de Chinese regering te spreken. Wij Tibetanen zijn niet tegen Chinese mensen", voegt hij op zijn monniks toe. Heeft de dalai lama hem al gefeliciteerd? "Misschien mentaal", lacht Thubten Wangchen. "Dat ligt heel delicaat. Als een e-mail uitlekt..."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden